๙. ปฏุปฺปนฺนญาณกถาวณฺณนา

๔๔๑-๔๔๒. อิทานิ ปฏุปฺปนฺนญาณกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ ‘‘สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจโต ทิฏฺเฐสุ ตมฺปิ ญาณํ อนิจฺจโต ทิฏฺฐํ โหตี’’ติ วจนํ นิสฺสาย ‘‘อวิเสเสน สพฺพสฺมึ ปจฺจุปฺปนฺเน ญาณํ อตฺถี’’ติ ลทฺธิ, เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ; เต สนฺธาย ปฏุปฺปนฺเนติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ ‘‘ยทิ อวิเสเสน ปฏุปฺปนฺเน ญาณํ อตฺถิ, ขณปจฺจุปฺปนฺเนปิ เตน ภวิตพฺพํ. เอวํ สนฺเต ทฺวินฺนํ ญาณานํ เอกโต อภาวา เตเนว ญาเณน ตํ ชานิตพฺพํ โหตี’’ติ โจทนตฺถํ เตนาติ อนุโยโค สกวาทิสฺส. ตตฺถ ปฐมปเญฺห เตเนว ตํ ชานิตุํ น สกฺกาติ ปฏิกฺเขโป อิตรสฺส. ทุติยปเญฺห สนฺตตึ สนฺธาย ปฏิญฺญา ตสฺเสว. ปฏิปาฏิโต ภงฺคํ ปสฺสนฺโต ภงฺคานุปสฺสเนเนว ภงฺคานุปสฺสนาญาณํ ปสฺสตีติ อธิปฺปาโย. เตน ญาเณน ตํ ญาณํ ชานาตีติอาทีสุปิ เอเสว นโย. เตน ผสฺเสน ตํ ผสฺสนฺติอาทีนิสฺส เลโสกาสนิวารณตฺถํ วุตฺตานิ. ยํ ปเนเตน ลทฺธิปติฏฺฐาปนตฺถํ นนุ สพฺพสงฺขาเรติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ นยโต ตํ ญาณํ ทิฏฺฐํ โหติ, น อารมฺมณโตติ อธิปฺปาเยน ปฏิญฺญา สกวาทิสฺส. ตสฺมา เอวํ ปติฏฺฐิตาปิสฺส ลทฺธิ อปฺปติฏฺฐิตาว โหติ.

ปฏุปฺปนฺนญาณกถาวณฺณนา.