๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๕๐. โลกิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โลกิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

โลกุตฺตรํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โลกุตฺตโร อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

โลกิยํ อพฺยากตญฺจ โลกุตฺตรํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โลกิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๕๑. เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว…เป… อาเสวเน เอกํ, กมฺเม ปญฺจ, วิปาเก ปญฺจ…เป… อวิคเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ, อนุโลมํ).

๕๒. นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา เทฺว…เป… นปุเรชาเต จตฺตาริ, นปจฺฉาชาเต ปญฺจ…เป… นกมฺเม เอกํ, นวิปาเก เอกํ, นอาหาเร เอกํ…เป… นมคฺเค เอกํ, นสมฺปยุตฺเต ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว, โนนตฺถิยา ตีณิ, โนวิคเต ตีณิ (สํขิตฺตํ, ปจฺจนียํ).

(สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา.)

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๕๓. โลกิโย อพฺยากโต ธมฺโม โลกิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โลกุตฺตโร อพฺยากโต ธมฺโม โลกุตฺตรสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (สํขิตฺตํ).

๕๔. เหตุยา จตฺตาริ, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา จตฺตาริ, อนนฺตเร จตฺตาริ, สหชาเต ปญฺจ, อญฺญมญฺเญ เทฺว, นิสฺสเย สตฺต, อุปนิสฺสเย จตฺตาริ, ปุเรชาเต เทฺว, ปจฺฉาชาเต เทฺว, อาเสวเน เอกํ, กมฺเม จตฺตาริ, วิปาเก จตฺตาริ, อาหาเร จตฺตาริ…เป… มคฺเค จตฺตาริ, สมฺปยุตฺเต เทฺว, วิปฺปยุตฺเต ตีณิ, อตฺถิยา สตฺต…เป… อวิคเต สตฺต (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

โลกิยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ.