ฉปญฺญาสติม ปริจฺเฉท

อนุราธปุราภิคมโน

๑. ยุวราชปเท ตสฺส, ฐิตสฺสา’ถ นยญฺญุโน;

อหู วิชยพาหูติ, นามํ สพฺพตฺถ ปากฏํ.

๒. มหาญฺญโณ นิชาณาย, ตตฺถ เภรึ จราวิย;

ฐเปนฺโต สจิเว’เนเก, ปติรูเป ปทนฺตเร.

๓. โจฬานํ มทฺทนตฺถาย, ราชรฏฺฐาธิวาสินํ;

จตุโร จตุโรปาเย, โย ชยํ ตตฺถ โส วสี.

๔. โจฬราชา สุณิตฺวา ตํ, ปุฬตฺถินคเร ฐิตํ;

เสนาปติม เปเสสิ, ทตฺวาน พลวาหนํ.

๕. เสนินฺทํ กาชรคฺคาม-สมีปํ สมุปาคตํ;

ทุปฺปสยฺหํ วิทิตฺวาน, คิริทุคฺคมคา ตโต.

๖. เสนินฺโท กาชรคฺคามํ, วิลุมฺปิตฺวาน เวคสา;

ตตฺถ วตฺถุมสกฺโกนฺโต, สเทสํ ปุน ราคมิ.

๗. ตโต มหาทิปาโท’ปิ, อาคมฺม มลยา ลหุํ;

มหตา พลกาเยน, สิปฺปตฺถลกมาวสิ.

๘. ราชา รามญฺญวิสเย, ราชิโน สนฺติกํ ชเน;

เปเสสิ พหุเกสารํ, ธนชาตญฺจ’นปฺปกํ.

๙. วิจิตฺตวตฺถกปฺปูร-จนฺทนาทีหิ วตฺถูหิ;

ปริปุณฺณา จ นาวาโย, เนกาติตฺเถ สโมสฏา.

๑๐. ธนชา เตหิ เนเกหิ, กโรนฺโต ภฏสงฺคหํ;

ตโต ตมฺพลคามมฺหิ, นิวสิตฺถ มหพฺพโล.

๑๑. อญฺญมญฺญวิรุทฺธตฺตา, ราชารฏฺฐาธิวาสิโน;

อุปคฺคมฺม ชนา สพฺเพ, กรํ โน เทนฺติ สพฺพโส.

๑๒. วิปกฺขาโจฬราชสฺส, ภินฺทนฺตา’ณํ มทุทฺธตา;

อายุตฺตเก วิหึเสนฺโต, ยถากามํ จรนฺติ จ.

๑๓. ตํ สุตฺวา โจฬภูปาโล, สมฺปโกปวสีกโต;

เสนํ มหนฺตึ ทตฺวาน, เปเสสิ สจิวํ นิชํ.

๑๔. มหาติตฺเถ’วหิณฺโณ โส, ตตฺถ ตตฺถ พหูชเน;

ฆาเตนฺโต สวเส กตฺวา, ราชารฏฺฐาธิวาสิโน.

๑๕. อนุกฺกเมน คนฺตฺวาน, ขราโณ โรหณํ ตทา;

อชฺโฌตฺถริ สเสโน ส, ภินฺโน เวโลวสาคโร.

๑๖. รญฺโญ ปจฺจตฺถิกา หุตฺวา, รวิเทวจลวฺหยา;

อุโภ ทมิฬเสนินฺท-วสํ ยาตา มหพฺพลา.

๑๗. มหาปกฺขพโลเปเต, เต ปสฺสิย จมูปติ;

โรหณํ สกลํ ขิปฺปํ, มญฺญิตฺถ สกหตฺถคํ.

๑๘. เอกาทสมฺหิ โส วสฺเส, ราชา โจฬาภิภูติยา;

ปลุฏฺฐปพฺพเต ทุคฺคํ, ปวิธาย ตหึ วสี.

๑๙. โจฬเสนา ตทาเสลํ, สมนฺตา สมฺปริกฺขิปิ;

ตตฺโถ’ภเยสํ เสนาน-มหู ภึสนกํ รณํ.

๒๐. รญฺโญ ภฏา วินาเสตฺวา, สพฺพํ ตํ ทมิฬํ พลํ;

ปลายนฺตํ มหาโจฬ-สามนฺตญฺจานุพนฺธิย.

