๔. เวปจิตฺติสุตฺตวณฺณนา

๒๕๐. จตุตฺเถ เวปจิตฺตีติ โส กิร อสุรานํ สพฺพเชฏฺฐโก. เยนาติ นิปาตมตฺตํ นนฺติ จ. กณฺฐปญฺจเมหีติ ทฺวีสุ หตฺเถสุ ปาเทสุ กณฺเฐ จาติ เอวํ ปญฺจหิ พนฺธเนหิ. ตานิ ปน นฬินสุตฺตํ วิย มกฺกฏกสุตฺตํ วิย จ จกฺขุสฺสาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, อิริยาปถํ รุชฺฌนฺติ. เตหิ ปน จิตฺเตเนว พชฺฌติ, จิตฺเตเนว มุจฺจติ. อกฺโกสตีติ โจโรสิ พาโลสิ มูโฬฺหสิ เถโนสิ โอฏฺโฐสิ โคโณสิ คทฺรโภสิ เนรยิโกสิ ติรจฺฉานคโตสิ, นตฺถิ ตุยฺหํ สุคติ, ทุคฺคติเยว ตุยฺหํ ปาฏิกงฺขาติ อิเมหิ ทสหิ อกฺโกสวตฺถูหิ อกฺโกสติ. ปริภาสตีติ, ชรสกฺก, น ตฺวํ สพฺพกาลํ ชินิสฺสสิ, ยทา อสุรานํ ชโย ภวิสฺสติ, ตทา ตมฺปิ เอวํ พนฺธิตฺวา อสุรภวนสฺส ทฺวาเร นิปชฺชาเปตฺวา โปถาเปสฺสามีติ อาทีนิ วตฺวา ตชฺเชติ. สกฺโก วิชิตวิชโย น ตํ มนสิ กโรติ, มหาปฏิคฺคหณํ ปนสฺส มตฺถเก วิธุนนฺโต สุธมฺมเทวสภํ ปวิสติ เจว นิกฺขมติ จ. อชฺฌภาสีติ ‘‘กึ นุ โข เอส สกฺโก อิมานิ ผรุสวจนานิ ภเยน ติติกฺขติ, อุทาหุ อธิวาสนขนฺติยา สมนฺนาคตตฺตา’’ติ? วีมํสนฺโต อภาสิ.

ทุพฺพลฺยา โนติ ทุพฺพลภาเวน นุ. ปฏิสํยุเชติ ปฏิสํยุเชยฺย ปฏิปฺผเรยฺย. ปภิชฺเชยฺยุนฺติ วิรชฺเชยฺยุํ. ปกุชฺเฌยฺยุนฺติปิ ปาโฐ. ปรนฺติ ปจฺจตฺถิกํ. โย สโต อุปสมฺมตีติ โย สติมา หุตฺวา อุปสมฺมติ, ตสฺส อุปสมํเยวาหํ พาลสฺส ปฏิเสธนํ มญฺเญติ อตฺโถ. ยทา นํ มญฺญตีติ ยสฺมา ตํ มญฺญติ. อชฺฌารุหตีติ อชฺโฌตฺถรติ. โคว ภิยฺโย ปลายินนฺติ ยถา โคยุทฺเธ ตาวเทว เทฺว คาโว ยุชฺฌนฺเต โคคโณ โอโลเกนฺโต ติฏฺฐติ, ยทา ปน เอโก ปลายติ, อถ นํ ปลายนฺตํ สพฺโพ โคคโณ ภิยฺโย อชฺโฌตฺถรติ. เอวํ ทุมฺเมโธ ขมนฺตํ ภิยฺโย อชฺโฌตฺถรตีติ อตฺโถ.

สทตฺถปรมาติ สกตฺถปรมา. ขนฺตฺยา ภิยฺโย น วิชฺชตีติ เตสุ สกอตฺถปรเมสุ อตฺเถสุ ขนฺติโต อุตฺตริตโร อญฺโญ อตฺโถ น วิชฺชติ. ตมาหุ ปรมํ ขนฺตินฺติ โย พลวา ติติกฺขติ, ตสฺส ตํ ขนฺตึ ปรมํ อาหุ. พาลพลํ นาม อญฺญาณพลํ. ตํ ยสฺส พลํ, อพลเมว ตํ พลนฺติ อาหุ กเถนฺตีติ ทีเปติ. ธมฺมคุตฺตสฺสาติ ธมฺเมน รกฺขิตสฺส, ธมฺมํ วา รกฺขนฺตสฺส. ปฏิวตฺตาติ ปฏิปฺผริตฺวา วตฺตา, ปฏิปฺผริตฺวา วา พาลพลนฺติ วเทยฺยาปิ, ธมฺมฏฺฐํ ปน จาเลตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ. ตสฺเสว เตน ปาปิโยติ เตน โกเธน ตสฺเสว ปุคฺคลสฺส ปาปํ. กตรสฺส? โย กุทฺธํ ปฏิกุชฺฌติ. ติกิจฺฉนฺตานนฺติ เอกวจเน พหุวจนํ, ติกิจฺฉนฺตนฺติ อตฺโถ. ชนา มญฺญนฺตีติ เอวรูปํ อตฺตโน จ ปรสฺส จาติ อุภินฺนํ อตฺถํ ติกิจฺฉนฺตํ นิปฺผาเทนฺตํ ปุคฺคลํ ‘‘อนฺธพาโล อย’’นฺติ อนฺธพาลปุถุชฺชนาว เอวํ มญฺญนฺติ. ธมฺมสฺส อโกวิทาติ จตุสจฺจธมฺเม อเฉกา. อิธาติ อิมสฺมึ สาสเน. โขติ นิปาตมตฺตํ. จตุตฺถํ.