๕. ปหีนวารวณฺณนา

๒๖๔-๒๗๔. ปหีนวาเร ผลฏฺฐวเสเนว เทสนา อารทฺธา. อนาคามิสฺส หิ อุโภเปเต อนุสยา ปหีนา, ตสฺมา ‘‘อามนฺตา’’ติ วุตฺตํ.

๒๗๕-๒๙๖. โอกาสวาเร ยตฺถ กามราคานุสโย ปหีโน ตตฺถ ปฏิฆานุสโย ปหีโนติ ปุจฺฉิตฺวา น วตฺตพฺโพ ปหีโนติ วา อปฺปหีโนติ วาติ วุตฺตํ ตํ กสฺมาติ? อุปฺปตฺติฏฺฐานสฺส อสาธารณตฺตา. อญฺญํ หิ กามราคานุสยสฺส อุปฺปตฺติฏฺฐานํ, อญฺญํ ปฏิฆานุสยสฺส. อภาวิตมคฺคสฺส จ ยตฺถ อนุสโย อุปฺปชฺชติ, มคฺเค ภาวิเต ตตฺเถว โส ปหีโน นาม โหติ. ตตฺถ ยสฺมา เนว กามราคานุสยฏฺฐาเน ปฏิฆานุสโย อุปฺปชฺชติ, น ปฏิฆานุสยฏฺฐาเน กามราคานุสโย, ตสฺมา ตตฺถ โส ปหีโนติ วา อปฺปหีโนติ วา น วตฺตพฺโพ. โส หิ ยสฺมึ อตฺตโน อุปฺปตฺติฏฺฐาเน กามราคานุสโย ปหีโน, ตสฺมึ อปฺปหีนตฺตา ตตฺถ ปหีโนติ น วตฺตพฺโพ. ยํ กามราคานุสยสฺส อุปฺปตฺติฏฺฐานํ, ตสฺมึ อฏฺฐิตตฺตา ตตฺถ อปฺปหีโนติ น วตฺตพฺโพ.

ยตฺถ กามราคานุสโย ปหีโน, ตตฺถ มานานุสโย ปหีโนติ เอตฺถ ปน สาธารณฏฺฐานํ สนฺธาย อามนฺตาติ วุตฺตํ. กามราคานุสโย หิ กามธาตุยา ทฺวีสุ เวทนาสุ อนุเสติ. มานานุสโย ตาสุ เจว รูปารูปธาตูสุ จ. โส ฐเปตฺวา อสาธารณฏฺฐานํ สาธารณฏฺฐาเน เตน สทฺธึ ปหีโน นาม โหติ. ตสฺมา ‘อามนฺตา’ติ วุตฺตํ. อิมินา นเยน สพฺพสฺมิมฺปิ โอกาสวาเร ปหีนตา จ นวตฺตพฺพตา จ เวทิตพฺพา. ‘นตฺถี’ติ อาคตฏฺฐาเนสุ ปน เหฏฺฐา วุตฺตสทิโสว วินิจฺฉโย. ปุคฺคโลกาสวาโร, โอกาสวารคติโกเยว.

๒๙๗-๓๐๗. ปฏิโลมนเย ยสฺส กามราคานุสโย อปฺปหีโนติ ปุถุชฺชนโสตาปนฺนสกทาคามิวเสน ปุจฺฉติ. กิญฺจาปิ หิ อิเม เทฺว อนุสยา ปุถุชฺชนโต ปฏฺฐาย ยาว อนาคามิมคฺคฏฺฐา ฉนฺนํ ปุคฺคลานํ อปฺปหีนา. อิธ ปน ปรโต ‘‘ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ทฺวินฺนํ ปุคฺคลาน’’นฺติอาทิวจนโต มคฺคฏฺฐา อนธิปฺเปตา, ตสฺมา ปุถุชฺชนโสตาปนฺนสกทาคามิโนว สนฺธาย ‘อามนฺตา’ติ วุตฺตํ. ทฺวินฺนํ ปุคฺคลานนฺติ โสตาปนฺนสกทาคามีนํ. อิมินา นเยน ปุคฺคลวาเร วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ.

๓๐๘-๓๒๙. โอกาสวารปุคฺคโลกาสวารา ปน เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพาติ.

ปหีนวารวณฺณนา.