๙. วิปลฺลาสสุตฺตวณฺณนา

๔๙. นวเม สญฺญาวิปลฺลาสาติ สญฺญาย วิปลฺลตฺถภาวา, จตสฺโส วิปรีตสญฺญาโยติ อตฺโถ. เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย. อนิจฺเจ, ภิกฺขเว, นิจฺจนฺติ สญฺญาวิปลฺลาโสติ อนิจฺเจ วตฺถุสฺมึ ‘‘นิจฺจํ อิท’’นฺติ เอวํ คเหตฺวา อุปฺปชฺชนกสญฺญา, สญฺญาวิปลฺลาโสติ อตฺโถ. อิมินา นเยน สพฺพปเทสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

อนตฺตนิ จ อตฺตาติ อนตฺตนิ ‘‘อตฺตา’’ติ เอวํสญฺญิโนติ อตฺโถ. มิจฺฉาทิฏฺฐิหตาติ น เกวลํ สญฺญิโนว, สญฺญาย วิย อุปฺปชฺชมานาย มิจฺฉาทิฏฺฐิยาปิ หตา. ขิตฺตจิตฺตาติ เต สญฺญาทิฏฺฐิโย วิย อุปฺปชฺชมาเนน ขิตฺเตน จิตฺเตน สมนฺนาคตา. วิสญฺญิโนติ เทสนามตฺตเมตํ, วิปรีตสญฺญาจิตฺตทิฏฺฐิโนติ อตฺโถ. เต โยคยุตฺตา มารสฺสาติ เต มารสฺส โยเค ยุตฺตา นาม โหนฺติ. อโยคกฺเขมิโนติ จตูหิ โยเคหิ เขมํ นิพฺพานํ อปฺปตฺตา. สตฺตาติ ปุคฺคลา. พุทฺธาติ จตุสจฺจพุทฺธา. อิมํ ธมฺมนฺติ จตุสจฺจธมฺมํ. สจิตฺตํ ปจฺจลทฺธาติ สกํ จิตฺตํ ปฏิลภิตฺวา. อนิจฺจโต ทกฺขุนฺติ อนิจฺจภาเวน อทฺทสํสุ. อสุภตทฺทสุนฺติ อสุภํ อสุภโตเยว อทฺทสํสุ. สมฺมาทิฏฺฐิสมาทานาติ คหิตสมฺมาทสฺสนา. สพฺพํ ทุกฺขํ อุปจฺจคุนฺติ สกลํ วฏฺฏทุกฺขํ สมติกฺกนฺตา.