เอกูนปญฺญาสติม ปริจฺเฉท

ราชทฺวยทีปโน

๑. เอวํ ตสฺมึ มเต ตสฺส, กาตพฺพํ สาธุการิย;

มหาทีปาโท เสนโวฺห, อาทาย พลวาหนํ.

๒. อาคมฺม นครํ ราชา, อโหสิ ธรณี ตเล;

อาทิกปฺปมฺหิ ราชูนํ, ทสฺสนฺโต จริยํ ปิย.

๓. สทฺโธ มหาธโน สูโร, มุตฺตจาคี นิราลโย;

ยาจโยโค มหาโภโค, สมฺปนฺนพลวาหโน.

๔. กิตฺติยา’มลภูตาย, ตถา เตโช คุเณน จ;

สนฺนิปาตํว โส จนฺท-สูริยานํ นิทสฺสยิ.

๕. อสงฺกิณฺณ คุณากิณฺโณ, สุวิจิณฺณ คุณาคุโณ;

นิตฺถิณฺณปาโป นิพฺพิณฺณ-สํสาโร สารทสฺสโน.

๖. ภริยา ตสฺส ยา อาสิ, สงฺฆาตํ โส ภิเสจยิ;

มเหสีภาเว ทตฺวาน, ปริหารํ ยถาภตํ.

๗. มหินฺทํ นาม สปฺปญฺญํ, กณิฏฺฐํ ภาตรํ สกํ;

ทตฺวา ทกฺขิณภาคํ โส, โอปรชฺเช’ภิเสจยิ.

๘. อนฺเตปุเร’ปรชฺฌิตฺวา, โส รญฺญา อวธาริเต;

สปุตฺตทาโร วุฏฺฐาย, อญฺญาโต มลยํ อคา.

๙. อุปฺปชฺชิตฺถ ตทา ปุตฺโต, รญฺโญ สงฺฆาย เทวิยา;

ทสฺเสนฺโต’ว ปนาทสฺส, กุมาร รูปมตฺตโน.

๑๐. ราชา ตํ ชาตมตฺตํ’ว, ทิสฺวา สนฺถุฏฺฐมานุโส;

สิทฺธตฺถํ ลุมฺพินีชาตํ, ราชา สุทฺโธทโน วิย.

๑๑. ธญฺญปุญฺญคุณูเปโต, ฐเปตฺวา ทีปเมกกํ;

ชมฺพุทีเป’ปิ กสิเณ, รชฺชโยคฺโคติ เม สุโต.

๑๒. นามทาน ทิเนเยว, ปริหาเรน สพฺพโส;

โอปรชฺเช ภิสิญฺจิตฺวา, ทกฺขิณํ เทสมสฺส’ทา.

๑๓. ยุวราชาปิ มลเย, วสนฺโต’ว มหีปตึ;

อาราเธตฺวา อุปาเยน, อนุญฺญโต สภาตรา.

๑๔. นิกายตฺตย วา สีหิ, สทฺธึ ภิกฺขูหิ อาคโต;

ทิสฺวา ราชานเมตฺเถว, สนฺธีํ’กาสิ อกุปฺปิยํ.

๑๕. ยา ตสฺส ยุวราชสฺส, ภริยา ติสฺสา นามิกา;

ราชินี สา วิชายิตฺถ, ธีตรํ สงฺฆนามิกํ.

๑๖. กิตฺตินามา’ปรายา จ, ภริยา สาปิ โข ปน;

วิชายิ ปุตฺเต จตฺตาโร, ตถา เอกญฺจ ธีตรํ.

๑๗. ตทา ราชาปิ จินฺเตตฺวา, เอวํ สติ กณิฏฺฐโก;

นิสฺสงฺโก มยิ โหตีติ, สมฺมา มนฺตีหิ มนฺติย.

๑๘. ธีตรํ ยุวราชสฺส, สุรูปึ รูปนามิกํ;

กสฺสปสฺส’ตฺต ปุตฺตสฺส, วิวาหํ การยิ พุโธ.

