เอกสฏฺฐิม ปริจฺเฉท

สงฺขตฺถลิปุราภิคมโน

๑. สุตฺวา เทฺว ภาตโร อญฺเญ, เชฏฺฐสฺโส ปรตึสทา;

ขิปฺปํ สรฏฺฐา อาคมฺม, กาเรสุํ อนฺติมํ วิธึ.

๒. อถ กิตฺติสิริเมโฆ, รฏฺฐํ เชฏฺฐสฺส ภาตุโน;

อตฺตาธีนํ กริตฺวาน, อามนฺติย กณิฏฺฐกํ.

๓. ทตฺวา รฏฺฐทฺวยํ อญฺญํ, วตฺถุํ ตตฺเถว อาทิสิ;

โส’ปิ เชฏฺฐสฺส ภาตุสฺส, วจนํ สมฺปฏิจฺฉิย.

๔. สมาทาย กุมารญฺจ, เทวิญฺจ รตนาวลึ;

ธีตโร เทฺว จ คนฺตาน, มหา นามหุลํ ปุรํ.

๕. สมคฺคา นิวสํ ตตฺถ, กุมารสฺส สิขามหํ;

กาเรตฺวา ปริหาเรน, วฑฺเฒสิ มหตา สทา.

๖. ตโต โส เทวิยา เชฏฺฐํ-ธีตรํ มิตฺตนามิกํ;

ทาตุกาโม สปุตฺตสฺส, สหามจฺเจหิ มนฺตยิ.

๗. กาลิงฺคนฺวยสมฺภูตา, ปาเยนขลุ ภูมิปา;

สามิภาวํ คตา อสฺมึ, ลงฺกาทีปมฺหี ภูยโส.

๘. กาลิงฺคโคตฺต สมฺภูต, คชพาหุสฺส ทาตเว;

คูฬรูเปน เทวี’ยํ, ยทิ เปเสยฺย ธีตรํ.

๙. ภิยฺโย วิวาหสมฺพทฺโธ, พลวา โส ภวิสฺสติ;

มยฺหํ เอโส นิราลมฺโพ, ปุตฺโต เหหีติ สพฺพถา.

๑๐. ตสฺมา เม สุนูโน เอสา, ทาตุํ ยุตฺตา กุมาริกา;

เอวํ สติ วตมฺหากํ, วฑฺฒิเย’ว สิยา ‘‘อิติ’’.

๑๑. เทวีปิ สุตฺวา ตํ สพฺพ-มาทิจฺจนฺวย มณฺฑนา;

สพฺพถา ตมนิจฺฉนฺติ, อิทมาห มหีปตึ.

๑๒. ฆาเตตฺวา สกเล ยกฺเข, กุมาโร วิชยวฺหโย;

ลํกาทีปมิมํ’กาสิ, มนุสฺสาวาสกํ สทา.

๑๓. ตโต ปภุติ อมฺหากํ, ฆเฏสุํ วิชยนฺวยํ;

กาลิงฺควํสเชเหว, สมฺพนฺธํ กตฺว ปุพฺพกํ.

๑๔. อญฺญภูปาล สมฺพนฺโธ, สุตปุพฺโพ ปินตฺถิโน;

โสมวํส สมุมฺภูเต, ฐเปตฺวา ธรณิสฺสเร.

๑๕. ตุยฺหํ ชาโตติ อมฺหากํ, สมฺพนฺโธ โส กถํ สิยา;

อริยนฺวย สมฺภูต, กุมาเรน สหามุนา.

๑๖. เอวํ โส เทวิยา ตาย, เนกโส วารยนฺติยา;

ปสยฺหสก ปุตฺถสฺส, ตํ กุมาริมทาปยิ.

๑๗. โส อเนกคุโณทาร- ภริยานุคโต ตโต;

รญฺชยนฺโต ชเน สพฺเพ, ชนกสนฺติเก วสิ.

