ปญฺญาสติม ปริจฺเฉท

ทฺวิราชโกนาม

๑. ตโต รชฺเช ปติฏฺฐาย, กสฺสโป ทกฺขิณํ ทิสํ;

อทา กสฺสปนามสฺส, ยุวราชสฺส ธีมโต.

๒. อคฺคาภิเสกํ ทาเปสิ, ยุวราชสฺส ธีตุยา;

ราชกญฺญาย ติสฺสาย, ภริยาเย’ว อตฺตโน.

๓. ยาจกานญฺจ สิปฺปีนํ, อาคตานํ ตโต ตโต;

ทานํ ทณฺฑิสฺสรํ นาม, สทา ทาเปสิ ภูปติ.

๔. อาทิปาโท มหินฺโท โส,

วสนฺโต โรหเณ ตทา;

คเหตุํ ราชิโนรฏฺฐ-

มาทาย พลมาคโต.

๕. ตํ สุตฺวา กุปิโต ราชา, พลํ เปเสสิ อตฺตโน;

ยุชฺฌิตฺวา ตํ ปราเชสิ, มหินฺโท โส มหาภโฏ.

๖. ตโต ราชา นิวตฺเตตุํ, ปิตรํ ตสฺส เปสยิ;

กสฺสปํ ยุวราชํ ตํ, โส คนฺตฺวา ปุตฺตสนฺติกํ.

๗. นานาธมฺมกโถเปตํ, วตฺวา ยุตฺติมเนกธา;

สงฺฆามโต นิวตฺเตตฺวา, ปุตฺตํ โส ปุนราคมิ.

๘. อาทิปาโท ตุ โส ปจฺฉา, ฆาเตตฺวา มณฺฑลาธิเป;

กุทฺเธชนปเท ทิสฺวา, อคมาสิ ปุรนฺติกํ.

๙. ภิกฺขุสงฺโฆ ตมาเนตฺวา, ทสฺเสสิ วสุธาธิปํ;

ทตฺวา โส ธีตรํ ตสฺสา, เปเสสิ ปุน โรหณํ.

๑๐. นีหริตฺวาน ทุสฺสีเล, นิกายตฺตยวาสีสุ;

คาหาเปสิ นเว ภิกฺขู, อาวาเส ตตฺถ ตตฺถ โส.

๑๑. ทฺวยาภิเสกชาเตน, อาทิปาเทน สุนุนา;

มหาวิหาเร โพธิมฺหิ, ปํสุํ วฑฺเฒสิ ปูชยํ.

๑๒. อกาสิ จ นิกาเยสุ, ตีสุ พิมฺเพ สิลามเย;

โสวณฺณเย รํสิชาเล, ฉตฺตํ จูฬามณึ ตถา.

๑๓. อภยคิริวิหารมฺหิ, ปาสาทํ สกนามกํ;

กตฺวา ตตฺถ นิวาเสตฺวา, ภิกฺขุ คามมทาปยิ.

๑๔. มหิยงฺคณวิหารสฺมึ, คามํ โส เจติยสฺส’ทา;

สวตฺถํ ปฏิมาภตฺตํ, สพฺพภิกฺขูน ทาปยิ.

๑๕. ถเล ชเล จ สตฺตานํ, อทาสิ อภยํ ตทา;

จาริตฺตปุพฺพราชูนํ, ปริปาเลสิ สพฺพทา.

๑๖. ตสฺส เสนาปติ เสโน, อิลงฺโคราชวํสโช;

เถริยานํ อกา’วาสํ; ถูปารามสฺส ปจฺฉโต.

๑๗. ธมฺมารุจิกภิกฺขูนํ, ธมฺมารามมการยิ;

ตถา สาคลิกานญฺจ, กสฺสปเสนนามกํ.

๑๘. หทยุณฺหาภิธานํ โส, กตฺวา เจติยปพฺพเต;

ปริเวณํ อทาธมฺม-รุจิกานญฺจ ภิกฺขูนํ.

