ฉจตฺตาลีสติม ปริจฺเฉท

๑. …วาสํ-กตฺวา สุลภปจฺจยํ;

ทาสิ ธมฺมรุจินํ โส, ราชินี ทีปกมฺปิ จ.

๒. กาเรตฺวาน ปริจฺเฉทํ, มหาเนตฺตาทิ ปาทิกํ;

เตสเมว อทา โกฬุ-วาเต โส เทวติสฺสกํ.

๓. วหตฺถเล จ โส กตฺวา, กทมฺพโคนนามกํ;

เทวปาฬิมฺหิ กตฺวาน, คีริวฺหนครํ ตถา.

๔. กตฺวา อนฺตรโสพฺภมฺหิ, เทวนามํ วิหารกํ;

ราชมาติกมารามํ, กตฺวา’ทา ปํสุกูลินํ.

๕. โคกณฺณกวิหาเร’กา, ปธานฆรเมว จ;

ชิณฺณเคหญฺจ กาเรสิ, วฑฺฒมานกโพธิยา.

๖. สงฺฆมิตฺตวฺหเย เจว, อญฺญตฺถ จ มหายโส;

ตตฺถ ตตฺถ วิหาเรสุ, นวกมฺมมการยิ.

๗. ฉพฺพีสติ สหสฺสานิ, สุวณฺณานํ สมปฺปิย;

ชิณฺณานิ ปฏิสงฺขาสิ, ราชา เจติยปพฺพเต.

๘. ตาลวตฺถุวิหารญฺจ, กาเรตฺวา ปณฺณภตฺตกํ;

วิหารสฺส มหาเสน-นรินฺทวฺหสฺส ทาปยิ.

๙. โคณฺฑิคามิกวาปิญฺจ, ฉินฺนํ พนฺธิ ยถา ปุรา;

ทานภณฺฑญฺจ โส สพฺพํ, สพฺเพสํ ทาสิ ปาณินํ.

๑๐. อุโปสถํ อุปวสติ, สทฺธึ ทีปชเนหิ โส;

ธมฺมญฺจ เตสํ เทเสติ, ทาตุํ โลกุตฺตรํ สุขํ.

๑๑. กมฺมํ โสวคฺคิยํ ตสฺส, รชฺเช สพฺโพ สมาจริ;

ยํ กโรติ มหีปาโล, ตํ ตสฺส กุรุเต ชโน.

๑๒. ตสฺมา ราชา มหาปญฺโญ, ธมฺมเมว สมาจเร;

โส นิวุตฺถนิวุตฺถมฺหิ, ฐาเน โหติ มหายโส.

๑๓. สมฺปตฺตปริวาโร จ, อนฺเต คจฺฉติ นิพฺพุตึ;

อตฺตตฺถญฺจ ปรตฺถญฺจ, ตสฺมา ปสฺเสยฺย พุทฺธิมา.

๑๔. อตฺตนา ยทิ เอเกน, วินิเตน มหาชนา;

วินยํ ยนฺติ สพฺเพปิ, โกตํ นาเสยฺย ปณฺฑิโต.

๑๕. ปโยโค โย หิ สตฺตานํ, โลหทฺวย หิตาวโห;

โส เตน อกโต นตฺถิ, รตฺตนฺทิวมตนฺทินา.

๑๖. อตฺตโน โส นิวตฺถานิ, วตฺถานิ สุขุมานิ จ;

ปํสูกูลิกภิกฺขูนํ, จีวรตฺถาย ทาปยิ.

๑๗. อฏฺฐานวินิโยโคปิ, สงฺคโห วา วิรูปโก;

สาวชฺโช ปริโภโค วา, ตสฺส นาโหสิ สพฺพโส.

๑๘. เย เย สตฺตา ยทา หารา, เตสํ ตํ ตํ สทาปยิ;

เย เยน สุขี โหนฺติ, เต เต เตน สุขาปยี.

๑๙. เอวํ ปุญฺญานิ กตฺวาน, ฉพฺพสฺสานิ นราธิโป;

อคมา เทวราชสฺส, สนฺติกํ สนฺติยาวโห.

๒๐. อถ ตสฺส นุโช ราชา, กสฺสโป โหติ ขตฺติโย;

สมตฺโถ รชฺชภารสฺส, วหิตุํ ปุพฺพวุตฺติโน.

๒๑. ปิตา วิย นิยํ ปุตฺตํ, โส สงฺคณฺหิ มหาชนํ;

ทาเนน เปยฺยวชฺเชน, อตฺถสฺส จริยาย จ.

๒๒. ฐานนฺตรญฺจ ทาเปสิ, ตสฺส ตสฺส ยถารหํ;

สยํ ภุญฺชิตฺถ โภเคปิ, สพฺพทุกฺขวิวชฺชิโต.

๒๓. คีหินญฺเจว ภิกฺขูนํ, พฺรหฺมณานญฺจ ขตฺติโย;

วตฺตาปยิ สกาวาเร, มาฆาตญฺเจว การยิ.

๒๔. มจฺฉติตฺเถ ทุเว เจว, อาวาสํ เหฬิคามกํ;

วณิชฺชคามมารามํ, กสฺสปาทีคิรึ ตถา.

๒๕. ตถา อมฺพตนวฺหญฺจ, ปธานฆร มุตฺตมํ; โภคคามญฺจ…

[เอตฺถกสฺสปสฺส รชฺชปฏิพทฺธาย กถาย อูนตา ทิสฺสติ.]

๒๖. เตสํ สพฺพกนิฏฺโฐปิ, มหินฺโท นาม ขตฺติโย;

สมฺปตฺตรชฺโช นาโหสิ, ราชา รชฺช ธุรนฺธโร.

๒๗. ตสฺสปิ กิร นิลโวฺห, สหาโย จีรสตฺถุโต;

มโต ปุพฺเพว ตสฺมา, โส สรนฺโต ตํ น อิจฺฉิตํ.

๒๘. อโหรชฺชมฺปิ ทีปมฺหิ, น มญฺญิตฺถ สุขาวหํ;

อภาเวน สหายสฺส, สหายา’ตีว ทุลฺลภา.

๒๙. เตเนว วุตฺตํ มุนินา, ธมฺมา เยเกจิ โลกิยา;

ตถา โลกุตฺตรา เจว, ธมฺมา นิพฺพานคามิโน.

๓๐. กลฺยาณมิตฺตํ อาคมฺม, สพฺเพ เต โหนฺติ ปาณินํ;

ตสฺมา กลฺยาณมิตฺเตสุ, กตฺตพฺโพ’ติ สทา ทโร.

๓๑. อาทิปาโทว โส ตสฺมา, หุตฺวา รชฺชํ วิจารยิ;

ปาเลตุํเยว ทีปมฺหิ, ชิวนฺโต วิย ปาณิโน.

๓๒. กสฺสปสฺส สภาตุสฺส, ปุตฺตํ โส อคฺคโพธิกํ;

ฐเปตฺวา โอปรชฺชมฺหิ, ทตฺวา โภคมนปฺปกํ.

๓๓. เทสํ ทตฺวาน ปาจินํ, วสิตุํ ตตฺถ เปสิย;

เทสํ ทกฺขิณมาทาสิ, ราช ปุตฺตสฺส อตฺตโน.

๓๔. มหาปาฬิมฺหิ ทานญฺจ, ทาเปสิ ทสวาหณํ;

สพฺเพ โภเค สเม’กาสิ, ยาจนานํ สห’ตฺตนา.

๓๕. อทตฺวา ยาจกานํ โส, นุ กิญฺจิ ปริภุญฺชติ;

ภุตฺตํ วา สติยา เทติ, ทฺวิ คุณํ อตฺตภุตฺตโต.

๓๖. สกนามํ สกาเรสิ, ภิกฺขุนี น มุปสฺสยํ;

ปาทานครคลฺลญฺจ, อาราม มริยาทกํ.

๓๗. มหินฺทตฏมารามํ, สมฺปตฺต จตุปจฺจยํ;

อญฺญมฺปิ พหุธา กาสิ, ปุญฺญํ ปุญฺญคุเณรโต.

๓๘. ติณี วสฺสานิ กาเรตฺวา, รชฺชเมว มหามติ;

คเวสนฺโต สหายํ’ว, เทวโลกมุปาคมิ.

๓๙. วสนฺโต ทกฺขิเณ เทเส, อคฺคโพธิ กุมารโก;

เกนาปิ กรณีเยน, นครํ อาคโต อหุ.

๔๐. ตสฺมึ ตตฺถ วสนฺตมฺหิ, อาทิปาโท มหินฺทโก;

มโต อาสิ ตโต ตสฺส, รชฺชํ หตฺถคตํ อหุ.

๔๑. โส ตํ หตฺถคตํ กตฺวา, สณฺฐเปตฺวาน สาสนํ;

ปาจิน เทสปติโน, อคฺคโพธิสฺส เปสยิ.

๔๒. ส อาคนฺตฺวา อหุ ราชา, สิลาเมโฆติ สญฺญิโต;

โอปรชฺเช กุมารญฺจ, อภิสิญฺจิตฺถ ภูปติ.

๔๓. โส ราชา นํ นิโยเชตฺวา, จินฺตา ภารํ วิมุญฺจิย;

โภเค ภุญฺชถ ตุเมฺหติ, สยํ รชฺชํ วิจารยิ.

๔๔. ยถาโยคํ ชนสฺเสส-กาสิ นิคฺคหสํคเห;

เทเส อุพฺพินยํ สพฺพํ, มคฺคํ ปาเปสิ จกฺขุมา.

๔๕. เอวํ เตสุ วสนฺเตสุ, โอตารํ ปาปกมฺมิโน;

น ลภนฺตา วิจินฺเตสุํ, ภินฺทิตพฺพา อิเม อิติ.