๑๙. ทกฺขิณํ เทสมสฺเสว, กณิฏฺฐสฺส สทาปยิ;

ราชปุตฺตสฺส ปาทาปิ, ปจฺเจกํ โภคมตฺตโน.

๒๐. รชฺชมฺหิ สพฺพํ ตสฺเสว, ปริโภคาย ทาปยิ;

เกวลนฺตุ วิจาเรสิ, ทีปํ ทีป หิตาวโห.

๒๑. เตสํ สํวาสมนฺวาย, อุภินฺนํ ปุญฺญกมฺมินํ;

ธญฺญปุญฺญคุณูเปตา, วิชาตา ปุตฺตธีตโร.

๒๒. กตฺวา สพฺโพปหาเรน, ทาฐาธาตุ มหามหํ;

อารุยฺห วรปาสาทํ, รตนวฺหํ มหีปติ.

๒๓. ตทา โสวณฺณยสฺสาปิ, สมฺพุทฺธสฺส ปุรา ฐิตํ;

สุญฺญํ ปิฏฺฐํ สยํ ทิสฺวา, กสฺมา เอวนฺติ สํวทิ.

๒๔. ตโต อมจฺจา อาหํสุ, นาชานาสิ มหีปติ;

มหาปิตุนรินฺทสฺส, กาเล ตว นริสฺสรํ.

๒๕. ปณฺฑุราชา อิธาคมฺม, ทีปเมตํ วินาสิย;

สพฺพํ สารคตํ ทีเป, สมาทาย คโต อิติ.

๒๖. ตํ สุตฺวา ลชฺชิโต ราชา, สยํ วิย ปราชิโต;

ตทเหว นิโยเชสิ, อมจฺเจ พลสงฺคเห.

๒๗. ตทา’ว กิร อาคญฺฉิ, ปณฺฑุราชกุมารโก;

ปริภูโต สราเชน, รชฺชตฺถํ กต นิจฺฉโย.

๒๘. ราชา ทิสฺวา’ติ สนฺตุฏฺโฐ, กตฺตพฺพํ ตสฺส การิย;

มหาติตฺถ มุปาคมฺม, ปฏฺฏนํ เสมตฺรโส.

๒๙. มหนฺตํ พลกายญฺจ, ตสฺโสปกรณานิ จ;

อนุนํ ปฏิยาเทตฺวา, เทวเสนํว สชฺชิตํ.

๓๐. ปณฺฑุราชกุมาเรน, สทฺธึ เสนาปติ สกํ;

คนฺตฺวา ตํ ปณฺฑุราชานํ, หนฺตฺวานิกมิโต ปุรา.

๓๑. รตนํ สพฺพมาทาย, ทตฺวา รชฺชํ อิมสฺส จ;

น จิเรเนว เอหีตี, อุยฺโยเชสิ มหายโส.

๓๒. โสปิ เอวํ กโรมีติ, ปฏิสฺสุตฺวา มหีปตึ;

วินฺทิตฺวา พลมาทาย, นามมารุยฺห ตํ ขเณ.

๓๓. ปรตีรํ ตโต คนฺตฺวา, สํวุฬห พลวาหโน;

วินาสยนฺโต ปจฺจนฺตํ, วาเรสิ มธุรํ ปุรํ.

๓๔. ทฺวารานิ ปิทหิตฺวาน, ปจฺฉินฺทิตฺถ คตาคตํ;

ตโต อคฺคึ ขิปาเปสิ, โคปุรฏฺฏาล โกฏฺฐเก.

๓๕. เอวํ สีหฬเสนาย, ปวิฏฺฐาย สกํ ปุรํ;

สพฺพํ วิลุมฺปมานาย, เสนงฺคํ ฆาตยนฺติยา.

๓๖. ปณฺฑุราชา นิสมฺเมตํ, สมาทาย สกํ พลํ;

เวคสา ตํ สมาคมฺม, ยุทฺธํ กาตุํ สมารภิ.

๓๗. อสมฺปุณฺณ พลตฺตา โส, วิทฺโธ สลฺเลน ภูปติ;

หตฺถิกฺขนฺธคโตเยว, วิหาย ปุรมตฺตโน.