๑๘. เอกวีสตึ วสฺสานิ, รชฺชํ วิกฺกม พาหุโส;

อนุโภตฺวา ยถากมฺมํ, กายเภทา คโต ปรํ.

๑๙. ตโต คชภุโช ฐิตํ, สมฺปนฺนพลวาหนํ;

รชฺชํ หตฺถคตํ กตฺวา, ปุลตฺตินคเร วสี.

๒๐. ตโต กิตฺติสิรีเมฆ, สิรีวลฺลภ ภูมิปา;

วุตฺตนฺต เมตํ วิญฺญาย, เอวํ สมนุจินฺตยุํ.

๒๑. ตสฺส วิกฺกม พาหุสฺส, วุทฺธภาเวน เนกธา;

มูลรชฺชาธิปจฺจํ ตํ, อมฺมํ นินฺทากรํ น หิ.

๒๒. ตทตฺถชสฺส พาลสฺส, มูลรชฺชํ ปสาสโน;

อุเปกฺขณํ ปนมฺหากํ, เนวานุจฺฉวิกํ วต.

๒๓. เต โสยาว สรชฺชมฺหิ, พทฺธมูโล ภวิสฺสติ;

ปสยฺห ตาว ตํ รชฺชํ, วฏฺฏติ คณฺหิตุํ อิติ.

๒๔. เวลกฺการ พลํ สพฺพํ, ภินฺทึสุ ธน ทานโต;

ฐเปตฺวา เสวเก เกจิ, ตสฺสพฺภนฺตริเก ตทา.

๒๕. คชพาหุ มหีปาเล, วิรตฺตา รฏฺฐวาสิโน;

อุภินฺนํ ราชูนํ ทูเต, เปสยุํ เนกโส ตโต.

๒๖. รชฺชํ สาเธตฺวา ทสฺสาม, เอกีภูตา มยํ ปน;

อุปตฺถมฺภกภาโว’ว, กาตพฺโพ เกวลํ อิติ.

๒๗. ตโต เทฺว ภาตุกา เสนํ, สกํ สนฺนยฺห เวคสา;

อุภโต มุขโต ตสฺส, รฏฺฐมชฺฌมุปาคมุํ.

๒๘. ปหิณึสุ จ เต ทูเต, ตโต คชโพหุวฺหโย;

ภูมิปาโล นิชามจฺเจ, สนฺนิปาติย มนฺตยิ.

๒๙. เวฬกฺการพลํ สพฺพ-มุชุปจฺจตฺติกํ อหุ;

ราชาโน เทฺว จ โน รฏฺฐํ, สงฺคามตฺถมุปาคตา.

๓๐. ปฐมํ เตสุ ปกฺขสฺส, เอกสฺส พลิโน ภุสํ;

มุขภงฺเค กเต ขิปฺปํ, ตโต อญฺเญ สุสาธิยา.

๓๑. อิติ นิจฺฉิย เสนงฺคํ, สพฺพมาทาย อตฺตโน;

สิริวลฺลภราชาภิ-มุขํ ยุทฺธา’ยุปาคมิ.

๓๒. สิริวลฺลภราชาปิ, สงฺคาม มหิภึสนํ;

ปาโต ปฏฺฐาย สายนฺห-กาลํ ยาว ปวตฺตยํ.

๓๓. อสกฺกุณนฺโต’ภิภวํ, วิธาตุํ ตสฺส กญฺจิปิ;

ตโตว โส นิวตฺติตฺวา, สกํ รฏฺฐํ คโต ลหุํ.

๓๔. คชพาหุสฺสโคกณฺณ-สจิเวน ปราชิโต;

อคา รฏฺฐํ สกํ กิตฺติ-สิริเมโฆ’ปิ ภูปติ.

๓๕. คชพาหุนรินฺโทปิ, สงฺคาเม ตมฺหิ กิญฺจิปิ;

ปริหานิมสมฺปตฺโต, ปุนา’คมฺม ปุรนฺติกํ.

๓๖. พลนาเถ วินิคฺคยฺห, สาปราเธ พหู พลี;

รฏฺฐํ วูปสเมตฺวาน, ปาเวกฺขิ นครํ สกํ.

