๕. นววาสีรฏฺฐสาสนวํสกถามคฺโค

๕. อิทานิ วนวาสีรฏฺเฐ สิริเขตฺตนครสาสนวํสํ วกฺขามิ. ชินจกฺเก หิ เอกาธิเก วสฺสสเต สมฺปตฺเต ชฏิโล สกฺโก นาโค ครุโฬ กุมฺภณฺโฑ จนฺที ปรมีสฺวโรจาติ อิเม สตฺต สิริเขตฺตํ นาม นครํ มาเปสุํ. ตตฺถ ทฺวตฺตโปงฺโก นาม ราชา รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส กิร ตีณิ อกฺขีนิ สนฺตีติ. ตทา ภควโต สาวกา อรหนฺตา ติสหสฺสมตฺตา ตตฺถ วสึสุ. โส ราชา เตสํ อรหนฺตานํ เทวสิกํ จตูหิ ปจฺจเยหิ อุปตฺถมฺภิ. ฉ สรีรธาตุโย จ เอเกกํ เอเกกสฺมึ นิทหิตฺวา ฉ เจติอิยานิ การาเปสิ. ทกฺขิณพาหุํ ปน นิทหิตฺวา เอกมฺปิ เจติยํ การาเปสิ.

อุณฺหีสธาตุํ ปน กงฺครนฺนครโต อาเนตฺวา เอกมฺปิ เจติยํ การาเปสิ. ตํ ปน ตาว น นิฏฺฐิตํ. ปจฺฉา อนุรุทฺธราชา คเหตฺวา อริมทฺทนนครํ อาเนตฺวา จญฺญิงฺขุ นาม เจติเย นิธานํ อกาสิ. ตสฺมา รกฺขิตตฺเถรสฺส อาคมนโต ปุพฺเพปิ สาสนํ ปติฏฺฐาสีติ ทฏฺฐพฺพํ. ตโต ปจฺฉา สาสนํ ทุพฺพลํ หุตฺวา อฏฺฐาสิ.

อิทํ วนวาสีรฏฺเฐ ปฐมํ สาสนสฺส ปติฏฺฐานํ.

มหาโมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถเรน ปน เปสิโต รกฺขิตตฺเถโร วนวาสีรฏฺฐํ คนฺตฺวา อากาเส ฐตฺวา อนมตคฺคปริยายกถาย วนวาสิเก ปสาเทสิ. กถาปริโยสาเน ปนสฺส สฏฺฐิสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. สตฺตติสหสฺสมตฺตา ปพฺพชึสุ. ปญฺจวิหารสตานิ ปติฏฺฐาเปสุํ. เอวํ โส ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปสิ. เตเนว อฏฺฐ กถายํ –

คนฺตฺวาน รกฺขิตตฺเถโร,

วนวาสึ มหิทฺธิโก;

อนฺตลิกฺเข ฐิโต ตตฺถ,

เทเสสิ อนมตคฺคิยนฺติ วุตฺตํ.

เอวํ วนวาสีรฏฺเฐ ปุพฺเพเยว สาสนํ โอคาเหตฺวา ปติฏฺฐหิ. น ปน ตาว สกลํ พฺยาเปตฺวา ปติฏฺฐหิ.

อิทํ ตาว วนวาสีรฏฺเฐ สิริเขตฺตนคเร ทุติยํ

สาสนสฺส ปติฏฺฐานํ.

ชินจกฺเก ปน เตตฺตึสาธิเก จตุวสฺสสเต กุกฺกุฏ สีโส นาม เอโก ราชา รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส รญฺโญ กาเล ภควโต สาวกา อรหนฺตา ปญฺจสตมตฺตา อเหสุํ. เตสมฺปิ โส ราชา เทวสิกํ จตูหิ ปจฺจเยหิ อุปตฺถมฺเภสิ. โสตาปนฺนสกทาคามิอนาคามิโน ปน คณนปถํ วีติวตฺตา อเหสุํ.

อิทํ วนวาสีรฏฺเฐ สิริเขตฺตนคเร ปรมฺปราภตวเสน

ตติยํ สาสนสฺส ปติฏฺฐานํ.

อิจฺเจวํ วนวาสีรฏฺเฐ อเนกสเตหิ อรหนฺตตฺเถเรหิ สาสนํ ปุณฺณินฺทุสงฺกาสํ หุตฺวา อติวิย วิชฺโชเตสิ. สาสนิก คนฺถการา ปน มหาเถรา ตตฺถ น สนฺทิสฺสนฺติ. อรหนฺตตฺเถรา ปน ราชูนํ อายาจนํ อารพฺภ ธมฺมสตฺถํ เอกํ วิรจยึสูติ โปราณา วทนฺตีติ. อิจฺเจวํ–

เตจ เถรา มหาปญฺญา,

ปคฺคเหตฺวาน สาสนํ;

สูริโย วิย อตฺถงฺโค,

อุปคา มจฺจุสนฺติกํ.

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส,

ยาว มจฺจุ นจาคโต;

ตาว ปุญฺญํ กเร นิจฺจํ,

มา ปมชฺเชยฺย สพฺพทาติ.

อิติ สาสนวํเส วนวาสีรฏฺฐสาสนวํสกถามคฺโค

นาม ปญฺจโม ปริจฺเฉโท.