๓๘. ปลายิตฺวา คตฐาเน, ชีวิตํ นิชเมสฺสชิ;

ภริยาว’สฺส เตนาสิ, สมฺปตฺตา ชีวิตกฺขยํ.

๓๙. ตโต สีหฬเสนาสา, ปวิฏฺฐา นิพฺภยา ปุรํ;

ตตฺถ สพฺพํ วิลุมฺปิตฺถ, เทวา’สิรปุรํ ยถา.

๔๐. เสนาปติ ตโต ราช-เคเห ภตฺตํ สเมกฺขิย;

ทีปานิตมิมมฺหา จ, ตตฺรฏฺฐญฺจ มหารหํ.

๔๑. สารํ สพฺพํสมาทาย, เทเส จ นคเร ฐิตํ;

กตฺวา อิสฺสริยํ ตตฺถ, วเสวตฺติย อตฺตโน.

๔๒. ปณฺฑุราช กุมารํ ตุ, ตตฺถ รชฺเช’ภิ สิญฺจิย;

กาเรตฺวา ปริหารญฺจ, เทสํ ตสฺส สมปฺปิย.

๔๓. ยถารุจึ คเหตฺวาน, หตฺถิอสฺเส นเร’ปิ จ;

ตตฺถ ตตฺถ ยถา กามํ, วสนฺโต อกุโต ภโย.

๔๔. สมุทฺท ตฏมาคมฺม, ฐตฺวา ตตฺถ ยถาสุขํ;

กีฬนฺโต วิย นาวํ โส, สมารุยฺห วิสารโท.

๔๕. มหาติตฺถ มุปาคมฺม, วนฺทิตฺวา ธรณี ปตึ;

ตํ สาสนํ นิเวเทตฺวา, สารํ ทสฺเสสิ อาหฏํ.

๔๖. ราชา สาธูติ วตฺวาน, กาเรตฺวา ตสฺส สงฺคหํ;

สทฺธึ เสนาย อาคนฺตฺวา, ปกฏฺฐาย สกํ ปุรํ.

๔๗. ชยปานํ ปิวิตฺวาน, กตฺวา วิชยมงฺคลํ;

มหาธาคํ ปวตฺเตตฺวา, ยาจกานํ ยถา รุจึ.

๔๘. สพฺพํ ปากติกํ กาสิ, สารํ ทีเป นิราลโย;

โสวณฺณ ปฏิมาโย จ, ยถาฐาเน ฐปาปยิ.

๔๙. สุญฺญํ รตนปาสาเท, ปิฏฺฐํ ปูเรสิ สตฺถุโน;

กาสิ รกฺขปิธาเนน, นิพฺภยํ ธรณีตลํ.

๕๐. ตโต ปฏฺฐาย ทีปํโส, อรีนํ ทุปฺปธํสิยํ;

กตฺวา วฑฺเฒสิ โภเคหิ, อุตฺตราทิกุรุํ ปิย.

๕๑. ขินฺนา ปุพฺพสฺส ราชสฺส, กาเล ทีปมฺหิ ปาณิโน;

นิพฺพุตา ตํ สมาคมฺม, ฆมฺมา วิย วลาหกา.

๕๒. ตสฺส วีสติเม วสฺเส, วิหาเร อภยุตฺตเร;

นิกฺขมิตฺวา คตา เหสุํ, ปํสุกูลิก ภิกฺขโว.

๕๓. ยุวราชา มหินฺโท โส, ธุมราชสฺส สตฺถุโน;

การาปยิ ฆรํ รมฺมํ, ทสฺสเนยฺยํ มโนรมํ.

๕๔. โพธิเคหํ กโรนฺโต ตํ, ทิสฺวา วฑฺฒกีโน ตทา;

วํเสน สาขํ อาหจฺจ, ภิชฺชนฺตํ วรโพธิยา.

๕๕. กินฺตุ กาตพฺพเมตฺถาติ, ยุวราชํ นิเวทยุํ;

โส ตํ ตํ มุปสํกมฺม, มหาปูชาย ปูชิย.

๕๖. สเจ สตฺถา, หิตตฺถาย, สมฺภูโต สพฺพปาณินํ;

ลทฺธุํ ปุญฺญสฺส’นคฺฆสฺส, ฆรสฺส กรเณติ’ธ.

