๓. สุตฺตสาธนปริหานิวณฺณนา

๒๖๕. อิทานิ สุตฺตสาธนา โหติ. ตตฺถ อุจฺจาวจาติ อุตฺตมหีนเภทโต อุจฺจา จ อวจา จ. ปฏิปาทาติ ปฏิปทา. สมเณน ปกาสิตาติ พุทฺธสมเณน โชติตา. สุขาปฏิปทา หิ ขิปฺปาภิญฺญา อุจฺจา. ทุกฺขาปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา อวจา. อิตรา เทฺว เอเกนงฺเคน อุจฺจา, เอเกน อวจา. ปฐมํ วุตฺตา เอว วา อุจฺจา, อิตโร ติสฺโสปิ อวจา. ตาย เจตาย อุจฺจาวจาย ปฏิปทาย น ปารํ ทิคุณํ ยนฺติ, เอกมคฺเคน ทฺวิกฺขตฺตุํ นิพฺพานํ น คจฺฉนฺตีติ อตฺโถ. กสฺมา? เยน มคฺเคน เย กิเลสา ปหีนา, เตน เตสํ ปุน อปฺปหาตพฺพโต. เอเตน ปริหานิธมฺมาภาวํ ทีเปติ. นยิทํ เอกคุณํ มุตนฺติ ตญฺจ อิทํ ปารํ เอกวารํเยว ผุสนารหํ น โหติ. กสฺมา? เอเกน มคฺเคน สพฺพกิเลสานํ อปฺปหานโต. เอเตน เอกมคฺเคเนว อรหตฺตาภาวํ ทีเปติ.

อตฺถิ ฉินฺนสฺส เฉทิยนฺติ ฉินฺนสฺส กิเลสวฏฺฏสฺส ปุน ฉินฺทิตพฺพํ กิญฺจิ อตฺถีติ ปุจฺฉติ. อิตโร ติกฺขินฺทฺริยํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุน ปุฏฺโฐ มุทินฺทฺริยํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. สกวาที สุตฺตํ อาหริตฺวา นตฺถิภาวํ ทสฺเสติ. ตตฺถ โอฆปาโสติ กิเลโสโฆ เจว กิเลสปาโส จ.

๒๖๖. กตสฺส ปฏิจโยติ ภาวิตสฺส มคฺคสฺส ปุน ภาวนา. อิธาปิ ปฏิกฺเขปปฏิชานนานิ ปุริมนเยเนว เวทิตพฺพานิ.

๒๖๗. ปริหานาย สํวตฺตนฺตีติ ปรวาทินา อาภเต สุตฺเต ปญฺจ ธมฺมา อปฺปตฺตปริหานาย เจว โลกิยสมาปตฺติปริหานาย จ สํวตฺตนฺติ. โส ปน ปตฺตสฺส อรหตฺตผลสฺส ปริหานาย สลฺลกฺเขติ. เตเนว อตฺถิ อรหโต กมฺมารามตาติ อาห. อิตโรปิ อสมยวิมุตฺตํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปิตฺวา อิตรํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. กามราควเสน วา ปวตฺตมานํ ตํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อิตรถา ปวตฺตมานํ ปฏิชานาติ. ราคาทีนํ ปน อตฺถิตํ ปุฏฺโฐ ปฏิชานิตุํ น สกฺโกติ.

๒๖๘. กึ ปริยุฏฺฐิโตติ เกน ปริยุฏฺฐิโต อนุพทฺโธ อชฺโฌตฺถโต วา หุตฺวาติ อตฺโถ. อนุสยปุจฺฉายปิ ติกฺขินฺทฺริยมุทินฺทฺริยวเสเนว ปฏิกฺเขปปฏิชานนานิ เวทิตพฺพานิ. กลฺยาณานุสโยติ วจนมตฺตสามญฺเญน วา ปฏิชานาติ. ราโค อุปจยํ คจฺฉตีติ ภาวนาย ปหีนํ สนฺธายาห. ปรโต โทสโมเหสุปิ เอเสว นโย. สกฺกายทิฏฺฐิอาทีนํ ปน ทสฺสเนน ปหีนตฺตา อุปจยํ น อิจฺฉติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

สุตฺตสาธนา.

ปริหานิกถา นิฏฺฐิตา.