สฏฺฐิม ปริจฺเฉท

กุมาโรทโย

๑. โรหเณ นิวสิตฺถา’ว, ชยพาหุมหีปติ;

มิตฺตาวฺหา ราชินี เจว, ตทา กาลมกํสุ เต.

๒. สิรีวลฺลภชายา’ถ, ชเนสิ สุคลา ทุเว;

มาณภรณกํ ปุตฺตํ, ปุตฺตึ ลีลาวติมฺปิ จ.

๓. มาณาภรณภูปาล-เทวี’ปิ รตนาวลี;

มิตฺตํ ปภาวติญฺจาปิ, อลภี ธีตโร ทุเว.

๔. ปสฺสนฺตสฺส อุโภ ตาโย, ธีตโร วีรพาหุโน;

ตทา มหาทิปาทสฺส, เอวํ อาสิ วิตกฺกิตํ.

๕. โลกาภิสมฺมเต สพฺพ-ภูปาลนฺวยมุทฺธนิ;

วิสุทฺเธ โสมวํสมฺหิ, อภิชาตา มยํ ปน.

๖. ปิหนียตราการา, สพฺพสตฺติสมุนฺนตา;

นานาวิชฺชาสุ นิปุณา, หตฺถิอสฺสาทิสุกฺขมา.

๗. ตถา เปกากินา เว’เต, ตโย วิกฺกมพาหุนา;

ปราชยํ ปริภวํ, ปาปิตา พหุโส รเณ.

๘. สูนุโน สุสมตฺถสฺส, วิโสเธตุ มิมํ มลํ;

น ทิสฺสเต ปาตุภาโว, อโห โน อปฺปปุญฺญตา.

๙. ชนวาทกิลิฏฺเฐน, ราชตฺเตนาปิ กึ มม;

อิทานิ วิสยาสงฺคํ, หิตฺวา กลฺยาณกมฺมสุ.

๑๐. อปฺปมตฺตสฺส สตตํ, เนตพฺพา วาสรา’อิติ;

นิยฺยาเตตฺวา อมจฺจานํ, สพฺพํ รชฺชวิจารณํ.

๑๑. ตหึ สตฺต’ฏฺฐมาสญฺหิ, วสํ รตฺติยเมกทา;

เทวราชฆเรเสยฺยํ, กปฺเปสิ สีลสํยโต.

๑๒. ตโต ปจฺจูสกาลมฺหิ, เทวปุตฺตํ มหิทฺธิกํ;

วิจิตฺตวตฺถาภรณํ, คนฺธมาลาวิภูสิตํ.

๑๓. อุฬารตรรูเปน, เทโหภาเสน อตฺตโน;

โอภาเสนฺตํ อเสสา’สา, สูริยญฺจ น ภุคฺคตํ.

๑๔. วทนฺตํ สุปิเน เอวํ, อทกฺขิ ทรณีปติ;

ปสีทสฺสุ มหาภาค, ปิโตภว มหิปติ.

๑๕. ธญฺญลกฺขณสมฺปนฺโน, อิจฺฉิตตฺถสฺสสาธโก;

วินีโต โลกกุหร-พฺยาปิเตโช ปรกฺกโม.

๑๖. อาณพลยโสกิตฺติ-ภาสุโร สคฺคุณากโร;

โลกสาสนสํวุทฺธิ-กโร ปุตฺตวโร ตว.

๑๗. ลพฺภีสฺสเต มหาราช, น จิรสฺเสว สมฺปติ;

ปุตฺตทาราธิวุตฺถํ ตํ, ปุรํ ขิปฺปํ ปยาหีติ.

๑๘. ปพุชฺฌิตฺวาน สญฺชาต-ปีติเวโคถ รตฺติยา;

วิภาตาย ตโตโปงฺข-คามํ คญฺฉินรุตฺตโม.

๑๙. ยถา ทิฏฺฐปฺปการนฺตํ, กเถสิ สุปินํ สุภํ;

มเหสี ปมุขานํ โส, อมจฺจานํ มหีปติ.

๒๐. สทฺธึ มเหสิยา ตตฺถ, ปตฺเถนฺโต ปุตฺตมุตฺตมํ;

จินฺโตนฺโต ทานสีลาทึ, สุภํ นานปฺปการกํ.

๒๑. อเถกทิวสํกาเล, ปจฺจูเส สุปิเน ปน;

สพฺพลกฺขณสมฺปนฺนํ, สพฺพเสตํ มโนหรํ.

๒๒. ทนฺตีโปตวรํ ทนฺตํ, กณฺเณ คณิยเปมโต;

ปวิสนฺตมิวตฺตานํ, เสยฺยาคพฺภํ มเหสิยา.

๒๓. สมฺปสฺสิย ปพุชฺฌิตฺวา, อุฏฺฐาย สยนาวรา;

สญฺชาตปีติปาโมชฺช-เวคปีณิตมานโส.