๓๗. รฏฺเฐ สเก สเกเยว, ตโต ปภูติ ภูมิปา;

อญฺโญญฺญมิตฺเต สมฺพนฺธํ, วิธาย วิหรึสุ เต.

๓๘. ตโต ปรกฺกมภุโช, ธรณี ปาลนนฺทโน;

เมธาวีเนกสิปฺเปสุ, สิกฺขมาโน สุสาธุกํ.

๓๙. วิจารกฺขมปญฺญตฺตา, กิจฺจา กิจฺเจสุ เนกโส;

อจฺจุฬาราสยตฺตา จ, มหาภาคตฺตเนน จ.

๔๐. อตฺตโน มาตุภคินี, สหวาส สุขมฺหิ จ;

อลคฺคมานโสเนก, พลากีฬารเสสุ จ.

๔๑. สูรภาวาทิสํยุตฺตา, ราชปุตฺตา ตุ มาทิสา;

ปจฺจนฺเต อีทิเส เทเส, กถํ นาม วสิสฺสเร.

๔๒. ชาตเทสญฺจ เม ทานิ, ยุวราชปโภคิยํ;

คมิสฺสามีติ นิคฺคญฺฉิ, ตมฺหา ปริชนตฺถิโต.

๔๓. กเมน สนฺติกํ สงฺข-นายกตฺถลิสญฺญิโน;

คามสฺสาคา อหึ กิตฺติ-สิริเมโฆ นิสมฺม ตํ.

๔๔. อภาวา รชฺช ทายาท-สมานสฺส’ตฺรชสฺส เม;

เอกากี’หนฺติ โย จิตฺต-สนฺตาโป สนฺตตํ คโต.

๔๕. เชฏฺฐํว ภาตรํ มยฺหํ, ตํ เทหปฏิพิมฺพกํ;

ทฏฺฐุํ เม สตฺตตํ ปุญฺญํ, มหนฺตมุทิตํติจ.

๔๖. ปามุชฺชเวควสโค, นครํ ตํ มโนหรํ;

อลงฺการา ปยิตฺวาน, โตรณาทีหิ เนกธา.

๔๗. คนฺตฺวา ปฏิปถํเยว, พโลฆปริวาริโต;

นรินฺโท ติถินกฺขตฺต-วิเสเส สุภสมฺมเต.

๔๘. อนญฺญสาธารณตํ, สมฺปตฺเตหิ คุเณหิ จ;

ลกฺขเณหิ จ สพฺเพหิ, กลฺยาเณยิ สุสํยุตํ.

๔๙. ทิสฺวา กุมารํ สนฺตุฏฺโฐ, อาลิงฺคิตฺวาน เปมโต;

อุเร กตฺวาน จุมฺพิตฺวา, มตฺถกมฺหิ ปุนปฺปุนํ.

๕๐. ชนสฺส พลโต ตสฺส, ปสฺสโต โลจเนหิ โส;

สนฺโตส อสฺสุธาราโย, วสฺสาเปนฺโต นิรนฺตรํ.

๕๑. มนุญฺญเมก มารุยฺห, วาหนํ สห สูนุนา;

เภรินิ เทน ปูเรนฺโต, ทิสา ทส สมนฺตโต.

๕๒. ปวิสิตฺวา ปุรํ ตตฺถ, อลงฺกาเร มโนรเม;

ทสฺสยนฺโต สปุตฺตสฺส, ปาวิสิ ราชมนฺทิรํ.

๕๓. ลทฺธา ตโต กญฺจุกี-สุปการ,

วคาทิเนเก ปริจารเก โส;

นานาคุณา ราธิตมานสสฺส,

วสีสกาเส ปิตุโน สุเขน.

สุชนปฺปสาทสํเวคตฺถาย กเต มหาวํเส

สงฺขตฺถลิปุราภิคมโน นาม

เอกสฏฺฐิโม ปริจฺเฉโท.