๙. อริยธมฺมวิปากกถาวณฺณนา

๔๙๘. อิทานิ อริยธมฺมวิปากกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ กิเลสปฺปหานมตฺตเมว สามญฺญผลํ, น จิตฺตเจตสิกา ธมฺมาติ ลทฺธิ, เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ; เต สนฺธาย นตฺถิ อริยธมฺมวิปาโกติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. ตตฺถ อริยธมฺมวิปาโกติ มคฺคสงฺขาตสฺส อริยธมฺมสฺส วิปาโก. กิเลสกฺขยมตฺตํ อริยผลนฺติ ลทฺธิยา ปฏิญฺญา อิตรสฺส. สามญฺญนฺติ สมณภาโว, มคฺคสฺเสตํ นามํ. ‘‘สามญฺญญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ สามญฺญผลญฺจา’’ติ หิ วุตฺตํ. พฺรหฺมญฺเญปิ เอเสว นโย.

โสตาปตฺติผลํ น วิปาโกติอาทีสุ โสตาปตฺติมคฺคาทีนํ อปจยคามิตํ สนฺธาย อริยผลานํ นวิปากภาวํ ปฏิชานาติ, ทานผลาทีนํ ปฏิกฺขิปติ. โส หิ อาจยคามิตฺติกสฺส เอวํ อตฺถํ ธาเรติ – วิปากสงฺขาตํ อาจยํ คจฺฉนฺติ, ตํ วา อาจินนฺตา คจฺฉนฺตีติ อาจยคามิโน, วิปากํ อปจินนฺตา คจฺฉนฺตีติ อปจยคามิโนติ. ตสฺมา เอวํ ปฏิชานาติ จ ปฏิกฺขิปติ จ.

๕๐๐. กามาวจรํ กุสลํ สวิปากํ อาจยคามีติอาทิกา ปุจฺฉา ปรวาทิสฺส, ปฏิญฺญา จ ปฏิกฺเขโป จ สกวาทิสฺส. โลกิยญฺหิ กุสลํ วิปากจุติปฏิสนฺธิโย เจว วฏฺฏญฺจ อาจินนฺตํ คจฺฉตีติ อาจยคามิ. โลกุตฺตรกุสลํ จุติปฏิสนฺธิโย เจว วฏฺฏญฺจ อปจินนฺตํ คจฺฉตีติ อปจยคามิ. เอวเมตํ สวิปากเมว โหติ, น อปจยคามิวจนมตฺเตน อวิปากํ. อิมมตฺถํ สนฺธาเยตฺถ สกวาทิโน ปฏิญฺญา จ ปฏิกฺเขโป จ เวทิตพฺพาติ.

อริยธมฺมวิปากกถาวณฺณนา.