ทฺวิปญฺญาสติม ปริจฺเฉท

ติราชโกนาม

๑. ตโต ลงฺกาภิเสกํ โส, ปตฺวา เสโน กมาคตํ;

มหินฺทสฺสาทิปาทสฺส, ยุวราชปทํ อทา.

๒. ปญฺโญ มหากวี พฺยตฺโต, มชฺฌตฺโต มิตฺตสตฺตุสุ;

ยุตฺโต ทยาย เมตฺตาย, ราชา โส สพฺพทา อหุ.

๓. กาลํ เทโว’นติกฺกมฺม, สมฺมา ธาราภิวสฺสติ;

รฏฺเฐ ตสฺมึ วสนฺตา’สุํ, สุขิตา นิพฺภยา สทา.

๔. สุตฺตนฺตํ โลหปาสาเท, นิสินฺโน วณฺณยี ตทา;

นิกายตฺตยวาสีหิ, ราชา โส ปริวาริโต.

๕. ทาฐธาตุกรณฺฑํ โส, นานารตนภูสิตํ;

อกา จตุวิหาเรสุ, ธาตุปูชา จ’เนกธา.

๖. ปริเวณํ สิตฺถคามํ, กาเรตฺวา วุตฺถมตฺตนา;

โลกํ ปุตฺตํว ปาเลตฺวา, ติวสฺเสน ทิวงฺคโต.

๗. ยุวราชา มหินฺโท โส, ราชาสิ ตทนนฺตรํ;

มหาปุญฺโญ มหาเตโช, มหาเสโน มหายโส.

๘. เอกจฺฉตฺตํ อกา ลงฺกํ, ฆาเตตฺวา โจรุปทฺทวํ;

อกํสุ ตมุปฏฺฐานํ, นิจฺจมณฺฑลนายกํ.

๙. วิชฺชมาเนปิ ลงฺกายํ, ขตฺติยานํ นราธิโป;

กาลิงฺคจกฺกวตฺติสฺส, วํเส ชาตํ กุมาริกํ.

๑๐. อาณาเปตฺวาน ตํ อคฺค-มเหสึ อตฺตโน อกา;

ตสฺสา ปุตฺตา ทุเว ชาตา, ธีตา เอกา มโนรมา.

๑๑. อาทิปาเท อกา ปุตฺเต, ธีตรํ โจปราชินึ;

อิติ สีหฬวํสญฺจ, ปฏฺฐเปสิ สภูปติ.

๑๒. พลกายํ อิมํ เทสํ, มทฺทนตฺถาย วลฺลโภ;

เปเสสิ นาคทีปํ โส, สุตฺวา ตํ ภูปติ อิธ.

๑๓. พลํ ทตฺวาน เสนวฺห-ราชเสนาปตึ ตทา;

วลฺลภสฺส พเลเน’ส, ยุชฺฌิตุํ ตตฺถ เปสยิ.

๑๔. คนฺตฺวา เสนาปตี ตตฺถ, พเลเน’ตสฺส ราชิโน;

ยุชฺฌิตฺวา ตํ วินาเสตฺวา, คณฺหิ โส ยุทฺธมณฺฑเล.

๑๕. อสกฺเกนฺโต อิมํ เชตุํ, ราชา นํ วลฺลภาทโย;

ราชาโน มิตฺตสมฺพนฺธํ, ลํกินฺเทน อกํสุ เต.

๑๖. อิจฺเฉวํ ราชิโน เตโช, ชมฺพุทีปมวตฺถริ;

ปตฺถริตฺวาน ลํกายํ, อุลฺลงฺฆิตฺวาน สาครํ.

๑๗. สทฺธมฺมํ กถายนฺตานํ, กตฺวา สมฺมา น มุตฺตมํ;

ธมฺมํ สุตฺวาน โส ราชา, ปสนฺโน พุทฺธสาสเน.

