ทฺวิสฏฺฐิมปริจฺเฉท

ปรมณฺฑลาภิคมโน

๑. อตฺตนาภิมตสฺสา’สุ, ชาตเทสสฺส ปตฺติยา;

สมฺปุณฺณมนสงฺกปฺโป, ทุสฺสงฺกปวิวชฺชิโต.

๒. วชิรูปโมรุปญฺญา, พเลน คุรุสนฺติเก;

ลหุํ พหุญฺจ คณฺหนฺโต, สิปฺปชาตมเนก กํ.

๓. ชินาคเมสุ เนเกสุ, โกฏิลฺลา ทีสุ นีติสุ;

สทฺทสตฺเถ จ กาเวยฺเย, สนิฆณฺฑุก เกฏุเภ.

๔. นจฺจคีเตสุ สตฺเถสุ, หตฺถิสิปฺปาทิเกสุ จ;

ธนุ ขคฺคาทิเนเกสุ, สตฺเถสุ จ วิเสสโต.

๕. ปารปฺปตฺโต วินีตตฺโต, ปิตุ รญฺโญ สมาจริ;

อธิปฺปายานุกุลํ’ว, สทา ภตฺติปุรสฺสโร.

๖. ตทา สทา ทราจาร-คุณาราธิตมานโส;

ปิเยน วิย มิตฺเตน, เตน สทฺธึ มหีปติ.

๗. อุยฺยานชลกีฬาทิ-สุขํ นานปฺปการกํ;

อนุโภตฺวา สเทสสฺมึ, สญฺจรนฺโต ตหึ ตหึ.

๘. เอกทาสงฺขเสนาธิ-ปตินา ทฬฺหภตฺตินา;

สรฏฺฐสีมา รกฺขาย, โย ชิเตน พลียสา.

๙. อชฺฌาวุตฺถสฺส จ พลตฺถ-ลินมสฺส จ สนฺติกํ;

คามสา’คญฺฉิ สุตฺวาน, ตมตฺถํ ธชินีปติ.

๑๐. คามํ ตํ สาธุกํ สชฺชุ, สชฺชาเปตฺวา สปุตฺตกํ;

ปจฺจุคฺคนฺตฺวา มหีปาลํ, ปณมิตฺวา ฐิโต ตทา.

๑๑. ปิตา ปุตฺโต อุโภ ตสฺส, สมฺภาสิย ปิยํ วโจ;

เนกธา’ราธิตา เตน, ตํ คามํ สมุปาคคุํ.

๑๒. ตหึ กติจิ ภูปาโล, วาสเร วีตินามิย;

เสนาปตึ สมาหูย, อิทํ วจนํ มพฺรวิ.

๑๓. ปุตฺโต เม ทานิวยสิ, ฐิโต’ ปนยนารเห;

ตสฺโสปนยนํ กาตุํ, มโหปกรณํ ลหุํ.

๑๔. สชฺเชตพฺพนฺติ ตํ สุตฺวา, โสปิ เสนาธินายโก;

สพฺพุปกรณํ ขิปฺปํ, มงฺคลตฺถํ สุสชฺชยิ.

๑๕. สุคนฺธ ทีปปุปฺผาทิ-วตฺถูหิ ทิวสตฺตยํ;

ปุพฺพการํ กริตฺวาน, มหนฺตํ รตนตฺตเย.

๑๖. เวทิกาจารทกฺเขหิ, ทฺวิเชหิ ปุถุวีปติ;

สมฺปภาวานุ รูปํว, มงฺคลํ ตํ สมาปิย.

๑๗. ปรกฺกมกุมาเรน, เตน สทฺธึ สมารภิ;

วสนฺตกีฬํ มหตึ, สามจฺโจ กีฬิตุํ ตทา.

๑๘. ราชา กิตฺติ สิรีเมโฆ-โรหเณ วสโต ตทา;

สิรีวลฺลภนามสฺส, สภาตุ มรณมฺปิ จ.

๑๙. มาณภรณนามสฺส, รชฺชลาภญฺจ เทวิยา;

มิตฺตาย ปฏิลาภญฺจ, สิรีวลฺลภสูนุ โน.

๒๐. โรหณาคตทูเตหิ, สุณิตฺวา สกภาตุโน;

กาลกฺริยาย สญฺชาต-โสกเวคํ สุทุสฺสหํ.

๒๑. มิตฺตายตนยุปฺปตฺติ ปวตฺตึ สวเณน ตํ;

วิเนยฺย วิรโต ตมฺหา, วสนฺตสมยุสฺสวา.

๒๒. นิวตฺเตตฺวาน ตตฺเถว, เสนานึ สงฺขนามกํ;

ปุตฺเตน สห โส สงฺข-ตฺถลิ นามํ ปุรํ คมิ.

