ปญฺจม ปริจฺเฉท

ตติยธมฺมสํคีติ

๑. ยา มหากสฺสปาทีหิ, มหาเถเรหิ อาทิโต;

กตา สทฺธมฺม สํคีติ, เถริยา’ติ ปวุจฺจติ.

๒. เอโก’ว เถรวาโท โส, อาทิวสฺสสเต อหุ;

อญฺญาจริยวาทาตุ, ตโต โอรํ อชายิสุํ.

๓. เตหิ สํคีติกาเรหิ, เถเรหิ ทุติเยหิ เต;

นิคฺคหิตา ปาปภิกฺขู, สพฺเพ ทสสหสฺสกา.

๔. อกํสา’จริยวาทํ เต, มหาสํคีตินามกา;

ตโต โคกุลิกา ชาตา, เอกพฺโพหาริกาปิ จ.

๕. โคกุลิเกหิ ปณฺณตฺติ-วาทา พาหุลิกาปิ จ;

เจติยวาทา เตเสฺวว, สมตาสงฺฆิกา ฉ เต.

๖. ปุนาปิ เถรวาเทหิ, มหึสาสกภิกฺขโว;

วชฺชีปุตฺตกภิกฺขู จ, ทุเว ชาตา อิเม ขลุ.

๗. ชาตา’ถ ธมฺมุตฺตริยา, ภทฺรยานิกภิกฺขโว;

ฉนฺนาคารา สมฺมิติยา, วชฺชีปุตฺติยภิกฺขูติ.

๘. มหึสาสกภิกฺขูหิ, ภิกฺขู สพฺพตฺถ วาทิโน;

ธมฺมคุตฺติยภิกฺขู จ, ชาตา ขลุ อิเม ทุเว.

๙. ชาตา สพฺพตฺถิวาทีหิ, กสฺสปิยา ตโต ปน;

ชาตา สงฺกนฺติกา ภิกฺขู, สุตฺตวาทา ตโต ปน.

๑๐. เถรวาเทน สห เต, โหนฺติ ทฺวาทสิ’เมปิ จ;

ปุพฺเพ วุตฺตฉวาทา จ, อิติ อฏฺฐารสา ขิลา.

๑๑. สตฺตรสาปิ ทุติเย, ชาตา วสสฺสเต อิติ;

อญฺญาจริยวาทา ตุ, ตโต โอรมชายิสุํ.

๑๒. เหมตา ราชคิริยา, ตถา สิทฺธตฺถิกาปิ จ;

ปุพฺพเสลิยภิกฺขู จ, ตถา อปรเสลิยา.

๑๓. วาชิริยา ฉ เอเตหิ, ชมฺพุทีปมฺหิ ภินฺนกา;

ธมฺมรุจิ จ สาคลิยา, ลํกาทีปมฺหิ ภินฺนกา.

อาจริยกุลวาทกถา นิฏฺฐิตา.

ธมฺมาโสกาภิเสก

๑๔. กาฬาโสกสฺส ปุตฺตา ตุ, อเหสุํ ทสภาติกา;

พาวีสตึ เต วสฺสานิ, รชฺชํ สมนุสาสิสุํ.

๑๕. นว นนฺทา ตโต อาสุํ, กเมเนว นราธิปา;

เต’ปิ พาวีสวสฺสานิ, รชฺชํ สมนุสาสิสุํ.

๑๖. โมริยานํ ขตฺติยานํ, วํเส ชาตํ สิริธรํ;

จนฺทคุตฺโตติ ปญฺญาตํ, จาณกฺโก พฺราหฺมโณ ตโต.

๑๗. นวมํ ธนนนฺทํ ตํ, ฆาเตตฺวา จณฺฑโกธสา;

สกเล ชมฺพุทีปสฺมึ, รชฺเช สมภิสิญฺจี โส.

๑๘. โส จตุวีสวสฺสานึ, ราชา รชฺชมการยิ;

ตสฺส ปุตฺโต พินฺทุสาโร, อฏฺฐวีสติ การยิ.

