๖. เอสุการีสุตฺตวณฺณนา

๔๓๗. เอวํ เม สุตนฺติ เอสุการีสุตฺตํ. ตตฺถ พิลํ โอลคฺเคยฺยุนฺติ โกฏฺฐาสํ ลคฺคาเปยฺยุํ, อิมินา สตฺถธมฺมํ นาม ทสฺเสติ. สตฺถวาโห กิร มหากนฺตารปฏิปนฺโน อนฺตรามคฺเค โคเณ มเต มํสํ คเหตฺวา สพฺเพสํ สตฺถิกานํ ‘‘อิทํ ขาทิตฺวา เอตฺตกํ มูลํ ทาตพฺพ’’นฺติ โกฏฺฐาสํ โอลคฺเคติ, โคณมํสํ นาม ขาทนฺตาปิ อตฺถิ อขาทนฺตาปิ, มูลํ ทาตุํ สกฺโกนฺตาปิ อสกฺโกนฺตาปิ. สตฺถวาโห เยน มูเลน โคโณ คหิโต, ตสฺส นิกฺขมนตฺถํ สพฺเพสํ พลกฺกาเรน โกฏฺฐาสํ ทตฺวา มูลํ คณฺหาติ, อยํ สตฺถธมฺโม. เอวเมวํ พฺราหฺมณาปิ โลกสฺส ปฏิญฺญํ อคฺคเหตฺวา อตฺตโนว ธมฺมตาย จตสฺโส ปาริจริยา ปญฺญเปนฺตีติ ทสฺเสตุํ เอวเมว โขติอาทิมาห. ปาปิโย อสฺสาติ ปาปํ อสฺส. เสยฺโย อสฺสาติ หิตํ อสฺส. อถ วา ปาปิโยติ ปาปโก ลามโก อตฺตภาโว อสฺส. เสยฺโยติ เสฏฺโฐ อุตฺตโม. เสยฺยํโสติ เสยฺโย. อุจฺจากุลีนตาติ อุจฺจากุลีนตฺเตน เสยฺโย. ปาปิยํโสติ ปาปิโย. อุจฺจากุลีนตา จ ทฺวีสุ กุเลสุ วฑฺเฒติ ขตฺติยกุเล พฺราหฺมณกุเล จ, อุฬารวณฺณตา ตีสุ. เวสฺโสปิ หิ อุฬารวณฺโณ โหติ. อุฬารโภคตา จตูสุปิ. สุทฺโทปิ หิ อนฺตมโส จณฺฑาโลปิ อุฬารโภโค โหติเยว.

๔๔๐. ภิกฺขาจริยนฺติ โกฏิธเนนปิ หิ พฺราหฺมเณน ภิกฺขา จริตพฺพาว, โปราณกพฺราหฺมณา อสีติโกฏิธนาปิ เอกเวลํ ภิกฺขํ จรนฺติ. กสฺมา? ทุคฺคตกาเล จรนฺตานํ อิทานิ ภิกฺขํ จริตุํ อารทฺธาติ ครหา น ภวิสฺสตีติ. อติมญฺญมาโนติ โย ภิกฺขาจริยวํสํ หริตฺวา สตฺตชีวกสิกมฺมวณิชฺชาทีหิ ชีวิกํ กปฺเปติ, อยํ อติมญฺญติ นาม. โคโป วาติ ยถา โคปโก อตฺตนา รกฺขิตพฺพํ ภณฺฑํ เถเนนฺโต อกิจฺจการี โหติ, เอวนฺติ อตฺโถ. อิมินา นเยน สพฺพวาเรสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อสิตพฺยาภงฺคินฺติ ติณลายนอสิตญฺเจว กาชญฺจ. อนุสฺสรโตติ ยตฺถ ชาโต, ตสฺมึ โปราเณ มาตาเปตฺติเก กุลวํเส อนุสฺสริยมาเนติ อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

เอสุการีสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.