๑๘. ราชา โส สนฺนิปาเตตฺวา, ปํสุกูลิกภิกฺขโว;

ยาจิตฺวา อตฺตโน เคหํ, อาณาเปตฺวาน สาธุกํ.

๑๙. อาสนํ ปญฺญเปตฺวาน, นิสีทาปิย โภชนํ;

ทาเปสิ วิปุลํ สุทฺธํ, สทา เอกทิเน วิย.

๒๐. อเนกพฺยญฺชนํ ราชา-รญฺญกานํ ตปสฺสินํ;

เปเสสิ โภชนํ สุทฺธํ, มหคฺฆํ วิปุลํ สทา.

๒๑. เวชฺเชว เปสยิตฺวาน, วิลานานํ ตปสฺสินํ;

สนฺติกํ โส ทยาวาโส, ติกิจฺฉาเปสิ นิจฺจโส.

๒๒. คุฬานิ ฆนปากานิ, ลสุณานํ รสานิ จ;

ตมฺพุลมุขวาสญฺจ, ปจฺฉภตฺเต อทา สทา.

๒๓. ปตฺเตสุ ปูรยิตฺวาน, ลสุณํ มริจมฺปิ จ;

ปิปฺผลิสงฺคีเวรานิ, คุฬานิ ติผลานิ จ.

๒๔. ฆตํ เตลํ มธุญฺจาย, ปาปุรตฺถรณานิ จ;

ปํสุกูลิกภิกฺขูนํ, ปจฺเจกํ สพฺพทา อทา.

๒๕. จีวราทีนิ สพฺพานิ, ปริกฺขารานิ ภูปติ;

การาเปตฺวาน ทาเปสิ, ภิกฺขูนํ ปํสุกุลินํ.

๒๖. ราชา มหาวิหารสฺมึ, เอเกกสฺส หิ ภิกฺขุโน;

ปจฺเจกํ นววตฺถานิ, จีวรตฺถาย ทาปยิ.

๒๗. นิกายตฺตยวาสีนํ, ภิกฺขูนํ ลาภวาสินํ;

ตุลาภารมทา ทฺวีสุ, วาเรสุ สมหีปติ.

๒๘. ราชา โส นาคเตโภคํ,

ราชาโน สงฺฆโภคโต;

น คณฺหนฺตูนิ ปาสาเณ,

ลิขาเปตฺวา นิธาปยิ.

๒๙. กถาเปตฺวาน พุทฺธสฺส, สรณานิ คุเณนว;

อนาเถหิ จ เตสญฺจ, ภตฺตวตฺถานิ ทาปยิ.

๓๐. ทานสาลํ กริตฺวาน, หตฺถิสาลกภูมิยํ;

ยาจกานํ อทา ทานํ, เตสญฺจ สยนาสนํ.

๓๑. เวชฺชสาลาสุ สพฺพาสุ, เภสชฺชํ มญฺจกญฺจ โส;

โจรานํ พนฺธนาคาเร, นิจฺจํ ภตฺตานิ ทาปยิ.

๓๒. วานรานํ วรหานํ, มิคานํ สุนขาน จ;

ภตฺตํ ปูวญฺจ ทาเปสิ, ทยาวาโส ยถิจฺฉกํ.

๓๓. ราชา จตุวิหาเรสุ, กตฺวา โส วีหิราสโย;

ยถิจฺฉิเตน คณฺหนฺตุ, อนาถา อิติ ทาปยิ.

๓๔. นานาปูชาหิ ปูเชตฺวา, กตฺวา มงฺคลมุตฺตมํ;

กถาเปสิ จ ภิกฺขูหิ, พฺยตฺเตหิ วินยํ ตทา.

๓๕. เถเรน ธมฺมมิตฺเตน-สิตฺถคามกวาสินา;

ปูชยิตฺวาน กาเรสิ, อภิธมฺมสฺส วณฺณนํ.

๓๖. ทาฐานาคา’ภิธาเนน, เถเรนา’รญฺญวาสินา;

ลํกาลํการภูเตน, อภิธมฺมํ กถาปยิ.

