๗. ปิยชาติกสุตฺตวณฺณนา

๓๕๓. เอวํ เม สุตนฺติ ปิยชาติกสุตฺตํ. ตตฺถ เนว กมฺมนฺตา ปฏิภนฺตีติ น สพฺเพน สพฺพํ ปฏิภนฺติ, ปกตินิยาเมน ปน น ปฏิภนฺติ. ทุติยปเทปิ เอเสว นโย. เอตฺถ จ น ปฏิภาตีติ น รุจฺจติ. อาฬาหนนฺติ สุสานํ. อญฺญถตฺตนฺติ วิวณฺณตาย อญฺญถาภาโว. อินฺทฺริยานิ นาม มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา, ปติฏฺฐิโตกาสํ ปน สนฺธาย อิทํ วุตฺตํ. ปิยชาติกาติ ปิยโต ชายนฺติ. ปิยปฺปภาวิกาติ ปิยโต ปภวนฺติ.

๓๕๕. สเจ ตํ, มหาราชาติ ตสฺส อตฺถํ อสลฺลกฺขยมานาปิ สตฺถริ สทฺธาย เอวํ วทติ. จร ปิเรติ อเปหิ อมฺหากํ ปเร, อนชฺฌตฺติกภูเตติ อตฺโถ. อถ วา จร ปิเรติ ปรโต คจฺฉ, มา อิธ ติฏฺฐาติปิ อตฺโถ.

๓๕๖. ทฺวิธา เฉตฺวาติ อสินา เทฺว โกฏฺฐาเส กโรนฺโต ฉินฺทิตฺวา. อตฺตานํ อุปฺผาเลสีติ เตเนว อสินา อตฺตโน อุทรํ ผาเลสิ. ยทิ หิ ตสฺส สา อปฺปิยา ภเวยฺย, อิทานิ อญฺญํ มาตุคามํ คณฺหิสฺสามีติ อตฺตานํ น ฆาเตยฺย. ยสฺมา ปนสฺส สา ปิยา อโหสิ, ตสฺมา ปรโลเกปิ ตาย สทฺธึ สมงฺคิภาวํ ปตฺถยมาโน เอวมกาสิ.

๓๕๗. ปิยา เต วชิรีติ เอวํ กิรสฺสา อโหสิ – ‘‘สจาหํ, ‘ภูตปุพฺพํ, มหาราช, อิมิสฺสาเยว สาวตฺถิยํ อญฺญตริสฺสา อิตฺถิยา’ติอาทิกถํ กเถยฺยํ, ‘โก เต เอวํ อกาสิ, อเปหิ นตฺถิ เอต’นฺติ มํ ปฏิเสเธยฺย, วตฺตมาเนเนว นํ สญฺญาเปสฺสามี’’ติ จินฺเตตฺวา เอวมาห. วิปริณามญฺญถาภาวาติ เอตฺถ มรณวเสน วิปริณาโม, เกนจิ สทฺธึ ปลายิตฺวา คมนวเสน อญฺญถาภาโว เวทิตพฺโพ.

วาสภายาติ วาสภา นาม รญฺโญ เอกา เทวี, ตํ สนฺธายาห.

ปิยา เต อหนฺติ กสฺมา สพฺพปจฺฉา อาห? เอวํ กิรสฺสา อโหสิ – ‘‘อยํ ราชา มยฺหํ กุปิโต, สจาหํ สพฺพปฐมํ ‘ปิยา เต อห’นฺติ ปุจฺเฉยฺยํ, ‘น เม ตฺวํ ปิยา, จร ปิเร’ติ วเทยฺย, เอวํ สนฺเต กถา ปติฏฺฐานํ น ลภิสฺสตี’’ติ กถาย ปติฏฺฐานตฺถํ สพฺพปจฺฉา ปุจฺฉิ. กาสิโกสเลสุ ฉฑฺฑิตภาเวน วิปริณาโม, ปฏิราชูนํ หตฺถคมนวเสน อญฺญถาภาโว เวทิตพฺโพ.

อาจเมหีติ อาจมโนทกํ เทหิ. อาจมิตฺวา หตฺถปาเท โธวิตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตฺวา สตฺถารํ นมสฺสิตุกาโม เอวมาห. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

ปิยชาติกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.