๒๓. ปรกฺกมกุมาเรน, เตน สทฺธึ ตหึ สุขํ;

วสโต ตสฺส ภูปสฺส, วสฺสเมกมติกฺกมิ.

๒๔. มาณาภรณภูปสฺส, เทวี จาปิ ปภาวตี;

ลภิตฺถ ทุติยา กิตฺติ-สิรี เมฆวฺหยํ สุตํ.

๒๕. สุณิตฺวา ตญฺจ โส อมฺหํ, วํโส ชาโต มหา’’อิติ;

อหุ กิตฺติสิรีเมโฆ, ตทา อตฺตมโน ภุสํ.

๒๖. ลํกาทีโปปโภเคก-เหตุนา มหตา สตา;

อสาธารณภูเภน, โจทิโต ปุญฺญกมฺมุนา.

๒๗. กุมาโร โส’ถ ปิตรา, ปิยมิตฺเต วิยตฺตนิ;

กริยมานํ สเสฺนหํ, มหนฺตํ โจ’ปลาลนํ.

๒๘. สจิวานมเนเกสํ, ภยภตฺตี ปุรสฺสรํ;

กฺริยมานมุปฏฺฐานํ, น มญฺญนฺโต ติณายปิ.

๒๙. ลํกาทีปมิมํ สพฺพ เมกจฺฉตฺโต ปโสภิตํ;

ขิปฺปํ กาเรตุกาโม โส, สยํ อิติ วิจินฺตยิ.

๓๐. เกส อกฺขก คีวฏฺฐิ-ทาฐา ปตฺตาน เมว จ;

ปทเจตฺย มหาโพธิ-สาขานญฺจาปิ สตฺถุโน.

๓๑. จตุราสีติสหสฺสานํ, ธมฺมกฺขนฺธาน เมว จ;

สมฺมาสมฺพุทฺธกปฺปานํ, อาธารตฺตา จ นิจฺจโส.

๓๒. อากรตฺตา จ เนเกสํ, มณิมุตฺตาทิวตฺถูนํ;

สมฺมโตปิ วิสิฏฺโฐติ, ทีโปนาติ มหา อยํ.

๓๓. ตโย เม ปิตโร ภูปา, มาตุโลปิ จ สพฺพถา;

เอกจฺฉตฺเตน วตฺเตตุ, มสมตฺถา วิภชฺชิ’มํ.

๓๔. ภุญฺชนฺตา เอตฺตเกเนว, กตกิจฺจา มยํ อิติ;

มญฺญนฺตา วิคตจฺฉนฺทา’ภิเสกมฺหิ กุโลจิเต.

๓๕. รฏฺเฐสเก สเกเยว, อิสฺเสรํ สมฺปวตฺตยุํ;

กสิกมฺมาทิกํ คาม-โภชกา วิย นิสฺสิตา.

๓๖. เตสุ กิตฺติสิริ เมฆํ, เปตฺเตยฺยํ เม ฐเปตฺว เต;

อคมํสุ ยถากมฺมํ, เสสา ภูปตโย ตโย.

๓๗. มจฺจานํ ปรมํ อายุ, วเต’ทานิ ปริตฺตกํ;

พาลายุวาโน วุทฺธา จ, อิเม สตฺตา’นุปุพฺพโส.

๓๘. ปาปุณิสฺสนฺติ มรณ-มีติ’ยํ นิยโมปิ จ;

น เหว อสฺมึ โลกสฺมึ, สํวิชฺชติ กทาจิปิ.

๓๙. ตสฺมา สรีรเก อสฺมึ, ภงฺคุเร สารวชฺชิเต;

หีฬิเต สารทสฺสีหิ, อเปกฺขํ หิตฺวา สพฺพถา.

๔๐. ปิหนิเย ยโสเทเห, จิรฏฺฐายิมฺหิ สพฺพทา;

อมฺหาทิเสหิ กตฺตพฺโพ, ราชปุตฺเตหิ อาทโร.

๔๑. อุมฺมคฺคชาตกาทีสุ, จาริตฺตญฺจาปิ ภูมิสุ;

วิหิตํ โพธิสตฺเตน, วีรภาวาทินิสฺสิตํ.

๔๒. รามายณภารตาทิ-โลกิยาสุ กถาสุปิ;

รามสฺส วิกฺกมญฺเจว, ตสฺส ราวณฆาติโน.

๔๓. ทุโยธนาทิราชาโน, หนฺตฺวายุทฺเธ ปวตฺติตํ;

วิกฺกมาติ สยญฺเจว, ปญฺจนฺนํ ปณฺฑุสูนูนํ.

๔๔. อิติหาสกถายญฺจ, เทวาสุรรเณ ปุรา;

ทุสฺสนฺตาทิมหีเปหิ, กตญฺจ จริตพฺภูตํ.

