๕. ปฏิสมฺภิทากถาวณฺณนา

๔๓๒-๔๓๓. อิทานิ ปฏิสมฺภิทากถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ ‘‘ยํกิญฺจิ อริยานํ ญาณํ, สพฺพํ โลกุตฺตรเมวา’’ติ คเหตฺวา ‘‘สพฺพํ ญาณํ ปฏิสมฺภิทา’’ติ ลทฺธิ, เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ; เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. สมฺมุติญาณปเญฺหสุ ปถวีกสิณสมฺมุติยํ สมาปตฺติญาณํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, นิรุตฺติญาณํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. เย เกจิ สมฺมุตินฺติ ปเญฺห ปุถุชฺชเน สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. เจโตปริยายปเญฺหสุ ปุถุชฺชนสฺส ญาณํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, อริยสฺส ญาณํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. สพฺพา ปญฺญาติปเญฺหสุ กสิณสมาปตฺติปญฺหํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, โลกุตฺตรํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. ปถวีกสิณสมาปตฺตินฺติอาทิ ‘‘ยา เอเตสุ เอตฺตเกสุ ฐาเนสุ ปญฺญา, กึ สพฺพา สา ปฏิสมฺภิทา’’ติ ปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ. เตน หิ สพฺพํ ญาณนฺติ ยสฺมา สพฺพา โลกุตฺตรปญฺญา ปฏิสมฺภิทา, ตสฺมา สพฺพนฺติ วจนํ สามญฺญผเลน สทฺธึ ปติฏฺฐาเปตีติ.

ปฏิสมฺภิทากถาวณฺณนา.