๒๑. คเหตฺวาน สิรํ ตสฺส, คามสฺมึ ตมฺพวิฏฺฐิเก

สทฺธึ วาหนยาเนหิ, สารภูตธเนหิ จ.

๒๒. ตหึ ตํ สกลํ ภณฺฑํ, เนตฺวา รญฺโญ ปทสฺสิย;

ปุฬตฺถินครํ คนฺตุํ, กาโล อิติ สมพฺรวุํ.

๒๓. มหีปาโลปิ ตํ สุตฺวา, สจิวานํ วโจ ตทา;

มหตา พลกาเยน, ปุลตฺถินครํ คโต.

๒๔. ปวตฺติเมตํ สกลํ, สุตฺวา โจฬนริสฺสโร;

ติพฺพโกปวสํยาโต, ภูปาลคหณตฺถิโก.

๒๕. สามํ ขิปฺปํ สมาคมฺม, วีโร สาครปฏฺฏนํ;

ภิยฺโยปิ มหตึ เสนํ, ลํกาทีปมเปสยี.

๒๖. ตํ วิชานิย ภูมินฺโท, เสนินฺทํ เปสยี สกํ;

พลํ มหนฺตํ ทตฺวาน, โจฬเสนาย ยุชฺฌิตุํ.

๒๗. คจฺฉมาโน จมูนาโถ, โส’นุราธปุรนฺติเก;

สทฺธึ ทมิฬเสนาย, วตฺเตสิ ตุมุลํ รณํ.

๒๘. ปตึสุ ตสฺมึ สงฺคาเม, ภูปาลสฺส นรา พหู;

ภิยฺโยปิ ทมิฬายตฺตา, ชาตา ตํ รฏฺฐวาสิโน.

๒๙. วิหาย ธรณีปาโล, ปุลตฺถินครํ ตทา;

วิลฺลิกาพาณกํ รฏฺฐํ, สมฺปาปุณิย เวคสา.

๓๐. นิหจฺจามจฺจยุคลํ, ตํ รฏฺฐาธิฏฺฐิตํ ตทา;

ตหึ วาสมกปฺเปสิ, สภเฏ สนฺนิปาตยํ.

๓๑. อตฺตานมนุพนฺธนฺตํ, สุตฺวา โจฬจมูปตึ;

คนฺตฺวา วาตคิรึ นาม, สมยญฺญู สิลุจฺจยํ.

๓๒. อุปจฺจกาย เสลสฺส, ตตฺถ ทุคฺคํ นิเวสิย;

รณํ กโรนฺโต เตมาสํ, ทมิเฬ ปฏิพาหยิ.

๓๓. เกสธาตุกนาถสฺส, มาริตสฺส ปุรารเณ;

ภาตา กณิฏฺโฐ สมฺปตฺต, มหาปกฺขพโล ตทา.

๓๔. มารณํ สกภาตุสฺส, สรนฺโต รุฏฺฐมานโส;

สกลํ ปริวตฺเตสิ, คุตฺตหาลกมณฺฑลํ.

๓๕. อโถ ลํกิสฺสโร ตตฺถ, ขิปฺปํ คนฺตฺวา มหพฺพโล;

ฐาเน มจฺจุตฺถเล นาม, ขนฺธาวารํ นิพนฺธิย.

๓๖. ขทิรงฺคณิทุคฺคมฺหา, ปลาเปตฺวาน ตํ รเณ;

ฐานา กุพุลคลฺลา จ, ยุชฺฌนฺโต ตํ ปลาปยิ.

๓๗. วิหาย ปุตฺตทาราทิ-สพฺพํ เนกธนํ พลํ;

ปลายมาโน โส รฏฺฐํ, โจฬายตฺต มคาลหุํ.

๓๘. ตทา นริสฺสโร ตต, ตสฺส สพฺพํ สมาทิย;

คนฺตฺวา ตมฺพลคามมฺหิ, นวํ ทุคฺคํ นิเวสิย.

๓๙. อนุกฺกเมน คนฺตฺวาน, มหานาคหุลวฺหเย;

ปุเรวสี สุสชฺเชนฺโต, พลํ โจเฬหิ ยุชฺฌิตุํ.

๔๐. ตโต ราชา สมวฺหาย, สจีเว เทฺว มหพฺพเล;

เปเสสิ ทิกฺขิณํ ปสฺสํ, วสํ เนตุํ ตหึ ชเน.