๔๕. อุมฺมูลิตวโต ตสฺส, นนฺทวํสนริสฺสเร;

จารกฺกทฺวิชเสฏฺฐสฺส, สุตฺวา พุทฺธิพลมฺปิ จ.

๔๖. สพฺพา เนตานิ โลกมฺหิ, ยาวชฺชทิวสา ภุวิ;

เตสํ อสนฺนิธาเนปิ, สุปฺปสิทฺธึ คตานิ หิ.

๔๗. สุลทฺธํ ชีวิตํ เตสํ, อสาธารณมีทิสํ;

จริตาติสยํ กตฺตุํ, สมตฺถา โหนฺติ เย ภุวิ.

๔๘. ชายิตฺวา ขตฺตวํสมฺหิ, ขตฺตวีรวโรธิตํ;

ยทิหํ น กริสฺสามิ, โมฆา เม ชาติ เหสฺสติ.

๔๙. เตสมพฺภธิกา กาล-สมฺปทาเยว เกวลํ;

มยา เต อธิกา กินฺตุ, ปญฺญาทีหีติ จินฺติย.

๕๐. ปิตุราชา จ เม’ทานิ, ปจฺฉิเม วยสิฏฺฐิโต;

ยทิทํ เปตฺติกํ รชฺชํ, มม หตฺถคตพฺภเว.

๕๑. ราชลกฺขิว โส เปต-เจตโส เม ปมาทโต;

ยถิจฺฉิตญฺเจ น ภเว, มหตี ชานิ เม ภุสํ.

๕๒. เอตฺเถว นิวสนฺโต’หํ, จราปิย สเก วเร;

ปรมณฺฑลวุตฺตนฺตํ, ชาเนยฺยํ ยทิ ตตฺตโน.

๕๓. รนฺธํ ปจฺจตฺถิกานนฺตุ, ปกาเสตุํ รถาตถํ;

อธิปฺปายานุรูปํ เม, สมตฺถา วา น วาจรา.

๕๔. เย เกจิ’ธ ชนา สนฺติ, สพฺเพ เต มม สมฺมุขา;

พลียตฺตํ’ว สตฺตูนํ, กถยนฺติ อเนกโส.

๕๕. ปจฺเจกรฏฺฐสามีหิ, ปิตุภูเปหิ ติหิปิ;

เอกีภูย กริตฺวาน, สตฺตกฺขตฺตุํ มหาหวํ.

๕๖. สาเธตุํ ทุกฺกรํ รฏฺฐํ, ภวเต กากินา กถํ;

สิสุนา คณฺหิตุํ สกฺกา, ขุทฺทรชฺโช ปโภคินา.

๕๗. สุกรํ มูลภูตสฺส, ตสฺส รชฺชสฺส สาธนํ;

อิติ ทุจฺจินฺตํตํ ตุยฺหํ, ทูเร ตพฺพมิทํ’’อิติ.

๕๘. กณฺเณ ตตฺถสลากาโย, ปเวเสนฺตา’ว เนกโส;

มหนฺตตฺตํ กเถนฺเต’วํ, พหุธา ปรมณฺฑเล.

๕๙. อชานนํ ยถาภูตํ, วทนฺตานํ กุพุทฺธินํ;

สพฺพเมตํ วโจ ชาตุ, สทฺธาตพฺพํ สิยา น หิ.

๖๐. เลเสเนเกน คนฺตฺวาน, ขิปฺปํ’ว ปรมณฺฑลํ;

สรูปํ ตตฺถ อุสฺสามิ, อหเมเวติ จินฺตยิ.

๖๑. ยทิ เม ปีตุภูปาโล, วิญฺญาเยตํ วิตกฺกิตํ;

อภิชาตสฺส ปุตฺตสฺส, วํสโชติกรสฺส เม.

๖๒. คตสฺส สตฺถุ วิสย-มนตฺโถปิ สิยา อิติ;

อนุกมฺปาธิยา มยฺหํ, คมนํ วารยิสฺสติ.

๖๓. มโนรถสฺส สํสิทฺธิ, สพฺพถา เมน เหสฺสติ;

ตสฺมา นิคุฬรูเปน, คมนํ ภทฺทกํ อิติ.

๖๔. ลทฺธาน รตฺติยม เถกทินํ ขณญฺญู,

โส ตาทิสํ ขณมขีณตโรรูปาโย;

ชานาติ โน สกปิตาคมนํ ตถาตํ,

เคหา’ภินิกฺขมิตถา จตุโร กุมาโร.

สุชนปฺปสาทสํเวคตฺถาย กเต มหาวํเส

ปรมณฺฑลาภิคมโน นาม

ทฺวิสฏฺฐิโม ปริจฺเฉโท.