๑๒. อาเสวนปจฺจโย

ทฺวาทส อกุสลจิตฺตานิ สตฺตรส โลกิยกุสล จิตฺตานิ อาวชฺชนทฺวยวชฺชิตานิ อฏฺฐารสกิริยจิตฺตานีติ สตฺต จตฺตาลีสํ โลกิยชวนจิตฺตานิ อาเสวนปจฺจโย. เตสุ นิรนฺตรปฺปวตฺตํ ชวนสนฺตตึ ปตฺวา ปุริมํ ปุริมํ ชวนจิตฺตํ อาเสวน ปจฺจโย. จตูหิ มคฺคจิตฺเตหิ ปจฺฉิมํ ปจฺฉิมํ จิตฺตํ อาเสวนปจฺจยุปฺปนฺนํ.

เกนฏฺเฐน อาเสวนนฺติ. อุปรูปริปคุณภาววฑฺฒนตฺถํถาม พลวฑฺฒนตฺถญฺจ ปริวาสคฺคาหาปนฏฺเฐน.

ตตฺถ ปคุณภาโวติ ปุนปฺปุนํ สชฺฌายิตสฺส ปาฬิปาฐสฺส สุเขน ปวตฺตนํ วิย ชวนฏฺฐานชวนกิจฺจสงฺขาเต ฐานกิจฺจวิเสเส ปจฺฉิม ปจฺฉิมจิตฺตสฺส สุเขน ปวตฺตนํ. ปริวาโส นาม โกเสยฺยวตฺถํ ปุนปฺปุนํ สุคนฺเธน ปริวาสนํ วิย จิตฺตสนฺตาเน ปุนปฺปุนฺนํ รชฺชนทุสฺสนาทินา วา อรชฺชน อทุสฺสนาทินา วา ปริวาสนํ. ปุริมสฺมึ ชวนจิตฺเต นิรุทฺเธปิ ตสฺส ชวนเวโค น นิรุชฺฌติ, ปจฺฉิมํ จิตฺตสนฺตานํ ผรมาโน ปวตฺตติเยว. ตสฺมา ปจฺฉิมํ ปจฺฉิมํ ชวนจิตฺตํ อุปฺปชฺชมานํ เตน เวเคน ปคฺคหิตํ พลวตรํ หุตฺวา อุปฺปชฺชติ. เอวํ ปุริมจิตฺตํ อตฺตโน ปริวาสํ ปจฺฉิมจิตฺตํ คณฺหาเปติ. ปจฺฉิมญฺจ จิตฺตํ ปุริมสฺส จิตฺตสฺส ปริวาสํ คเหตฺวา ปวตฺตติ. เอวํ สนฺเตปิ โส อาเสวนเวโค ปกติยา สตฺตหิ จิตฺตวาเรหิ ปริกฺขยํ คจฺฉติ, ตโต ปรํ ตทารมฺมณวิปาก จิตฺตํ วา อุปฺปชฺชติ, ภวงฺค จิตฺตวาโร วา ปวตฺตติ.

อิธ สุตฺตนฺตาเสวนปจฺจโยปิ วตฺตพฺโพ. สติปฏฺฐานํ ภาเวติ, สมฺมปฺปธานํ ภาเวติ, สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ, ธมฺม วิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ, สมฺมาทิฏฺฐึ ภาเวติ, สมฺมาสงฺกปฺปํ ภาเวตีติอาทินา พหูสุ ฐาเนสุ วุตฺโต. ตตฺถ ภาเวตีติ เอกํปิ ทิวสํ ภาเวติ, สตฺตปิ ทิวสานิ ภาเวติ, เอกํปิ มาสํ ภาเวติ, สตฺตปิ มาสานิ ภาเวติ, เอกํปิ สํวจฺฉรํ ภาเวติ, สตฺตปิ สํวจฺฉรานิ ภาเวตีติ อตฺโถ.

ปุริมปุริเมสุ ภเวสุ อาเสวิตานิ ภาวิตานิ พหุลี กตานิ กุสลานิ วา อกุสลานิ วา ปจฺฉิมปจฺฉิเมสุ ภเวสุ พลวตรานํ กุสลานํ วา อกุสลานํ วา อุปฺปตฺติยา อาเสวน ปจฺจโย.

กาลนฺตเร วา ภวนฺตเร วา ตาทิสานํ กุสลากุสลานํ อุปฺปตฺติยา ปจฺจโย อุปนิสฺสยปจฺจโย นาม. เตสํเยว พลวตรตฺถาย ปจฺจโย อาเสวนปจฺจโย นาม.

โลเกปิ มหนฺเตสุ จิตฺตภาวนากมฺเมสุ วาจา ภาวนากมฺเมสุ กายภาวนากมฺเมสุ องฺคปจฺจงฺคภาวนากมฺเมสุ กมฺมายตนสิปฺปายตนวิชฺชาฐาเนสุ จ อาเสวนา ภาวนา พหุลีกมฺมานํ นิสฺสนฺทคุณา นาม สนฺทิสฺสนฺติเยว.

สพฺเพสํ ขณิกธมฺมานํ มชฺเฌ เอวรูปสฺส อาเสวน ปจฺจยสฺส วิชฺชมานตฺตา ปุริสพลปุริสถามานํ อุปรูปริ วฑฺฒน วเสน จิรกาลํ ปวตฺติตานิ ปุริสกมฺมานิ นิปฺผตฺตึ ปาปุณนฺติ, สพฺพญฺญุพุทฺธภาวํปิ คจฺฉนฺติ. อาเสวนปจฺจยทีปนา นิฏฺฐิตา.