๔๑. สมฺเปเสสิ มหามจฺจ-ยุคลํ กกฺขลํ วิภู;

โจฬทปฺปวินาสาย, ตโต เวลา มหาปเถ.

๔๒. เปสิตา ทกฺขิณํ ปสฺสํ, อมจฺจา’เม มหพฺพลา;

มุหุนฺนรุคฺคมทุคฺคํ, พทฬตฺถลเมว จ.

๔๓. วาปีนครทุคฺคญฺจ, พุทฺธคามกเมว จ;

ติลคุลฺลํ มหาคลฺลํ, มณฺฑคลฺลกเมว จ.

๔๔. อนุราธปุรญฺจาติ, คเหตฺวาน กเมน เต;

วตฺเตนฺตา สวเส รฏฺฐํ, มหาติตฺถมุปาคตา.

๔๕. เปสิตา สจิวาเทฺวตุ, ตโต เวลา มหาปเถ;

วิลุมฺปนฺตา ฉคามาทิ-ขนฺธาวาเร ตหึ ตหึ.

๔๖. ปุลตฺถินคราสนฺนํ, กเมนา’คมฺม เปสยุํ;

ทูเต ราชนฺติกขิปฺป-มาคนฺตุํ วฏฺฏตีติห.

๔๗. ทิสาสา ทฺวีสุ ยาเนหิ, สจิเวหิ ปวตฺติตํ;

วิกฺกมาติ สยํ สุตฺวา, กาลญฺญู โส มหีปหิ.

๔๘. สีฆํ สนฺนยฺห เสนงฺคํ, สมคฺคํ วิทิโกวิโท;

อุมฺมูลนายโจฬานํ, ปุราตมฺหา’ภินิกฺขมิ.

๔๙. คจฺฉํ คงฺคาย มหิย-งฺคณถูปนฺติเก วิภู;

เสนานิเวสํ กาเรตฺวา กญฺจิกาลํ ตหึ วสี.

๕๐. กเมนาคมฺม ฐานญฺญู, ปุฬตฺถินครนฺติเก;

พนฺธาเปสิ มหาวีโร, ขนฺธาวารํ ถิรํ วรํ.

๕๑. ตตฺถ ตตฺถ ฐิตา สูรา, โจฬา เย กกฺขลา’ขิลา;

ปุลตฺถินคเร ยุทฺธํ, กาตุํ สนฺนิปตึสุ เต.

๕๒. นิกฺขมฺม นครา คนฺตฺวา, โจฬา พหิ มหารณํ;

กตฺวา ปราชิตา ภีตา, ปวิสฺส นครํ สกํ.

๕๓. คุตฺตา เสสปุรทฺวารา, โคปุรฏฺฏาลนิสฺสิตา;

มหาหวํ พหุสฺสาหา, ปวตฺเตสุํ ภยาวหํ.

๕๔. ทิยฑฺฒมาสํ ยุชฺฌนฺติ, นครํ ตมุปรุนฺธิย;

สาเธตุํ เนวสา’สกฺขิ, ภูปาลสฺส มหาจมู.

๕๕. มหารญฺโญ มหาวีรา, มหาสูรา มหพฺพลา;

มหาภฏา มหามานา, รวิเทวจลาทโย.

๕๖. อุลฺลงฺฆิตฺวาน ปาการํ, ปวิสฺส สหสา ปุรํ;

ขเณน ทมิเฬ สพฺเพ, มูลฆจฺจมฆาตยุํ.

๕๗. เอวํ ลทฺธชโย ราชา, ตทา วิชยพาหุโส;

จราเปสิ นิชาณาย, เภรึ ภูริมติปุเร.

๕๘. ตํ สุตฺวา สกเสนาย, วินาสํ โจฬภูปติ;

สีหฬา พลวนฺโตติ, ภิยฺโย เสนํ น ปาหิณิ.

๕๙. วีโร อเสสนิหตุทฺธฏ โจฬเสฏฺโฐ;

วิญฺญู สุสาธุฏฺฐปิตาขิลราชรฏฺโฐ;

อิฏฺฐนฺนุราธปุรเสฏฺฐมตีว หฏฺโฐ;

วสฺสมฺหิ ปญฺจทสเม คมิ ราชเสฏฺโฐ.

สุชนปฺปสาทสํเวคตฺถาย กเต มหาวํเส

อนุราธปุราภิคมโน นาม

ฉปฺปญฺญาสติโม ปริจฺเฉโท