๑๙. พินฺทุสารสุตา อาสุํ, สตํ เอโก จ วิสฺสุตา;

อโสโก อาสิ เตสํ ตุ, ปุญฺญเตโชพลิทฺธิโก.

๒๐. เวมาติเก ภาตโร โส, หนฺตฺวา เอกูนกํ สตํ;

สกเล ชมฺพุทีปสฺมึ, เอกรชฺชมปาปุณิ.

๒๑. ชินนิพฺพานโต ปจฺฉา, ปุเร ตสฺสาภิเสกโต;

สาฏฺฐารสํ วสฺสสต-ทฺวยเมวํ วิชานิย.

๒๒. ปตฺวา จตูหิ วสฺเสหิ, เอกรชฺชํ มหายโส;

ปุเร ปาฏลิปุตฺตสฺมึ, อตฺตานมภิเสจยิ.

๒๓. ตสฺสา’ภิเสเกน สมํ, อากาเส ภูมิยํ ตถา;

โยชเน โยชเน อาณา, นิจฺจํ ปวตฺติตา อหุ.

๒๔. อโนตตฺโต ทกากาเช, อฏฺฐเนสุํ ทิเน ทิเน;

เทวา เทโว อกา เตหิ, สํวิภาคํ ชนสฺสจ.

๒๕. นาคลตาทนฺตกฏฺฐํ, อาเนสุํ หิมวนฺตโต;

อเนเกสํ สหสฺสานํ, เทวา เอว ปโหนกํ.

๒๖. อคทา’มลกญฺเจว, ตถาคท หริตกํ;

ตโต’ว อมปกฺกญฺจ, วณฺณคนฺธรสุตฺตมํ.

๒๗. ปญฺจวณฺณานิ วตฺถานิ, ตตฺถปุญฺชนปฏฺฏกํ;

ปีตญฺจ ทิพฺพปานญฺจ, ฉทฺทนฺตทหโต มรุ.

๒๘. มรนฺตา นคเร ตสฺมึ, มิคสูกรปกฺขิโน;

อาคนฺตฺวาน มหานสํ, สยเมว มรนฺติ จ.

๒๙. คาโว ตตฺถ จราเปตฺวา, วชมาเนนฺติ ทีปิโน;

เขตฺต วตฺถุตฬากาทึ, ปาเลนฺติ มิคสูกรา.

๓๐. สุมนํ ปุปฺผปฏกํ, อภุตฺตํ ทิพฺพมุปฺปลํ;

วิเลปนํ อญฺชนญฺจ, นาคานาคาวิมานโต.

๓๑. สาลิวาหสหสฺสานิ, นวุตึ ตุ สุวา ปน;

ฉทฺทนฺตทหโตเยว, อาหรึสุ ทิเน ทิเน.

๓๒. เต สาลินิตฺถุสกเณ, อขณฺเฑตฺวาน ตณฺฑุเล;

อกํสุ มูสิกา เตหิ, ภตฺตํ ราชกุเล อหุ.

๓๓. อกํสุ สสฺสตํ ตสฺส, มธูนิ มธุมกฺขิกา;

ตถา กมฺมารสาลาสุ, อจฺฉากูฏานิ ปาตยุํ.

๓๔. กรวิกา สกุณิกา, มนุญฺญมธุรสฺสรา;

อกํสุ ตสฺสา’คนฺตฺวาน, รญฺโญ มธุรวสฺสิตํ.

๓๕. ราชา’ภิสิตฺโต โส’โสโก,

กุมารํ ติสฺสสวฺหยํ;

กณิฏฺฐํ สํโสทริยํ, อุปรชฺเช’ภิเสจยิ.

ธมฺมาโสกาภิเสโก นิฏฺฐิโต

นิโคฺรธสามเณร ทสฺสน

๓๖. ปิตา สฏฺฐิสหสฺสานิ, พฺราหฺมเณ พฺรหฺมปกฺขิเก;

โภเชสิ โสปิ เตเยว, ตีณิ วสฺสานิ โภชยิ.