๑๙. อารามิกานํ ภิกฺขูนํ, อาราเมสุ ตหึ ตหึ;

เอกเมกํ กุฏึ กตฺวา, ทาเปสิ จ จมูปติ.

๒๐. รตฺตมาลคิริสฺมึ โส, กตฺวา รมฺมํ ตรํ สุภํ;

กุจึ อทา สาสนสฺส, สามิกานํ ตปสฺสินํ.

๒๑. มหาวิหาเร กาเรตฺวา, ปวิเวณํ วรํ อทา;

ปํสุกูลิกภิกฺขูนํ, สมุทฺทคิรินามกํ.

๒๒. วาสํ อรญฺเญ กาเรตฺวา, อตฺตโน วํสนามกํ;

มหาวิหาเร ภิกฺขูนํ, วเน นิวาสตํ อทา.

๒๓. วิหาเรสู จ ชิณฺเณสุ, นวกมฺมมการยิ;

ทาเปสิ อคฺคลํ สพฺพ-ภิกฺขูนํ ชิณฺณจีวเร.

๒๔. ติสฺสารามํ กริตฺวาน, ภิกฺขูนีนมุปสฺสยํ;

มริจวฏฺฏิมหาโพธิ, ปริหาเร นิเวสยิ.

๒๕. อนุราธปุเร เจว, ปุลตฺถินคเรปิ จ;

อุปสคฺคโรคนาสาย, เวชฺชสาลาปิ การยิ.

๒๖. อตฺตนา กตวาสนํ, โภคคาเม จ ทาปยิ;

ตถารามิกคาเม จ, ปฏิมาภรณญฺจ โส.

๒๗. เภสชฺชเคหํ กาเรสิ, นคเร ตตฺถ ตตฺถ โส;

ปํสุกูลิกภิกฺขูนํ, ภตฺตํ วตฺถญฺจ ทาปยิ.

๒๘. ขนฺธีกเต อโมเจสิ, ติรจฺฉานคเต พหู;

กปณานญฺจ ทาเปสิ, มหาทานํ จมูปติ.

๒๙. วิจิตฺตํ พฺยญฺชนํ ภตฺตํ, ยาคุํ วิวิธขชฺชกํ;

กตฺวา สูกรรูปญฺจ, คุฬํ ภิกฺขูนํ ทาปยิ.

๓๐. เอวามาทีนิ ปุญฺญานิ, กตฺวา เสนาย นายโก;

เสโน กิตฺตินฺทุปาเทหิ, สพฺพา โอภาสยี ทิสา.

๓๑. ตสฺเสว ญาตโก กตฺวา, นายโก รกฺขสวฺหโย;

สวารกมฺหิ คามมฺหิ, วิหารํ สุมโนหรํ.

๓๒. มหาวิหารวาสีนํ, สารานํ ปฏิปตฺติยา;

ภิกฺขูนํ โส อทา สาธุ, ฐเปตฺวา วตฺตมุตฺตมํ.

๓๓. เสโน นาม มหาเลโข, มหาเลขกปพฺพตํ;

มหาวิหาเร กาเรสิ, ภิกฺขูนํ วาสมุตฺตมํ.

๓๔. โจฬราชาภิธาโน, จ, อมจฺโจ ตสฺส ราชิโน;

ปริเวณํ อการมฺมํ, นฏฺฐํ ตํ สุปฺปติฏฺฐิตํ.

๓๕. ราชา ตีสุ นิกาเยสุ, รูปกมฺมมโนรมํ;

มณฺฑปานิ วิจิตฺตานิ, เวชยนฺโต ปมานิ จ.

๓๖. กาเรตฺวา ธาตุปูชาโย, กตฺวา ชนมโนหรา;

ยถา กมฺมํ คโต ฐตฺวา, วสฺสานิ ทสสตฺต จ.