๓๗. ปฏฺฏกญฺจุกปูชาหิ, เหมมาลิกเจติยํ;

นจฺจคีเตหิ คนฺเธหิ, ปุปฺเผหิ วิวิเธหิ จ.

๓๘. ทีปมาลาหิ ธูเปหิ, ปูชยิตฺวาน’เนกธา;

ตสฺส วตฺถานิ ภาเชตฺวา, ภิกฺขูนํ ทาปยี สยํ.

๓๙. สทา โส อตฺตโน รชฺเช, อุยฺยาเนสุ ตหึตหึ;

อาณาเปตฺวาน ปุปฺผานิ, ปูเชสิ รตนตฺตยํ.

๔๐. ปาสาทํ จนฺทนํ นาม, กาตุํ มริจวฏฺฏิยํ;

อการมฺภญฺจ ภิกฺขูนํ โภคคาเม จ ทาปยิ.

๔๑. เกสธาตุํ นิธาเปตฺวา, กรณฺฑํ รตเนหิ โส;

การยิตฺวาน ปูเชสิ, ฐเปตฺวา ตตฺถ ภูปติ.

๔๒. โสณฺณรชตปฏฺเฏหิ, ถูปารามมฺหิ เจติยํ;

ฉาทาเปตฺวา ยถารชฺชํ, ปูชํ กาเรสิ ภูปติ.

๔๓. ตสฺมึ ธาตุฆเร ราชา, โสณฺณทฺวารมการยิ;

ปชฺชลนฺตํ สิเนรุํว, รํสีหิ สูริยสฺส โส.

๔๔. ฌาปิตํ โจฬราชสฺส, พเลน ปทลญฺฉเน;

จตุนฺนํ เจติยานํ โส, รมนียํ ฆรํ อกา.

๔๕. ฌาตํ นครมชฺฌมฺหิ, ทาฐาธาตุฆรํ อกา;

ธมฺมสงฺคณีเคหญฺจ, มหาปาฬิญฺจ ภูปติ.

๔๖. ตมฺพูลมณฺฑปํ กตฺวา, ตตฺถ สุงฺกํ มหีปติ;

ภิกฺขูนํ เถรวํเส โส, เภสชฺชตฺถาย ทาปยิ.

๔๗. อุปสฺสยํ กริตฺวาน, มหามงฺคลนามกํ;

เถรวํสมฺหิ ชาตานํ, ภิกฺขุนีนํ อทาปยิ.

๔๘. มาตุโลทยราเชน, อารทฺธํ สาธุนา ตทา;

นิฏฺฐาเปสิ มหีปาโล, ปาสาทํ มณินามกํ.

๔๙. ปริเวณานิ จตฺตาริ, ตสฺมึ เชตวเน ตทา;

การาปยึสุ จตฺตาโร, อมจฺจา ตสฺส ราชิโน.

๕๐. รญฺโญ กิตฺติสมาเทวี, กิตฺตินามา มโนรมา;

ปริเวณํ อการามํ, ถูปารามสฺส ปจฺฉโต.

๕๑. สา ตสฺมึ ปริเวเณ จ, อกา กปฺปาสคามเก;

จีวรเจติเย เจว, ติสฺโส โปกฺขรณี สุจิ.

๕๒. ทฺวาทสรตนายามํ, ธชํ โสณฺณมยญฺจ สา;

ปูเชสิ ปุญฺญสมฺภารํ, เหมมาลิก เจติเย.

๕๓. คิหีนํ วชฺชสาลญฺจ, ปุตฺโต ตสฺสา ปุเรอกา;

คุณวาสกฺกเสนานี, ภิกฺขูนญฺจ ปุราพหิ.

๕๔. ราชา จตุวิหาเรสุ, ทิพฺพปาสาทสนฺนิเภ;

มณฺฑเป การยิตฺวาน, ธาตุปูชา อเนกธา.

๕๕. วสฺสเมกมติกฺกมฺม, การาเปตฺวา มหีปติ;

จาริตฺตํ ปุพฺพราชูนํ, ปริปาเลสิ สาธุกํ.

