๑๕. มิจฺฉตฺตนิยตตฺติกํ

๑. ปฏิจฺจวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺธา. (๑)

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๒)

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต จ อนิยโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๓)

๒. สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

๓. อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ, เทฺว ขนฺเธ…เป… ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ, วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา…เป… เทฺว มหาภูตา,. มหาภูเต ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ. (๑)

๔. มิจฺฉตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๑)

อารมฺมณปจฺจโย

๕. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา (สพฺเพ ปจฺจยา อิมินา การเณน วิตฺถาเรตพฺพา. สํขิตฺตํ).

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๖. เหตุยา นว, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา นว, อนนฺตเร ตีณิ, สมนนฺตเร ตีณิ, สหชาเต นว, อญฺญมญฺเญ ตีณิ, นิสฺสเย นว, อุปนิสฺสเย ตีณิ, ปุเรชาเต ตีณิ, อาเสวเน ตีณิ, กมฺเม นว, วิปาเก เอกํ, อาหาเร นว, อินฺทฺริเย นว, ฌาเน นว, มคฺเค นว, สมฺปยุตฺเต ตีณิ, วิปฺปยุตฺเต นว, อตฺถิยา นว, นตฺถิยา ตีณิ, วิคเต ตีณิ, อวิคเต นว (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมํ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๗. อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ…เป… พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ… อสญฺญสตฺตานํ…เป… วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นอารมฺมณปจฺจโย

๘. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ (สํขิตฺตํ).

นอธิปติปจฺจโย

๙. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ มิจฺฉตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ สมฺมตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ, วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ…เป… อสญฺญสตฺตานํ…เป…. (๑)

นอนนฺตรปจฺจโย

๑๐. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอนนฺตรปจฺจยา (สํขิตฺตํ, สพฺพานิ ปจฺจยานิ วิตฺถาเรตพฺพานิ).

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๑๑. นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ปญฺจ, นอธิปติยา ตีณิ, นอนนฺตเร ปญฺจ, นสมนนฺตเร ปญฺจ, นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ, นอุปนิสฺสเย ปญฺจ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นอาหาเร เอกํ, นอินฺทฺริเย เอกํ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว, โนนตฺถิยา ปญฺจ, โนวิคเต ปญฺจ (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียํ.

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนียํ

เหตุทุกํ

๑๒. เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ, นอธิปติยา ตีณิ, นอนนฺตเร นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว, โนนตฺถิยา ปญฺจ, โนวิคเต ปญฺจ (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมปจฺจนียํ.

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลมํ

นเหตุทุกํ

๑๓. นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ, สมนนฺตเร เอกํ, สหชาเต เอกํ…เป… วิคเต เอกํ (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียานุโลมํ.

ปฏิจฺจวาโร.

๒. สหชาตวาโร

(สหชาตวาโร ปฏิจฺจวารสทิโส.)

๓. ปจฺจยวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑๔. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

๑๕. อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ, วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา…เป… วตฺถุํ ปจฺจยา อนิยตา ขนฺธา. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตา ขนฺธา. (๒)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตา ขนฺธา. (๓)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต จ อนิยโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตา ขนฺธา, มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๔)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต จ อนิยโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตา ขนฺธา, มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๕)

๑๖. มิจฺฉตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

มิจฺฉตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๒)

มิจฺฉตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต จ อนิยโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๓)

สมฺมตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (ตีณิ ปญฺหา, มิจฺฉตฺตสทิสํ).

อารมฺมณปจฺจยาทิ

๑๗. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา… (สํขิตฺตํ, กุสลตฺติเก ปจฺจยวารสทิสํ วิภชิตพฺพํ)… อวิคตปจฺจยา.

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๑๘. เหตุยา สตฺตรส, อารมฺมเณ สตฺต, อธิปติยา สตฺตรส, อนนฺตเร สตฺต, สมนนฺตเร สตฺต, สหชาเต สตฺตรส, อญฺญมญฺเญ สตฺต, นิสฺสเย สตฺตรส, อุปนิสฺสเย สตฺต, ปุเรชาเต สตฺต, อาเสวเน สตฺต, กมฺเม สตฺตรส, วิปาเก เอกํ, อาหาเร สตฺตรส, อินฺทฺริเย สตฺตรส, ฌาเน สตฺตรส, มคฺเค สตฺตรส, สมฺปยุตฺเต สตฺต, วิปฺปยุตฺเต สตฺตรส, อตฺถิยา สตฺตรส, นตฺถิยา สตฺต, วิคเต สตฺต, อวิคเต สตฺตรส (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมํ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๑๙. อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ, วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา. เอกํ มหาภูตํ…เป… อสญฺญสตฺตานํ…เป… จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ. วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา อนิยตา ขนฺธา. วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นอารมฺมณปจฺจโย

๒๐. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ (กุสลตฺติกสทิสํ, ปญฺจ กาตพฺพา).