๓๗. ทฺวยาภิเสกสญฺชาโต, ยุวราชาถ กสฺสโป;

อาสิ ลทฺธาภิเสโก โส, ลํการชฺเชกมาคเต.

๓๘. สทฺโธ อาคตมคฺโคว, สาภิญฺโญ วิย ปญฺญวา;

วตฺตา โส มรมนฺติว, จาควา ธนโท วิย.

๓๙. พหุสฺสุโต ธมฺมกถี, สพฺพสิปฺปวิสารโท;

ยุตฺตายุตฺตวิจาราย, นิปุโณ นยโกวิโท.

๔๐. อจโล อินฺทลีโล’ว, ฐิโต สุคตสาสเน;

ปรปฺปวาทิวาเตหิ, สพฺเพหิ’ปิ อกมฺปิโย.

๔๑. มายาสาเฐยฺยมานาทิ, ปาปานญฺจ อโคจโร;

คุณานํ อากโร สพฺพ-รตนานํ วสาคโร.

๔๒. ภูมิจนฺโท นรินฺโท โส, วํเส ชาตสฺส อตฺตโน;

ทปฺปุฬสฺสาทีปาทสฺส, ยุวราชปทํ อทา.

๔๓. รชฺชํ ทสหิ ธมฺเมหิ, จตุสงฺคหวตฺถูหิ;

กโรนฺโต ปริปาเลสิ, โลกํ เนตฺตํว อตฺตโน.

๔๔. โส เธตฺวา สาสนํ สพฺพํ, ธมฺมกมฺเมน สตฺถุโน;

คเหตฺวา นวเก ภิกฺขู, อกาสา’วาสปูรณํ.

๔๕. ทุฏฺฐคามณิราเชน, กตํ มริจวฏฺฏิกํ;

นฏฺฐํ วิหารํ กาเรตฺวา, นานาอาวาส ภูสิตํ.

๔๖. เถรวํสชภิกฺขูนํ, อทา กตฺวา มหามหํ;

เตสํ ปญฺจสตานญฺจ, โภคคาเม จ ทาปยิ.

๔๗. ตตฺถ โส ตุสิเต รมฺเม, เทวสงฺฆปุรกฺขตํ;

เมตฺเตยฺยํ โลกนาถํ ตํ, เทเสนฺตํ ธมฺมมุตฺตมํ.

๔๘. ทสฺเสนฺโต วิย โลกสฺส, วิหาเร สพฺพสชฺชิเต;

นิสินฺโน มณฺฑเป รมฺเม, นานารตนภูสิเต.

๔๙. นคเรหิ จ สพฺเพหิ, ภิกฺขูหิ ปริวาริโต;

พุทฺธลิลาย ลํกินฺโท, อภิธมฺม มภาสยิ.

๕๐. โสณฺณปฏฺเฏ ลิขาเปตฺวา-ภิธมฺมปิฏกํ ตทา;

ธมฺมสงฺคณิกํ โปตฺถํ, นานารตน ภูสิตํ.

๕๑. กตฺวา นครมชฺฌมฺหิ, กาเรตฺวา เหมมุตฺตมํ;

ตํ ตตฺถ ฐปยิตฺวาน, ปริหารมทาปยิ.

๕๒. สกฺกเสนาปติฏฺฐานํ, ทตฺวา ปุตฺตสฺส อตฺตโน;

ปริหาเร นิโยเชสิ, ตตฺถ ตํ ธมฺมโปตฺถเก.

๕๓. อนุสํวจฺฉรํ ราชา, ปุรํ เทวปุรี วิย;

วิภูสิตาย เสนาย, สชฺเชตฺวา ปริวาริโต.

๕๔. เทวราชาว โสภนฺโต, สพฺพาภรณภูสิโต;

หตฺถิขณฺเฑ นิสีทิตฺวา, จรนฺโต ปุรวีถิยํ.