๕๖. เอวมาทีนิ ปุญฺญานิ, อุฬารานิ อเนกธา;

กตฺวา โสฬสเม วสฺเส, ราชา โส ติทิวํ คโต.

๕๗. ชาโต ปฏิจฺจ ตํ ราชํ, เสนา ทฺวาทสวสฺสิโก;

กาลิงฺคเทวิยา ปุตฺโต, ปตฺตรชฺโช ตทา อหุ.

๕๘. อุทยสฺส กนิฏฺฐสฺส, ยุวราชปทํ อทา;

ปิตุ เสนาปติ เสโน, ตสฺส เสนาปติ อหุ.

๕๙. ปจฺจนฺตํ พลมาทาย, คเต เสนาปติมฺหิ โส;

มาตรา สห วตฺตนฺตํ, กณิฏฺฐํ ตสฺส ภาตรํ.

๖๐. มาราเปตฺวา มหามลฺลํ, อกา เสนาปตึ ตทา;

อมจฺจํ อุทยํ นาม, สกํ วจนการกํ.

๖๑. ตํ สุตฺวา กุปิโต หุตฺวา, เสโน เสนาปติ ตทา;

พลมาทาย อาคญฺฉิ, คณฺหิสฺสามีติ สตฺตโว.

๖๒. สุตฺวาน ตํ มหีปาโล, กตวนฺตํ วาจมตฺตโน;

รกฺขามิ ตํ อมจฺจนฺติ, คโต นิกฺขมฺม โรหณํ.

๖๓. ตสฺส มายา นิวตฺติตฺวา, ยุวราชญฺจ ราชินึ;

อาทาย กุปิตา เตน อาณาเปสิ จมูปตึ.

๖๔. ตาย โส สงฺคหีโตว, ทมิเฬ สนฺนิปาติย;

ทตฺวา ชนปทํ เตสํ, ปุฏตฺถินคเร วสี.

๖๕. ยุชฺฌิตุํ เตน โส ราชา, พลํ เปเสสิ โรหณา;

เสนาปติ วินาเสสิ, สพฺพํ ตํ ราชิโน พลํ.

๖๖. ทมิฬา เต ชนปทํ, ปีเฬตฺวา รกฺขสา วิย;

วิลุมฺปิตฺวาน คณฺหนฺติ, นรานํ สนฺตกํ ตทา.

๖๗. ขิตฺตา มนุสฺสา คนฺตฺวาน, โรหณํ ราชสนฺติกํ;

นิเวเทสุํ ปวตฺตึ ตํ, มนฺเตตฺวา สจีเวหิ โส.

๖๘. รกฺขิตุํ สาสนํ รฏฺฐํ, ตมฺปหาย จมูปตึ;

สนฺธึ กตฺวาน เสเนน, ปุฬตฺถินครํ อคา.

๖๙. มเหสึ อตฺตชํ กตฺวา, ปาเลตุํ วํสมตฺตโน;

ปุตฺตํ อุปฺปาทยิตฺวาน, กสฺสปํ นาม อุตฺตมํ.

๗๐. วสนฺเต ตตฺถ ลํกินฺเท, อหิตา วลฺลภา ชนา;

อลภนฺตา สุรํ ปาตุ-มาริยา ตสฺส สนฺติเก.

๗๑. มชฺชปาเน คุณํ วตฺวา, ปาเยสุํ ตํ มหีปตึ;

ปิวิตฺวา มชฺชปานํ โส, มตฺตพฺยาโฬ อหุ ตทา.

๗๒. อาหารานํ ขยํ ปตฺวา, จชิตฺวา ทุลฺลภํ ปทํ;

มโต โส ทสเม วสฺเส, ตรุโณเยว ภูปติ.

๗๓. อิโต วิทิตฺวา ขลุปาปมิตฺต-

วิเธยฺยภาวํ ปริหานิ เหตุํ;