๕๗. สาขา คจฺฉํ ตุ อุทฺธํว, กาตุํ สกฺกา ยถาฆรํ;

เอวมาราธยิตฺวาน, วนฺทิตฺวา สงฺฆรํ คโต.

๕๘. ตทา สาขา ทุมินฺทสฺส, รตฺติยํ อุทฺธมุคฺคมิ;

ตโต กมฺมกรา สพฺพํ, อาโรเจสุํ สสามิโน.

๕๙. ยุวราชา’ติ สนฺตุฏฺโฐ, ภาตุรญฺโญ นิเวทิย;

มหาปูชาย ปูเชสิ, วิสฺสชฺชิย พหุธนํ.

๖๐. ตถา มหินฺทเสนวฺหํ, ปริเวณญฺจ การิย;

สงฺฆสฺสา’ทา สโภคํ โส, ปุญฺญา ปุญฺญานิจาจีนิ.

๖๑. อทา สปริสํ ภตฺตํ, วตฺถํ ฉตฺตมุปาหนํ;

ตถา คมิยภตฺตญฺจ, นหานญฺจ สภตฺตกํ.

๖๒. เอวํ ขุทฺทานุ ขุทฺทานิ, กตฺวา ปุญฺญานิ โส วิภู;

รญฺโญ เตตฺตึสวสฺสมฺหิ, ยถากมฺมมุปาคมิ.

๖๓. อถ ราชา มเตตสฺมึ, กณิฏฺฐมุทยํ สกํ;

ตสฺส ฐาเน ฐเปตฺวาน, สพฺพํ ตสฺเสว ตสฺสทา.

๖๔. ตุลาภารสฺส ทาเนน, ทีนานาเถ สตปฺปยิ;

ธมฺมกมฺเมน โสเธสิ, นิกายตฺตยเมกโต.

๖๕. โสณฺณถาลีสหสฺสํ โส, มุตฺตาหิ ปริปูริย;

ฐเปตฺวา มณิเมเกกํ, ตสฺโสปริ มหารหํ.

๖๖. พฺราหฺมณานํ สหสฺสสฺส, สุทฺเธ รตนภาชเน;

โภเชตฺวา ขีรปายาสํ, ทาเปตฺวา เหมสุตฺตกํ.

๖๗. ตถา นเวหิ วตฺเถหิ, อจฺฉาเทตฺวา ยถารุจึ;

สนฺตปฺเปสิ มหนฺเตน, ปริหาเรน ปุญฺญวา.

๖๘. ภิกฺขูนํ ทีปวาสีนํ, อทาสิ จ ติจีวรํ;

อทา สพฺพาสมิตฺถีนํ, วตฺถญฺจ สุมโนหรํ.

๖๙. กาเรตฺวา โลหปาสาทํ, เวชยนฺตสริกฺขกํ;

วฑฺเฒสิ ปฏิมํ ตตฺถ, สุวณฺณฆฏโกฏฺฏิมํ.

๗๐. สุตฺวา อุโปสถาคาร-ภาวํ สพฺพ มเหสีนํ;

ตุจฺโฉ ยํ เนว โหตูติ, วาสํ สงฺฆสฺส ตํ อกา.

๗๑. โภคคาเม จ ตสฺสทา, รกฺขเก จ นิโยชยิ;

ภิกฺขู ทฺวตฺตึสมตฺตาหิ, วสนฺตูติ นิยามยิ.

๗๒. คงฺคาย มริยาทํ โส, กาเรสิ มณิเมขลํ;

โตยนิทฺธมนญฺจากา, มณิหีรกวาปิยา.

๗๓. กฏฺฐุนฺตนคเร เจว, กาณวาปึจ พนฺธยิ;

เวชฺชสาลญฺจ กาเรสิ, เจติยมฺหิ คิริมฺหิ โส.

๗๔. พุทฺธคามวิหารญฺจ, วิหารํ มหิยงฺคณํ;

กูฏติสฺส วิหารญฺจ, โภคคาเม น วฑฺฒยิ.