๕,๑๗๓. คม ยมิ+สา+ส ทิสานํ วา จฺฉง

เอเตสํ วา จฺฉง โหตินฺต+มาน+ตฺยาทีสุ. โส สคฺคํ คจฺฉติ คเมติ, คจฺฉนฺติ อิจฺจาทิ. กมฺเม-คจฺฉียติ คมียติ อิจฺจาทิ. ยม=อุปรเม, ปโรกฺขาอนชฺชตนรูปานิ สพฺพตฺถ ปโยค+มนุคมฺม โยเชตพฺพานิ. นิปุพฺโพ, นิยจฺฉติ นิยมติ, นิยจฺฉนฺติ นิยมนฺติ. สํปุพฺโพ, ‘‘เย สํสฺสา’’ติ ญฺญตฺตํ, สญฺญมติ, สญฺญมนฺติ. กมฺเม-นิยจฺฉียติ นิยมียติ นิยมฺมติ, สญฺญมียติ วา. ตถา นิยจฺฉิสฺสติ, สญฺญมิสฺสติ. นิยจฺฉิ, สํยมิ. นิยจฺฉิสฺส, สํยมิสฺส. นิยจฺเฉยฺย, สํยเมยฺย. นิยจฺฉตุ, สญฺญมตุ. อิส+สึส=อิจฺฉายํ, โส สคฺคํ อิจฺฉติ, อิจฺฉนฺติ อิจฺจาทิ. ‘‘ลหุสฺสุปนฺตสฺสา’’ติ วุทฺธิมฺหิ เอสติ, เอสนฺติ อิจฺจาทิ. กมฺเม-อิจฺฉียติ, ‘‘วา กฺวจี’’ติ วุทฺธิมฺหิ เอสียติ. ปุพฺพรูเป อิสฺสติ อิสฺสเต อิจฺจาทิ. อิจฺฉิสฺสติ เอสิสฺสติ อิจฺจาทิ. อิจฺฉิ เอสิ. อิจฺฉิสฺส เอสิสฺส. อิจฺเฉยฺย เอเสยฺย. อิจฺฉตุ เอสตุ อิจฺจาทิ. อาส=อุปเวสเน, โส อาสเน อจฺฉติ อิจฺจาทิ. ‘‘พฺยญฺชเน ทีฆรสฺสา’’ติ รสฺโส, อุปปุพฺโพ, ตถา อุปาสติ. อจฺฉิสฺสติ อุปาสิสฺสติ. อจฺฉิ อุปาสิ. อจฺฉิสฺส อุปาสิสฺส. อจฺเฉยฺย อุปาเสยฺย. อจฺฉตุ อุปาสตุ อิจฺจาทิ. ทิส=เปกฺขเน, ทิจฺฉติ ทิจฺฉนฺติ อิจฺจาทิ สพฺพํ ปุริมสมํ. ลภ=ลาเภ, อิโต ปรํ วิเสสฏฺฐานเมววกฺขาม, สพฺพวาโร วุตฺตานุสาเรน คเหตพฺโพ. ลภติ, ลภนฺติ อิจฺจาทิ. กมฺเม-กฺยสฺส ปุพฺพรูปาทิมฺหิ กเต ลพฺภติ อิจฺจาทิ.