๓๗. ทิสฺวา’นุปสมํ เตสํ, อโสโก ปริเวสเน;

วิเจยฺย ทานํ ทสฺสนฺติ, อมจฺเจ สนฺนิโยชิย.

๓๘. อาณาปยิตฺวา มติมา, นานาปาสณฺฑิเก วิสุํ;

วีมํสิตฺวา นิสชฺชาย, โภชาเปตฺวา วิสชฺชยิ.

๓๙. กาเล วาตายนคโต, สนฺตํ รจฺฉาคตํ ยตึ;

นิโคฺรธสามเณรํ โส, ทิสฺวา จิตฺตํ ปสาทยิ.

๔๐. พินฺทุสารสฺส ปุตฺตานํ, สพฺเพสํ เชฏฺฐภาตุโน;

สุมนสฺส กุมารสฺส, ปุตฺโต โส หิ กุมารโก.

๔๑. อโสโก ปิตรา ทินฺนํ, รชฺชมุชฺเชนิยญฺหิ โส;

หิตฺวา’คโต ปุปฺผปุรํ, พินฺทุสาเร คิลานเก.

๔๒. กตฺวา ปุรํ สกายตฺตํ, มเต ปิตริ ภาตรํ;

ฆาเตตฺวา เชฏฺฐกํ รชฺชํ, อคฺคเหสิ ปุเร วเร.

๔๓. สุมนสฺส กุมารสฺส, เทวี ตนฺนามิกา ตโต;

คพฺภินี นิกฺขมิตฺวาน, ปาจินทฺวารโต พหิ.

๔๔. จณฺฑาลคาม มคมา, ตตฺถ นิโคฺรธเทวตา;

ตมาลปิยนาเมน, มา ปตฺวา ฆรกํ อทา.

๔๕. ตทเห’ว วรํ ปุตฺตํ, วิชายิตฺวา สุตสฺส สา;

นิโคฺรโธติ อกา นามํ, เทวตา นุคฺคหานุคา.

๔๖. ทิสฺวา ตํ เชฏฺฐจณฺฑาโล, อตฺตโน สามินึ วิย;

มญฺญนฺโต ตํ อุปฏฺฐาสิ, สตฺตวสฺสานิ สาธุกํ.

๔๗. ตํ มหาวรุโณ เถโร, ตทา ทิสฺวา กุมารกํ;

อุปนิสฺสย สมฺปนฺนํ, อรหา ปุจฺฉิ มาตรํ.

๔๘. ปพฺพาเชสิ ขุรคฺเค โส, อรหตฺตมปาปุณิ;

ทสฺสนาโย’ป คจฺฉนฺโต, โส ตโต มาตุเทวิยา.

๔๙. ทกฺขิเณน จ ทฺวาเรน, ปวิสิตฺวา ปุรุตฺตมํ;

ตํ คามคามิมคฺเคน, ยาติ ราชงฺคเณ ตทา.

๕๐. สนฺตาย อิริยา ยสฺมึ, ปสีทิ สมหีปติ;

ปุพฺเพ’ว สนฺนิวาเสน, เปมํ ตสฺมึ อชายถ.

๕๑. ปุพฺเพ กิร ตโย อาสุํ, ภาตโร มธุ วาณิชา;

เอโก มธุํ วิกฺกิณาติ, อาหรนฺติ มธุํ ทุเว.

๕๒. เอโก ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ, วณโรคาตุโร อหุ;

อญฺโญ ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ, ตทตฺถํ มธุวตฺถิโก.

๕๓. ปิณฺฑจาริกวตฺเตน, นครํ ปาวิสี ตทา;

ติตฺถํ ชลตฺถํ คจฺฉนฺติ, เอกา เจฏี ตมทฺทส.

