ฉฏฺฐปริจฺเฉท

วิชยาคมนํ

๑. วงฺเคสุ วงฺคนคเร, วงฺคราชา อหุ ปุเร;

กาลิงฺครญฺโญ ธีตา’สิ, มเหสี ตสฺส ราชิโน.

๒. โส ราชา เทวิยา ตสฺสา, เอกํ อลภิ ธีตรํ;

เนมิตฺตาพฺยากรุํ ตสฺสา, สํวาสํ มคราชินา.

๓. อตีว รูปินึ อาสิ, อตีว กามคิทฺธินี;

เทเวน เทวิยา’จาปิ, ลชฺชายา’สิ ชคุจฺฉิตา.

๔. เอกากินี สา นิกฺขมฺม, เสรีจารสุขตฺถินี;

สตฺเถน สห อญฺญาตา, อคา มคธคามินา.

๕. ลาฬรฏฺเฐ อฏวิยา, สีโห สตฺถมภิทฺธวิ;

อญฺญตฺถ เสสา ธาวึสุ, สีหคตทิสนฺตุสา.

๖. คณฺหิตฺวา โคจรํ สีโห, คจฺฉํ ทิสฺวา ตมา’รโต;

รตฺโต อุปาคลาเลนฺโต, ลงฺคุลํ ปตฺตกณฺณโก.

๗. สา ตํ ทิสฺวา สริตฺวาน, เนมิตฺตวจนํ สุตํ;

อภีตา ตสฺส องฺคานิ, รญฺชยนฺติ ปรามสิ.

๘. ตสฺสา ผสฺเสนา’ติ รตฺโต, ปิฏฺฐึ อาโรปิยา’สุตํ;

สีโห สกํ คุหํ เนตฺวา, ตาย สํวาสมาจริ.

๙. เตน สํวาสมนฺวาย, กาเลน ยมเก ทุเว;

ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจาติ, ราชธีตา ชเนสิ สา.

๑๐. ปุตฺตสฺส หตฺถปาทา’สุํ, สีหาการา ตโต อกา;

นาเมน สีหพาหุํ ตํ, ธีตรํ สีหสีวลึ.

๑๑. ปุตฺโต โสฬสวสฺโส โส, มาตรํ ปุจฺฉิ สํสยํ;

ตุวํ ปิตา จ โน อมฺม, กสฺมา วิสทิสา อิติ.

๑๒. สา สพฺพมพฺรวี ตสฺส, กึนยามา’ติ โส’พฺรวิ;

คุหํ ถเกติตาโต เต, ปาสาเณนาติ สา’พฺรวิ.

๑๓. มหาคุหาย ถกนํ, ขนฺเธนา’ทาย โส อกา;

เอกาเหเน’ว ปญฺญาส-โยชนานิ คตาคตํ.

๑๔. โคจราย คเห สีเห, ทกฺขิณสฺมิญฺหิ มาตรํ;

วาเม กณิฏฺฐึ กตฺวาน, ตโย สีฆํ อปกฺกมี.

๑๕. นิวาเสตฺวาน สาขํ เต, ปจฺจนฺตํ คามมาคมุํ;

ตตฺถาสิ ราชิธีตาย, มาตุลสฺส สุโต ตทา.

๑๖. เสนาปติ วงฺครญฺโญ, ฐิโต ปจฺจนฺต คามโก;

นิสินฺโนวฏมูลเลโส, กมฺมนฺตํ สํวิธายกํ.

๑๗. ทิสฺวา เต ปุจฺฉิเต’โวจุํ, อฏวี วาสิโน มยํ;

อิติ โส ทาปยี เตสํ, วตฺถานิ ธชินี ปติ.

๑๘. ตานา’เหสุํ อุฬารานิ, ภตฺตํ ปณฺเณสุ ทาปยิ;

โสวณฺณภาชนนา’สุํ, เตสํ ปุญฺเญน ตานิ จ.

๑๙. เตน โส วิมฺหิโต ปุจฺฉิ, เก ตุเมฺหติ จมูปติ;

ตสฺส สา ชาติโคตฺตานิ, ราชธีตา นิเวทยิ.

๒๐. ปิตุจฺฉา ธีตรํ ตํ โส, อาทาย ธชินี ปติ;

คนฺตฺวาน วงฺคนครํ, สํวาสํ ตาย กปฺปยิ.

๒๑. สีโห สีฆํ คุหํ คนฺตฺวา, เต อทิสฺวา ตโย ชเน;

อฏฺฏิโต ปุตฺตโสเกน, น จ ขาทิ น จา’ปิวิ.

๒๒. ทารเก เต คเวสนฺโต, อคา ปจฺจนฺตคามเก;

อุพฺพาสียติ โส โส’ว, ยํยํ คามมุเปติ โส.

๒๓. ปจฺจนฺตวาสิโน คนฺตฺวา, รญฺโญ ตํ ปฏิเวทยุํ;

สีโห ปิเฬติ เต รฏฺฐํ, ตํ เทว ปฏิเสธย.

๒๔. อลกํ นิเสธกํ ตสฺส, หตฺถิกฺขนฺธคตํ ปุเร;

อาเทตุ สีหทายีติ, สหสฺสํ โส ปจารยิ.

