๔. อนุสยา อนารมฺมณกถาวณฺณนา

๕๕๔-๕๕๖. อิทานิ อนุสยา อนารมฺมณาติกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ อนุสยา นาม จิตฺตวิปฺปยุตฺตา อเหตุกา อพฺยากตา, เตเนว จ อนารมฺมณาติ ลทฺธิ, เสยฺยถาปิ อนฺธกานญฺเจว เอกจฺจานญฺจ อุตฺตราปถกานํ; เต สนฺธาย อนุสยาติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ อนารมฺมเณน นาม เอวํวิเธน ภวิตพฺพนฺติ โจเทตุํ รูปนฺติอาทิมาห. กามราโคติอาทิ กามราคานุสยโต อนญฺญตฺตา ทสฺสิตํ. สงฺขารกฺขนฺโธ อนารมฺมโณติ ปเญฺห จิตฺตสมฺปยุตฺตสงฺขารกฺขนฺธํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. อนุสยํ ชีวิตินฺทฺริยํ กายกมฺมาทิรูปญฺจ สงฺขารกฺขนฺธปริยาปนฺนํ, ตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. อิมินาวุปาเยน สพฺพวาเรสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. สานุสโยติ ปเญฺห ปน อปฺปหีนานุสยตฺตา สานุสยตา อนุญฺญาตา. น อนุสยานํ ปวตฺติสพฺภาวา. โย หิ อปฺปหีโน, น โส อตีโต, นานาคโต, น ปจฺจุปฺปนฺโน จ. มคฺควชฺฌกิเลโส ปเนส อปฺปหีนตฺตาว อตฺถีติ วุจฺจติ. เอวรูปสฺส จ อิทํ นาม อารมฺมณนฺติ น วตฺตพฺพํ. ตสฺมา ตํ ปฏิกฺขิตฺตํ. ตํ ปเนตํ น เกวลํ อนุสยสฺส, ราคาทีนมฺปิ ตาทิสเมว, ตสฺมา อนุสยานํ อนารมฺมณตาสาธกํ น โหตีติ.

อนุสยา อนารมฺมณาติกถาวณฺณนา.