๗. เขมสุตฺตวณฺณนา

๔๙. สตฺตเม วุสิตวาติ วุตฺถพฺรหฺมจริยวาโส. กตกรณีโยติ จตูหิ มคฺเคหิ กตฺตพฺพํ กตฺวา ฐิโต. โอหิตภาโรติ ขนฺธภารํ กิเลสภารํ อภิสงฺขารภารญฺจ โอตาเรตฺวา ฐิโต. อนุปฺปตฺตสทตฺโถติ สทตฺโถ วุจฺจติ อรหตฺตํ, ตํ ปตฺโตติ อตฺโถ. ปริกฺขีณภวสํโยชโนติ ขีณภวพนฺธโน. สมฺมทญฺญา วิมุตฺโตติ สมฺมา เหตุนา การเณน ชานิตฺวา วิมุตฺโต. ตสฺส น เอวํ โหติ อตฺถิ เม เสยฺโยติ วาติอาทีหิ เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมีติ มานาทโย ตโย มานา ปฏิกฺขิตฺตา. น หิ ขีณาสวสฺส ‘‘อตฺถิ มยฺหํ เสยฺโย, อตฺถิ สทิโส, อตฺถิ หีโน’’ติ มาโน โหติ. นตฺถิ เม เสยฺโยติอาทีหิปิ เตเยว ปฏิกฺขิตฺตา. น หิ ขีณาสวสฺส ‘‘อหเมว เสยฺโย, อหํ สทิโส, อหํ หีโน, อญฺเญ เสยฺยาทโย นตฺถี’’ติ เอวํ มาโน โหติ.

อจิรปกฺกนฺเตสูติ อรหตฺตํ พฺยากริตฺวา อจิรํเยว ปกฺกนฺเตสุ. อญฺญํ พฺยากโรนฺตีติ อรหตฺตํ กเถนฺติ. หสมานกา มญฺเญ อญฺญํ พฺยากโรนฺตีติ หสมานา วิย กเถนฺติ. วิฆาตํ อาปชฺชนฺตีติ ทุกฺขํ อาปชฺชนฺติ.

น อุสฺเสสุ น โอเมสุ, สมตฺเต โนปนียเรติ เอตฺถ อุสฺสาติ อุสฺสิตตา เสยฺยปุคฺคลา. โอมาติ หีนา. สมตฺโตติ สทิโส. อิติ อิเมสุ ตีสุปิ เสยฺยหีนสทิเสสุ ขีณาสวา มาเนน น อุปนียเร, น อุปเนนฺติ, น อุปคจฺฉนฺตีติ อตฺโถ. ขีณา ชาตีติ ขีณา เตสํ ชาติ. วุสิตํ พฺรหฺมจริยนฺติ วุตฺถํ มคฺคพฺรหฺมจริยํ. จรนฺติ สํโยชนวิปฺปมุตฺตาติ สพฺพสํโยชเนหิ วิมุตฺตา หุตฺวา จรนฺติ. สุตฺเตปิ คาถายมฺปิ ขีณาสโว กถิโต.