๒๔. ตายํ เวลายเมทาสุ-เสยฺยาคพฺภํ มเหสิยา;

ปวิสฺสสุปินํ ตสฺสา, ยถาทิฏฺฐํ ปกาสยี.

๒๕. อหมฺปิ ตาทิสํ หตฺถิ-โปตกํ สยนํ มม;

ปทกฺขิณํ กริตฺวาน, ฐิตํ โสณฺเฑ สมาทิย.

๒๖. อากฑฺฒิตฺวาน สยนํ, สมาโรปิย เปมโต;

อาลิงฺคึ สุปินมฺหีติ, เทวี จาปิ ตมพฺรวี.

๒๗. อุโภ เต อญฺญมญฺญสฺส, ทิฏฺฐเมวํ ปกาสิย;

อุฏฺฐาเปสุํ ปหฏฺฐาว, วีตนิทฺทารุณํ ตทา.

๒๘. ตโต ปาโต อุปฏฺฐาตุ, มุปยาตํ ปุโรหิตํ;

เนมิตฺตเก จ ปุจฺฉึสุ, สุนิตฺวา เต ปโมทิตา.

๒๙. น จิรสฺเสว ปุตฺตสฺส, ธญฺญลกฺขณสาลิโน;

อุปฺปตฺติยา อวสฺสํ’ว, ภวํตพฺพนฺติ กิตฺตยุํ.

๓๐. ตํ สุณิตฺวา อมจฺจา จ, ตถา นครวาสิโน;

อวินฺทึสุ ชนินฺโท จ, สพฺเพปีติ มหุสฺสวํ.

๓๑. ตโต ปฏฺฐาย โสตฺถานํ, ปตฺถยํ ปตฺถิโวภุสํ;

ภิกฺขุสงฺเฆน พหุโส, ภณาเปสิ ปริตฺตกํ.

๓๒. มณิมุตฺตาทิกํ จิตฺตํ, มหคฺฆมนุวาสรํ;

ปริจฺจชิ ทานมุเข, ยาจกานมเนกโส.

๓๓. ปุโรหิตาทิวิปฺเปหิ, เวทเวทงฺควิญฺญูหิ;

วตฺตาเปสิ จ โหมาทิ-วิธานํ โสตฺถิ สมฺมตํ.

๓๔. สุวินฏฺเฐ วิหาเร จ, ธาตุคพฺเภ จ วาปิโย;

ชิณฺณา จ ปฏิสงฺขตฺตุํ, โยชยี ราชกปฺปิเก.

๓๕. ทินํ นยนฺเต กลฺยาณ-กมฺเมเน’วํ นริสฺสเร;

น จิรํ สณฺฐหิ คพฺภ-วโร กุจฺฉิมฺหิ เทวิยา.

๓๖. ตโตวคมฺม ตํ หฏฺฐ-ปหฏฺโฐ โส นริสฺสโร;

มหนฺตํ เทวิยา คพฺภ-ปริหารมทาปยิ.

๓๗. ปริปกฺกคพฺภา เทวี, กเมน ชนยีสุกํ;

สมเย ภทฺทนกฺขตฺต-มุหุตฺเตนภิลกฺขิเต.

๓๘. สุปฺปสนฺนา อเสสา จ, ทิสาโย ตํขเณ อหุ;

สมีรเณ จ วาสึสุ, สุคนฺธิมุทุสีตลา.

๓๙. ทนฺตีนํ โกญฺจนาเทน, หยานํ เหสิเตน จ;

ราชงฺคณํ ตทาชาตํ, มหาโกลาหลา กูลํ.

๔๐. อจฺเฉราติสเย เอวํ, ปาตุภูเต อเนกธา;

ทิสฺวา ตํ วิมฺหยปฺปตฺโต, มาณภรณภูปติ.

๔๑. สุตฺวา นิชสฺส ปุตฺตสฺส, ตทา สญฺชาตสาสนํ;

อมเตนาภิสิตฺโตว, ปีติปุณฺณมโนรโถ.

๔๒. โมจาเปตฺวา ตทา การา-ฆเร พทฺเธ พหูชเน;

ทานํ อุฬารํ สมณ-พฺราหฺมณานํ ปทาปยิ.

๔๓. อมจฺจปมุขา จาปิ, ชนาปุรนิวาสิโน;

กทลีโตรณาทีหิ, ราชธานี มเนกธา.

๔๔. อลงฺกริตฺวา สกลํ, สุมณฺฑิตปสาธิตา;

ฉณํ มหนฺตํ วตฺเตสุํ, กติปาหํ มโนรมํ.

๔๕. เวเท วุตฺตวิธาเนน, ชาตกมฺมาทิกํ วิธึ;

สพฺพํ สมาปยิตฺวาน, กุมารสฺสา’วนีปติ.

๔๖. ปุโรหิตาทโย วิปฺเป, ตโต ลกฺขณปาฐเก;

อาณาเปตฺวาน สกฺการ-สมฺมานวิธิปุพฺพกํ.