๕๕. มหตา ปริหาเรน, เนตฺวา ตํ ธมฺมสงฺคหํ;

อตฺตนา การิตํ รมฺมํ, วิหารํ สพฺพสชฺชิตํ.

๕๖. ตตฺถ ธาตุคเต รมฺเม, นานารตนภูสิเต;

มณฺฑเป ธาตุปิฐสฺมึ, ปติฏฺฐาปิย ปูชยิ.

๕๗. คนฺถากรปริเวณํ, มหาเมฆวเน อกา;

นคเร วชฺชสาลา จ, เตสํ คาเม จ ทาปยิ.

๕๘. ภณฺฑิกปริเวณญฺจ, สิลาเมฆญฺจ ปพฺพตํ;

กตฺวา’ภยคิริสฺมึ โส, เตสํ คามมทาปยิ.

๕๙. โชติวนวิหารสฺมึ, ราชา ลงฺกาย นายโก;

ภตฺตคฺคสฺส อทา คามํ, ตถา’ภยคิริมฺหิ จ.

๖๐. ทกฺขิณคิรินามสฺส, วิหารสฺส จ ทาปยิ;

คามํ กตญฺญุภาเวน, ราชา ปรมธมฺมิโก.

๖๑. สกฺกเสนาปติ รมฺมํ, ปริเวณํ สุมาปิย;

อทาสิ สหคาเมหิ, เถริยานํ สนามิกํ.

๖๒. ภริยา วชิรา ตสฺส, เตสํเยว อทาปยิ;

ปริเวณํ กริตฺวาน, สคามํ สกนามกํ.

๖๓. อุปสฺสยํ กริตฺวาน, สา เอว ปทลญฺฉเน;

ภิกฺขูนีนํ อทา เถร-วํเส สพฺพตฺถ ปูชิเต.

๖๔. สกฺกเสนาปติ มาตา, เทวา’รญฺญก ภิกฺขูนํ;

เถรวํสปฺปทีปานํ, อกา’วาสํ สนามกํ.

๖๕. สา เอว ปฏิพิมฺพสฺส, สตฺถุ มริจวฏฺฏิยํ;

จูฬามณึ ปาทชลํ, อกา ฉตฺตญฺจ จีวรํ.

๖๖. ราชา ราชาลเยเยว, ราชวํสํ สนามกํ;

อกาสิ ปาฬิกํ นาม, ปาสาทํ สุมโน หรํ.

๖๗. ปูเชสิ ราชินี นาม, ราชิโน ภริยา’ปรา;

ปฏฺฏกญฺจุกปูชาย, เหมมาลิก เจติยํ.

๖๘. ตสฺสา ปุตฺโตสิ สิทฺธตฺโถ, นาม อิสฺสริเย ฐิโต;

สุโต มลยราชาติ, รูเปน มกรทฺธโช.

๖๙. ราชา ตสฺมึ มเต กตฺวา, สาลํ ภิกฺขุนมุตฺตมํ;

ทานวฏฺฏํ ปฏฺฐเปตฺวา, ตสฺส ปตฺติมทา ตทา.

๗๐. เอวํ ธมฺเมน กาเรนฺเต, รชฺชํ ลงฺกาทีเป ตทา;

โจฬราเชน ยุชฺฌิตฺวา, ปณฺฑุราชา ปราชิโต.

๗๑. ปณฺณาการานิ เนกานิ, พลํ สนฺธาย เปสยิ;

ราชาลํกิสฺสโร สทฺธึ, มนฺเตตฺวา สจิเวหิ โส.

๗๒. สนฺนยฺห พลกายํ โส, สกฺกเสนาปตึ สกํ;

พลสฺส นายกํ กตฺวา, มหายิตฺถมุปาคมิ.

๗๓. วิชยํ ปุพฺพราชูนํ, วตฺวา เวลาตเฏ ฐิโต;

อุสฺสาหํ ชนยิตฺวาน, นาวํ อาโรปยี พลํ.