๑๐. ทสกนิทฺเทสวณฺณนา

๒๐๙. ทสกนิทฺเทเส – อิธาติ กามาวจรภูมิยํ. กามาวจรภูมิยญฺหิ สตฺตกฺขตฺตุปรมาทีนํ กามาวจรภูมิยญฺเญว นิฏฺฐา โหติ. กามาวจรตฺตภาเวเนว อรหตฺตปฺปตฺติ จ อนุปาทิเสสนิพฺพานปฺปตฺติ จ โหตีติ อตฺโถ.

อิธ วิหายาติ อิธ กามาวจเร อตฺตภาเว วิหาย สุทฺธาวาสตฺตภาเว ฐิตานํ นิฏฺฐา โหตีติ อตฺโถ. อนฺตราปรินิพฺพายิอาทโย หิ อิธ อนาคามิผลํ ปตฺวา อิโต จุตา สุทฺธาวาเสสุ อุปฺปชฺชิตฺวา เตน อตฺตภาเวน อรหตฺตญฺเจว อนุปาทิเสสนิพฺพานธาตุญฺจ ปาปุณนฺติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อิธ วิหาย นิฏฺฐา’’ติ.

ทสกนิทฺเทสวณฺณนา.

นิคมนกถา

เอตฺตาวตา จ –

ยํ เว ปุคฺคลปญฺญตฺตึ, โลเก อปฺปฏิปุคฺคโล;

นาติสงฺเขปโต สตฺถา, เทเสสิ ติทสาลเย.

ตสฺสา อฏฺฐกถญฺเจว, ทีปภาสาย สงฺขตํ;

อาคมฏฺฐกถาโย จ, โอคาเหตฺวา อเสสโต.

สุวิภตฺโต อสํกิณฺโณ, โย โย อตฺโถ ยหึ ยหึ;

ตโต ตโต ตํ คเหตฺวา, ปหาย อติวิตฺถารํ.

วิสุทฺธิมคฺเค ยํ วุตฺตํ, ตํ อนาทาย สงฺขตา;

นาติสงฺเขปวิตฺถาร-นเยนฏฺฐกถา อยํ.

ตํ เอตํ สตฺตมตฺเตหิ, ภาณวาเรหิ ตนฺติยา;

จิรฏฺฐิตตฺถํ ธมฺมสฺส, สงฺขโรนฺเตน ยํ มยา.

สมฺปตฺตํ กุสลํ เตน, สทฺธมฺมํ สุขุมํ สิวํ;

โอโลเกนฺตุ วิสุทฺเธน, ปาณโย ธมฺมจกฺขุนาติ.

ปุคฺคลปญฺญตฺติ-อฏฺฐกถา นิฏฺฐิตา.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส