สตฺตจตฺตาลีสติม ปริจฺเฉท

ปญฺจราชโก

๑. อจฺจเย ปิตุโน ราชา, อุปราชา อโหสิ โส;

สมตฺโถ สกฺกุมิตฺตานํ, กาตุํ นิคฺคห สํคเห.

๒. เสนา นามสิ สปฺปญฺญา, มเหสี ตสฺส ราชิโน;

ขุทฺทปุตฺตา ปียา’ตีว, รญฺโญ กลฺยาณทสฺสนา.

๓. อทาสิ ยุวราชตฺตํ, เชฏฺฐปุตฺตสฺส อตฺตโน;

อาทิปาเท’ปเรกาสิ, ราชินีปิ จ ธีตโร.

๔. ทตฺวา ฐานนฺตรํ ราชา, เตสํ เตสํ ยถารหํ;

ชนํ สงฺคหวตฺถูหิ, สงฺคเหสิ จตูหิปิ.

๕. อถ เกนาปิ โส คนฺตฺวา, เหตุนา มณิหีรกํ;

วสนฺโต กิร อสฺโสสิ, ปจฺจนฺโต กุปิโต อิติ.

๖. ตโต เสนาปติญฺเจว, เชฏฺฐปุตฺตญฺจ อตฺตโน;

คนฺตฺวา สาเธถ ตํ เทส-มีติ เปเสสิ สชฺชุกํ.

๗. เตสุ ตตฺโถปยาเตสุ, ปิสุนา เภทจินฺตกา;

วตฺวา ยํกิญฺจิ ภินฺทึสุ, เต อุโภปิ นราธิเป.

๘. ตโต เทฺว เวริโน หุตฺวา, เทสํ คณฺหิตุมารภุํ;

ราชา สุตฺวา ขเณเนว, ทุรติสฺส มุปาคมิ.

๙. เต อุโภ ตตฺถ ฆาเตตฺวา, เตสํ สพฺพํ สมาทิย;

หนฺตฺวา ตํ ปกฺขิเย สพฺเพ, ปุฬตฺถินครํ คมิ.

๑๐. ตทา โรหณเทสมฺหิ, โภคาธิปติโน สุโต;

ทาฐาสิวาทิปาทสฺส, มหินฺโท นาม ขตฺติโย.

๑๑. ปิตุโน โส’ปริชฺฌิตฺวา, รญฺโญ สนฺติกมาคมา;

ทิสฺวา ราชาปิ สนฺตุฏฺโฐ, ตํ สงฺคณฺหิ ยถารหํ.

๑๒. เตน เมตฺตึ ถิรํ กาตุํ, ธีตรํ เทว นามิกํ;

ตสฺส ทตฺวาน ปาเหสิ, พลํ โรหณเมวโส.

๑๓. โส คนฺตฺวา ราชเสนาย, มทฺทาเปตฺวาน โรหณํ;

ชมฺพุทีปํ ปลาเปตฺวา, ปิตรํ โรหณํ ลภิ.

๑๔. มหาวิหาเร กาเรสิ, สลากคฺคํ ถิรํ สุภํ;

โขลกฺขิยมุนินฺทสฺส, ปริหาราย ทาปยิ.

๑๕. มหานามวฺหยํ คามํ, ปูชยิตฺวา ยถาพลํ;

วฑฺฒมานทุมินฺทสฺส, ชิณฺณํ เคหญฺจ การิย.

๑๖. รุกฺขณตฺถาย ตสฺสา;ทา, โกฏฺฐาคามํ พหุทยํ;

นีลารามสฺส ปาทาสิ, กาฬุสฺสํ นาม คามกํ.

๑๗. โลหรูปสฺส ปาทาสิ, อารามสฺส จ คามกํ;

ชิณฺณญฺจ ปฏิสงฺขาสิ, ปฏิมาโย จ การยิ.

๑๘. ปาสาเท เจติโย เจว, วิหาเร จ อนปฺปเก;

ปุฬตฺถินคเร’กาสิ, เวชฺชสาลํ มหาทโย.

๑๙. ตถา ปณฺฑา วิยญฺเจว, โภคคามสมายุตํ;

ปิฏฺฐสปฺปินมนฺธานํ, สาลาโย จ ตหึ ตหึ.

๒๐. โปตฺถเกสุ ลิขาเปตฺวา, อฏฺเฏ สมฺมา วินิจฺฉิเต;

ราชเคเห ฐปาเปสิ, อุกฺโกฏนภเยน โส.

๒๑. นาควฑฺฒนนามสฺส, โภคคาเม พหู อทา;

เลเข’ปุพฺเพ น วาเรตฺวา, ปาเลตฺวา ปุพฺพสาสนํ.

๒๒. ปิตรา จ มหาทานํ, ปุญฺญมญฺญมฺปิ วา กตํ;

สพฺพํ ตมวินาเสตฺวา, นิจฺจํ โส รกฺขิ สาทโร.

๒๓. มเหสี จ มหารญฺโญ, ปุญฺญานิ พหุการยิ;

กณฺฏกํ เจติยํ กาสิ, เทวี เจติยปพฺพเต.

๒๔. กาเรตฺวา ชยเสนญฺจ, ปพฺพตํ คามิกสฺสทา;

ภิกฺขุสงฺฆสฺส สา คามํ, มหุมฺมารญฺจ ตสฺส ทา.

๒๕. สิลาเมฆวฺหยํ กตฺวา, ภิกฺขุนีนมุปสฺสยํ;

สิลาเมฆวฺหเย ทาสิ, ภิกฺขุนีนญฺจ ปจฺจเย.

๒๖. คามาเย’สุํ ปุรากีตา, วิหาโร ตตฺถ สาธนํ;

ทตฺวา เต เม จยิตฺวาน, วิหารสฺเสว ทาปยิ.

๒๗. ฉาทยิตฺวา มหารุกฺเข, สพฺเพ เจติยปพฺพเต;

นานาราเค ธเช เจว, ปฏากาโย จ ปูชยิ.

๒๘. ปุพฺพารามกภาคมฺปิ, ปาสาทํ ปฏิสงฺขริ;

อุสฺสานวิฏฺฐึ ทุพฺโภคํ, สุโภคํ ตสฺส การยิ.

๒๙. วิหารํ คิริภณฺฑญฺจ, นฏฺฐํ ปากติกํ กริ;

โภคคาเม จ ทาเปสิ, ภิกฺขูนํ ตนฺนิวาสินํ.

๓๐. อมฺพุยฺยานมฺหิ อาวาสํ, กตฺวา ทปฺปุฬปพฺพตํ;

ภิกฺขูนํ ติสตสฺสา’ทา, สมฺปนฺนจตุปจฺจยํ.

๓๑. กาเรตฺวา นีลคลฺลญฺจ, อารามํ โส มโนรมํ;

ทกวารํ พหุปฺปาทํ, ตสฺส ทาเปสิ การิย.

๓๒. อริการิ วิหาเร จ, ปฏิสงฺขาสิ ชิณฺณกํ;

สลากคฺคญฺจ ปาสาทํ, อปุพฺพํเยว การยิ.

๓๓. วาหทีเป สกาเรสิ, เสนคฺคโพธิปพฺพตํ;

ธมฺมํ ตีสุ นิกาเยสุ, วาจยิตฺถ พหุสฺสุเต.

๓๔. คณฺหาเปสิ จ ภิกฺขูนํ, อโยปตฺเตสุ คณฺฐิเก;

ปุญฺญนฺติ วุตฺตํ สพฺพํ โส, น กิญฺจิ ปริวชฺชยิ.

๓๕. กุลีนานมนาถานํ, อิตฺถีนํ’ทา ปิฬนฺธนํ;

โภชนํ โภชนตฺถีนํ, พหุ โส ทาสิ รตฺติยํ.

๓๖. คุนฺนํ สสฺสานิ ปาทาสิ, กากาทีนญฺจ ภตฺตกํ;

ตณฺฑุลญฺจ กุมารานํ, มธุผาณิตสํยุตฺตํ.

๓๗. เอวํ ปุญฺญานิ กตฺวาน, นรินฺโท โส สปาริโส;

ภุตฺวา ปญฺจสุ วสฺเสสุ, เมทินึ สมฺปริจฺจชิ.

๓๘. ตโต ตสฺส สุโต อาสิ, สีหฬานํ รเถสโต;

สพฺพรูปคุโณเปโต, มหินฺโท นาม ขตฺติโย.

๓๙. โส ธมฺมิกสีลาเมโฆ, อิจฺจาสิ ธรณีตเล;

ธมฺมทีโป ธมฺมธโช, สุทฺธธมฺมปรายโน.

๔๐. ปุพฺพเกหิ นรินฺเทหิ, กตํ ธมฺมปถานุคํ;

สพฺพํ กาสิ อหาเปตฺวา, อธมฺมํ ตุ วิวชฺชยิ.

๔๑. ราชารตนปาสาเท, กาตุํ โส นวกมฺมกํ;

สพฺพกาเลสุ ทาเปสิ, เคฏฺฐุมฺพทกวารกํ.

๔๒. ชิณฺณญฺจ ปฏิสงฺขาสิ, ปุญฺญกมฺมมกาสิ จ;

รชฺชํ กตฺวาน จตูสุ, วสฺเสสุ นิธนํ คโต.

๔๓. อคฺคโพธิ ตโต ราชา, ฉตฺตํ อุสฺสาปยิ ปุเร;

กาเรนฺโต สพฺพสตฺตานํ, หิตํ สุขมเสสโต.

๔๔. ธาตุปูชํ สกาเรสิ, สตฺถุสพฺพคุณารหํ;

ปิตามหกตสฺสา’ปิ, สมฺพุทฺธสฺส มหามหํ.

๔๕. อุทยคฺคาทิโพธิญฺจ, ปริเวณํ สการยิ;

นามํ คเหตฺวา ปิตุโน, อตฺตโน จ นราธิโป.

๔๖. สโภคํ ปริเวณญฺจ, กตฺวา ตํ ภูตนามกํ;

สกาจริยกสฺสา’ทา, ภิกฺขูนํ ติสตสฺส จ.

๔๗. ราชสาลาย ทาเปสิ, จูฬวาปิยคามกํ;

คามทฺวยญฺจ ทาเปสิ, กาฬูลมลฺลวาตเก.

๔๘. ปเวสํ วินิวาเรสิ, อุโปสถทิเนสุ โส;

มจฺฉมํสสุราทีนํ, อนฺโตนครมตฺตโน.

๔๙. ภิกฺขู วา เจติเย วา โส, วนฺทิตฺวา นิกฺขมํ ตโต;

วาลุกา หา วินสฺสนฺตุ, อิติ ปาเทสุ โวธยี.

๕๐. ยํ ยํ โสวคฺคิยํ กมฺมํ, กมฺมํ นิสฺสรณวหํ;

วตฺถุตฺตเย ปสนฺโน โส, กมฺมํ ตํ สพฺพมาจริ.

๕๑. มาตุปฏฺฐานนิรโต, รตฺตินฺทิวมโหสิโส;

คนฺตฺวา ตสฺสา อุปฏฺฐานํ, ปาโตว กิร ภูปติ.

๕๒. สีสํ เตเลน มกฺเขตฺวา, อุพฺพฏฺเฏตฺวาน ชลฺลิกํ;

นเข วิสุทฺเธ กตฺวาน, นหาเปตฺวาน สาทรํ.

๕๓. อจฺฉาเทตฺวา นวํ วตฺถํ, สุขสมฺผสฺสมตฺตโน;

วตฺถํ ฉฑฺฑิตมาทาย, เปลฺเลตฺวา สยเมว ตํ.

๕๔. ตสฺส โตเยน สิญฺจิตฺวา, สีสํ สมกุฏํ สกํ;

คนฺธมาลาหิ ตํ สมฺมา, เจติยํ วิห ปูชิย.

๕๕. นมสฺสิตฺวาน ติกฺขตฺตุํ, กตฺวา ตํ โส ปทกฺขิณํ;

ทาเปตฺวา ปริสาย’สฺสา, วตฺถาทีนิ ยถารุจึ.

๕๖. สหตฺเถเนว โภเชตฺวา, โภชนํ ตํ มหารหํ;

ภุตฺถาวเสสํ ภุญฺชิตฺวา, สมากิริยมตฺถเก.

๕๗. โภเชตฺวา ปริสํ ตสฺสา, ราชโภชนมุตฺตมํ;

สชฺเชตฺวา วาสเคหญฺจ, สุคนฺธปริวาสิตํ.

๕๘. สหตฺถา ปญฺญเปตฺวาน, สยนํ ตตฺถ สาธุกํ;

ปาเท โธวิย มกฺเขตฺวา, คนฺธเตเลน สณฺหกํ.

๕๙. สมฺพาเหนฺโต นิสีทิตฺวา, กตฺวา นิทฺทมุเปตกํ;

กตฺวา ปทกฺขิณํ มญฺจํ, ติกฺขตฺตุํ สาธุวนฺทิย.

๖๐. อารกฺขเก นิโยเชตฺวา, ทาเสกมฺมกเรปิ จ;

ตสฺสา ปิฏฺฐิมกตฺวาน, อปกฺกเมว ปิฏฺฐิโต.

๖๑. ฐตฺวา อทสฺสเน ฐาเน, ติกฺขตฺตุํ ปุน วนฺทิย;

สนฺตุฏฺโฐ เตน กมฺเมน, สรนฺโต ตํ ปุนปฺปุนํ.

๖๒. เคหํ ยาติ สชีวนฺตํ, เอวเมว อุปฏฺฐหิ;

เอกทา ทาสวาเทน, วนฺทิตฺวา ทาสมตฺตโน.

๖๓. เตนตฺตโน กถาเปสิ, ขมาเปตุํ สยํ วโจ;

อตฺตานํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส, ทาปยิตฺวาน มาตรา.

๖๔. ธนมตฺถคฺฆนํ ญตฺวา, ภุชิสฺโส อาสิ พุทฺธิมา;

เอวํ ปุญฺญปโร หุตฺวา, กตฺวา ทีปสฺส สงฺคหํ.

๖๕. เอกาทสหิ วสฺเสหิ, เทวโลกมุปาคมิ;

ตสฺสานุโช ทปฺปุโฬ’ถ, ราชา โหสิ ตทจฺจเย.

๖๖. สพฺพํ ปุพฺพกราชูนํ, จริยํ โส สมาจริ;

ตทา มหินฺทนามสฺส, ปุตฺตาโรหณสามิโน.

๖๗. ปิตรา นิหฏา’คญฺฉุํ, ราชานํ มาตุลํ สกํ;

โส เต ทิสฺวา ปวตฺตึ ตํ, สุตฺวา ทตฺวา มหาพลํ.

๖๘. ปาเหสิ ปิตรา ยุทฺธํ, กาตุํ พนฺธุ หิเต รเต;

มหินฺโทปิ ตถาภาวํ, วิทิตฺวา โรหณาธิโป.

๖๙. ยุทฺธํ ปฏิปเทเยว, เตสํ’กาสิ มหาพโล;

เต อุโภปิ ปลายึสุ, ทตฺวา เสนาย นายกํ.

๗๐. ปุนาคนฺตฺวา มหีปาลํ, เสวมานา อิธา’วสุํ;

ปิตาปิ เตน สนฺตุฏฺโฐ, อญฺเญน สกพนฺธุนา.

๗๑. ยุชฺฌนฺโต มรณํ คญฺฉิ, ญาติโสปิ มโต กิร;

ตทา’ทา ภาคิเนยฺยสฺส, ราชา กิตฺตคฺคโพธิโน.

๗๒. สพฺพรูปคุโณเปตํ, ธิตรํ เทว นามิกํ;

โส ทปฺปุฬํ ฐเปตฺวาน, เสวตฺถํ ตสฺส ราชิโน.

๗๓. สยํ เสนงฺคมาทาย, โรหณํ สมุปาคมิ;

โรหณาธิปติ หุตฺวา, สพฺพาการสมปฺปิโต.

๗๔. ปุตฺตธีตาหิ วฑฺเฒนฺโต, วาสํ ตตฺเถว กปฺปยิ;

ราชากาสิ ทุมินฺทสฺส, ฆรํ ชิณฺณํ นวํ ถิรํ.