๕๔. ปุจฺฉิตฺวา มธุกามตฺตํ, ญตฺวา หตฺเถน อาทิสิ;

เอโส มธฺวาปโณ ภนฺเต, ตตฺถ คจฺฉา’ติ อพฺรวิ.

๕๕. ตตฺถ ปตฺตสฺส พุทฺธสฺส, วาณิโช โส ปสาทวา;

วิสฺสนฺทยนฺโต มุขโต, ปตฺตปุรํ มธุํ อทา.

๕๖. ปุณฺณญฺจ อุปฺปตนฺตญฺจ, ปติตญฺจ มหีตเล;

ทิสฺวา มธุํ ปสนฺโน โส, เอวํ ปณิทหี ตทา.

๕๗. ชมฺพุทีเป เอกรชฺชํ, ทาเนนา’เนน โหตุ เม;

อากาเส โยชเน อาณา, ภูมิยํ โยชเนติ จ.

๕๘. ภาตเร อาคเต อาห, เอทิสสฺส มธุํ อทํ;

อนุโมทถ ตุเมฺห ตํ, ตุมฺหากญฺจ ยโต มธุ.

๕๙. เชฏฺโฐ อาห อตุฏฺโฐ โส,

จณฺฑาโล นูน โสสิยํ;

นิวาเสนฺตีติ จณฺฑาลา,

กาสายานิ สทา อิติ.

๖๐. มชฺโฌ ปจฺเจกพุทฺธํ ตํ, ขิปปารณฺณเว อิติ;

ปตฺติทานวโจ ตสฺส, สุตฺวา เต จานุโมทิสุํ.

๖๑. อาปณา เทสิกํ ยาตุ, เทวิตฺตํ ตสฺส ปตฺถยิ;

อาทิสฺสมานสนฺธิ จ, รูปํ อติมโนรมํ.

๖๒. อโสโก มธุโท’สนฺธิ-มิตฺตาเทวี ตุ เจฏิกา;

จณฺฑาลวาที นิโคฺรโธ, ติสฺโส โส ปารวาทิโก.

๖๓. จณฺฑาลวาที จณฺฑาล-คาเม อาสิ ยโต ตุ โส;

ปตฺเถสิ โมกฺขํ โมกฺขญฺจ, สตฺต วสฺโสว ปาปุณิ.

๖๔. นิวิฏฺฐเปโม ตสฺมึ โส, ราชา’ติ ตุริโต ตโต;

ปกฺโกสาเปสิ ตํ โส ตุ, สนฺตวุตฺตี อุปาคมิ.

๖๕. นิสิท ตาตา’นุรูเป, อาสเน ตา’ห ภูปติ;

อทิสฺวา ภิกฺขุมญฺญํ โส, สีหาสนมุปาคมิ.

๖๖. ตสฺมึ ปลฺลงฺกมายาเต, ราชาอิติ วิจินฺตยิ;

อชฺชา’ยํ สามเณโร เม, ฆเร เหสฺสติ สามิโก.

๖๗. อาลมฺพิตฺวา กรํ รญฺโญ, โส ปลฺลงฺเก สมารุหิ;

นิสีทิ ราชปลฺลงฺเก, เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐโต.

๖๘. ทิสฺวา ตถา นิสินฺนํ ตํ, อโสโก โส มหีปติ;

สมฺภาเวตฺวาน คุณโต, ตุฏฺโฐ’ตีว ตทา อหุ.

๖๙. อตฺตโน ปฏิยตฺเตน, ขชฺชโภชฺเชน ตปฺปิย;

สมฺพุทฺธเทสิตํ ธมฺมํ, สามเณรมปุจฺฉิตํ.

๗๐. ตสฺส’ปฺปมาทวคฺคํ โส, สามเณโร อภาสถ;

ตํ สุตฺวา ภูมิปาโล โส, ปสนฺโน ชินสาสเน.

๗๑. อฏฺฐ เต นิจฺจภตฺตานิ, ทมฺมิ ตาตา’ติ อาห ตํ;