นอธิปติปจฺจโย

๒๑. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ …เป… อสญฺญสตฺตานํ…เป… จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ. วตฺถุํ ปจฺจยา อนิยตา ขนฺธา. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตาธิปติ. (๒)

อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตาธิปติ. (๓)

มิจฺฉตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา มิจฺฉตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตญฺจ อนิยตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา สมฺมตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

นอนนฺตรปจฺจยาทิ

๒๒. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอนนฺตรปจฺจยา…เป… โนนตฺถิปจฺจยา… โนวิคตปจฺจยา.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๒๓. นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ปญฺจ, นอธิปติยา สตฺต, นอนนฺตเร ปญฺจ, นสมนนฺตเร ปญฺจ, นอญฺญมญฺเญ ปญฺจ, นอุปนิสฺสเย ปญฺจ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต สตฺตรส, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม สตฺต, นวิปาเก สตฺตรส, นอาหาเร เอกํ, นอินฺทฺริเย นฌาเน นมคฺเค เอกํ, นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว, โนนตฺถิยา ปญฺจ, โนวิคเต ปญฺจ (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียํ.

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนียํ

เหตุทุกํ

๒๔. เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ปญฺจ, นอธิปติยา สตฺต, นอนนฺตเร ปญฺจ, นสมนนฺตเร นอญฺญมญฺเญ นอุปนิสฺสเย ปญฺจ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต สตฺตรส, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม สตฺต, นวิปาเก สตฺตรส, นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว, โนนตฺถิยา ปญฺจ, โนวิคเต ปญฺจ (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมปจฺจนียํ.

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลมํ

นเหตุทุกํ

๒๕. นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ (สํขิตฺตํ), อวิคเต เอกํ (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียานุโลมํ.

ปจฺจยวาโร.

๔. นิสฺสยวาโร

(นิสฺสยวาโร ปจฺจยวารสทิโส).

๕. สํสฏฺฐวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๒๖. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

อารมฺมณปจฺจยาทิ

๒๗. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา…เป… อวิคตปจฺจยา.

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๒๘. เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ ตีณิ…เป… กมฺเม ตีณิ, วิปาเก เอกํ, อาหาเร ตีณิ…เป… อวิคเต ตีณิ (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมํ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๒๙. อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

นอธิปติปจฺจโย

๓๐. มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – มิจฺฉตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – สมฺมตฺตนิยเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยตาธิปติ. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป….(๑)

นปุเรชาตปจฺจยาทิ

๓๑. สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปจฺฉาชาตปจฺจยา (ปริปุณฺณํ).

นอาเสวนปจฺจยาทิ

๓๒. อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา – อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา, นวิปากปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นฌานปจฺจยา – ปญฺจวิญฺญาณํ…เป… นมคฺคปจฺจยา – อเหตุกํ อนิยตํ…เป….

สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา – อรูเป สมฺมตฺตนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

อนิยตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา – อรูเป อนิยตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๑)

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๓๓. นเหตุยา เอกํ, นอธิปติยา ตีณิ, นปุเรชาเต เทฺว, นปจฺฉาชาเต ตีณิ, นอาเสวเน เอกํ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก ตีณิ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียํ.

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนียํ

๓๔. เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ตีณิ, นปุเรชาเต เทฺว, นปจฺฉาชาเต ตีณิ, นอาเสวเน เอกํ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว (เอวํ คเณตพฺพํ).

อนุโลมปจฺจนียํ.

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลมํ

๓๕. นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ (สํขิตฺตํ), อวิคเต เอกํ (เอวํ คเณตพฺพํ).

ปจฺจนียานุโลมํ.

สํสฏฺฐวาโร.

๖. สมฺปยุตฺตวาโร

(สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส).

๗. ปญฺหาวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๓๖. มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – มิจฺฉตฺตนิยตา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – มิจฺฉตฺตนิยตา เหตู จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

มิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม มิจฺฉตฺตนิยตสฺส จ อนิยตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – มิจฺฉตฺตนิยตา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)