๔๗. นิโยเชสิ กุมารสฺส, ลกฺขณานํ ปฏิคฺคเห;

สาธกํ สกลํ ตสฺส, ยตฺถปาทาทิลกฺขณํ.

๔๘. อุปธาริย มหามจฺจ-คณมชฺฌคตสฺส เต;

ราชิโน เทวิยา จาปิ, ปกาเสสุํ ปโมทิตา.

๔๙. ลงฺกาทีปํ ฐเปตฺวาน, ชมฺพุทีปตลมฺปิ จ;

เอกจฺฉตฺตงฺกิตํ กตฺวา-นุโภตฺตุํ นิปุโณ อิติ.

๕๐. เต สนฺตปฺปิย โภเคหิ, ภิยฺโย ปุจฺฉิตฺถ สาทรํ;

สนฺทิสฺสมานํ ยํกิญฺจิ, อริฏฺฐํ อตฺถิ นตฺถี’ติ.

๕๑. ทีฆายุโก กุมาโร’ยํ, กิญฺจิ ปญฺญายเต วต;

ชนการิฏฺฐโยโค’ติ, เต มหีปติโน’พฺรวุํ.

๕๒. ตสฺสาริชนสมฺมทฺทิ-ปตาปภุชโย คโต;

โส ปรกฺกมพาหู’ติ, อนฺวตฺถนามมคฺคหี.

๕๓. กณฺณเว ธมหญฺเจว, อนฺนุปาสนมงฺคลํ;

การาปิย วิธานญฺญู, ยถาวิธิมเสสโต.

๕๔. รญฺโญ วิกฺกมพาหุสฺส, สปุตฺตุปฺปตฺติสาสนํ;

วตฺตุํ สทูเต เปเสสิ, ปุลตฺถินครํ ตทา.

๕๕. เตหิโส ภาคิเนยฺยสฺส, มหาภาคตฺตนมฺปิ จ;

ชนการิฏฺฐโยคญฺจ, สุตฺวา วิกฺกมพาหุโส.

๕๖. ธญฺญํ วิชยราชาทิ-ราชมาลาย นายกํ;

มณึว ภาสุรํ มยฺหํ, ภาคิเนยฺยํ ชเนสิโส.

๕๗. หานิ ยากาจิสตตํ, ยถา ตสฺส น เหสฺสติ;

ตถา มมนฺติเกเยว, กุมาโร เอตฺถ วฑฺฒตํ.

๕๘. อลทฺธํ ลภิตุํ ลาภํ, ลทฺธญฺจ ปริรกฺขิตุํ;

สพฺพถา น สมตฺโถยํ, ปุตฺโต คชพาหุ มม.

๕๙. สูรภาวาทิยุตฺโต’ปิ, มหินฺทวฺหปโรสุโต;

นิหีโน มาตุโคตฺเตน, น รชฺชสฺส รโห มม.

๖๐. ฐิตสฺส วิกฺกชาเตน, เนกโส สญฺจิเตน เม;

รชฺชสฺส ภาคิเนยฺโย’ว, กามํ ภาคี ภวิสฺสติ.

๖๑. อิติเปเสสิ ทูเต โส, อาเนตุํ ตํ กุมารกํ;

กุมารา ภรณํ ทตฺวา, เสสํ สารญฺจุปายนํ.

๖๒. สพฺพํ ทูตมุขา สุตฺวา, วีรพาหุ มหีปติ;

ตสฺเสตํ วจนํ ยุตฺตํ, วุตฺตํ เมหิต พุทฺธิยา.

๖๓. ตถาปิ จ นิชาริฏฺฐ-ปฏิการตฺถมีทิสํ;

โอรสํ ปุตฺตรตนํ, เปเสตุํ นา’นุรูปกํ.

๖๔. กิญฺจ ตตฺถ กุมารมฺหิ, นีเต วิกฺกม พาหุโน;

ปกฺโข ลทฺธมหาวาห-พโล วิย หุตาสโน.

๖๕. อจฺจุนฺนเตน มหตา, เตชสา สญฺชลิสฺสติ;

หานิเรว วตมฺหากํ, มหตี เหสฺสเต ภุสํ.

๖๖. อิติ หตฺเถ คตานํ โส, ทูตานํ ถนยํ สกํ;

อเปเสตฺวา วิสชฺเชสิ, ปสาทิย มเนน โส.

๖๗. สปุตฺตทาเรหิ สมคฺควาสํ,

นราทินาโถ นิวสํ ตหึโส;

ติพฺเพน ผุฏฺโฐ มหตาคเทน,

รชฺเชน สทฺธึ วิชหิตฺถ เทสํ.

สุชนปฺปสาทสํเว คตฺถาย กเต มหาวํเส

กุมาโรทโย นาม

สฏฺฐิโม ปริจฺเฉโท.