๒๕. ตเถว เทฺวสหสฺสานิ, ตีณิจา’ปิ นริสฺสโร;

ทฺวีสุ วาเรสุ วาเรสิ, มาตา สีหภุชํ หิตํ.

๒๖. อคฺคหิ ตติเย วาเร, สีหพาหุ อปุจฺฉิย;

มาตรํ ติสหสฺสํ ตํ, ฆาเตตุํ ปิตรํ สกํ.

๒๗. รญฺโญ กุมารํ ทสฺเสสุํ, ตํ ราชา อิธ มพฺรวิ;

คหิโต ยทิ สีโห เต, ทมฺมิ รฏฺฐํ ตเทว เต.

๒๘. โส ตํ คนฺตฺวา คุหาทฺวารํ, สีหํ ทิสฺวาว อารกา;

เอนฺตํ ปุตฺตสิเนเหน, วิชฺฌิตุํ ตํ สรํ ขิปิ.

๒๙. สโร นฬาตมาหจฺจ, เมตฺตจิตฺเตน ถสฺส ตุ;

กุมารปาทมูเล’ว, นิวตฺโต ปติ ภูมิยํ.

๓๐. ตถา’สิ ยาว ตติยํ, ตโต กุชฺฌิมิคามิโป;

ตโต ขิตฺโต สโรตสฺส, กายํ นิพฺพิชฺช นิกฺขมิ.

๓๑. สเกสรํ สีหสีสํ, อาทาย สปุรํ อคา;

มตสฺส วงฺคราชสฺส, สตฺตาหานิ ตทา อหุ.

๓๒. รญฺโญ อปุตฺตกตฺตา จ, ปตีตา จสฺส กมฺมุนา;

สุตฺวา จ รญฺโญ นตฺตุตฺตํ, สญฺชานิตฺวา จ มาตรํ.

๓๓. อมจฺจา สนฺนิปติตา, อขิลา เอกมานสา;

สีหพาหุ กุมารสฺส, ราชา โหหีติ อพฺรวุํ.

๓๔. โส รชฺชํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา, ทตฺวา มาตุ ปติสฺส ตํ;

สีหสีวลิมาทาย, ชาตภูมึ คโต สยํ.

๓๕. นครํ ตตฺถ มาเปสิ, อหุ สีหปุรนฺติ ตํ;

อรญฺเญ โยชนสเต, คาเม จาปิ นิเวสยิ.

๓๖. ลาฬรฏฺเฐ ปุเร ตสฺมึ, สีหพาหุนราธิโป;

รชฺชํ กาเรสิ กตฺวาน, มเหสึ สีหสีวลึ.

๓๗. มเหสี โสฬสกฺขตฺตุํ, ยมเก จ ทุเว ทุเว;

ปุตฺเต ชนยิ กาเลสา, วิชโย นาม เชฏฺฐโก.

๓๘. สุมิตฺโต นาม ทุติโย, สพฺเพ ทฺวตฺตึส ปุตฺตกา;

กาเลน วิชยํ ราชา, อุปรชฺเช’ภิ เสจยิ.

๓๙. วิชโย วิสมาจาโร, อาสิ ตมฺปริสาปิ จ;

สาหสานิ อเนกานิ, ทุสฺสหานิ กรึสุเต.

๔๐. กุทฺโธ มหาชโน รญฺโญ, ตมตฺถํ ปฏิเวทยิ;

ราชา เต สญฺญเปตฺวาน, ปุตฺตํ โอวทิ สาธุกํ.

๔๑. สพฺพํ ตเถว ทุติยํ, อโหสิ ตติยํ ปน;

กุทฺโธ มหาชโน อาห, ปุตฺตํ ฆาเตหิ เต อิติ.

๔๒. ราชา’ถวิชยํ ตญฺจ, ปริวารญฺจ ตสฺส ตํ;

สตฺตสตานิ ปุริเส, กาเรตฺวา อทฺธมุณฺณเก.

๔๓. นาวาย ปกฺขิปาเปตฺวา, วิสฺสชฺชาเปสิ สาคเร;

ตถา เตสํ ภริยาโย, ตเถว จ กุมารเก.

๔๔. วิสุํ วิสุํ เต วิสฺสฏฺฐา, ปุริสิตฺถิกุมารกา;

วิสุํ วิสุํ ทีปกสฺมึ, โอกฺกมึสุ วสึสุ จ.

๔๕. นคฺคทีโปติ ญายิตฺถ, กุมาโรกฺกนฺตทีปโก;

ภริโยกฺกนฺตทีโป ตุ, มหินฺททีปโก อิติ.

๔๖. สุปฺปารเก ปฏฺฏนมฺหิ, วิชโย ปน โอกฺกมิ;

ปริสา สาหเสเน’ตฺถ, ภีโต นาวํ ปุนา’รุหิ.

๔๗. ลํกายํ วิชยสนามโก กุมาโร;

โอติณฺโณ ถิรมติ ตมฺพปณฺณิทีเป;

สาลานํ ยมกคุณานมนฺตรสฺมึ;

นิพฺพาตุํ สยิตทิเน ตถาคตสฺส.

สุชนปสาทสํเว คตฺถายกเต มหาวํเส

วิชยาคมนํนาม

ฉฏฺฐาปริจฺเฉโท.