๔๖. ราชานมุปสงฺกมฺม, อโวจุํ ปิสุนํ รโห;

ตุวํ ราชาสิ นาเมน, ราชา อญฺโญ สภาวโห.

๔๗. อุปราชา อยํ รชฺชํ, คณฺหิสฺสติ มหาชนํ;

สงฺคยฺห น จิเรเนว, โหติ ราชา น สํสโย.

๔๘. ตํ สุตฺวาน มหีปาโล, ปริภิชฺชิ กุมารเก;

กุมาโรปิ วิธิตฺวา ตํ, โจโร หุตฺวาน ราชินฺโท.

๔๙. ปลายิตฺวา สกํ เทสํ, สงฺคณฺหิตฺวา ตหึ ชเน;

มหนฺตํ พลมาทาย, กาตุํ สงฺคาม มารภิ.

๕๐. กทลฺยาทินิวาตมฺหิ, สงฺคาโม ภึสโน อหุ;

คโต ตตฺถ ปราชิตฺวา, กุมาโร มลยํ วโส.

๕๑. ตโต ราชา กตญฺญู โส, อุปการํ สภาตุโน;

จินฺเตตฺวา รชฺชทานาทึ, ปริเทวิตฺถ ปากฏํ.

๕๒. กุมาโรปิ จ ตํ สุตฺวา, อโหสิ มุทุจิตฺตโก;

เอวํ เต อญฺญมญฺญสฺส, สินิทฺธนฺตํ ปกาสยุํ.

๕๓. ราชา คนฺตฺวา สยํเยว, มลยํ เอกโก วํโส;

กุมารํ ตํ สมาทาย, อาคมิตฺถ สกํ ปุรํ.

๕๔. โหติ นิสฺสํสยํ [เอวํปิ จิตฺโต] อตีว โส;

วิวาหํ เตน กาเรสิ, ธีตรํ สงฺฆนามิกํ.

๕๕. ตาย สทฺธึ วสนฺโต โส, วิสฺสตฺโถ เตน ราชินา;

ปหารํ ตาย ปาทาสิ, ทุฏฺโฐ โทสมฺหิ กิสฺมึจิ.

๕๖. ปิตรํ สา อุปาคมฺม, กรุณํ โรทิตมฺปติ;

อการเณ มํ มาเรติ, ทินฺโน โว สามิโก อิติ.

๕๗. โสปิ ตํ สุตมตฺเตว, ทุกฺกตํ วต เม อิติ;

ปพฺพาเชสิ ลหุํ คนฺตฺวา, ภิกฺขูนี น มุปสฺสยํ.

๕๘. อคฺคโพธิสนาโมถ, ตสฺสา มาตุล ปุตฺตโก;

สุจิเรเนว กาเลน, ตสฺสํ สา รตฺตมานโส.

๕๙. กาโล’ยนฺติ วิทิตฺวาน, ตมาทาย ปลายิตุํ;

อญฺญโต ตํ คเหตฺวาน, คโต เอโกว โรหณํ.

๖๐. อคฺคโพธึ นรินฺโท โส, อคฺคโพธิ นมาทิย;

อคฺคโพธึ นิหนฺตุํ ตํ, โรหณํ ตมุปาวีสิ.

๖๑. อคฺคโพธิ นิเสเธตฺวา, อคฺคโพธึ สภาตรํ;

อปเร ปพฺพเต หนฺตุ-มคฺคโพธึ สยํ คโต.

๖๒. กสิณํ โรหณํ หตฺถ-คตํ กตฺวา มหา พโล;

ยุชฺฌิตฺวา เตน ตํ คณฺหิ, ภริยํ สงฺฆมตฺตโน.

๖๓. ตโต ปฏฺฐาย สุขิตา, สมคฺคา เต ตโย ชนา;

วิสฺสฏฺฐา อญฺญมญฺเญสุ, วิหรึสุ ยถารุจึ.

๖๔. วาปารนึ อการามํ, ตถา มาณคฺคโพธิกํ;

สภตฺตุทฺเทสโภคญฺจ, วิหาเร อติยุตฺตเร.

๖๕. หตฺถิ กุจฺฉิวิหาเร จ, วิหาเร ปุน ปิฏฺฐิเก;

มหาทีปริเวเณ จ, ปาสาเท วาหทีปเก.

๖๖. ถูปารามมฺหิ เคหสฺส, ทฺวาเร จ ปริชิณฺณเก;

กาสิ ปากติกํ ตตฺถ, ถมฺเภ จ ปริวตฺตยิ.

๖๗. เอวํ กตฺวาน ปุญฺญานิ, ปุญฺญานิ จ ยถาพลํ;

จตฺตาลีสติเม วสฺเส, ยถากมฺม มุปาคมิ.

๖๘. อโถปราชา ราชา’สิ, อคฺคโพธิ สิรีธโร;

ตนโย โส มหินฺทสฺส, อาทิปาทสฺส ธีมโต.

๖๙. สาสนมฺปิ จ โลกญฺจ, สงฺคณิตฺถ ยถารหํ;

โอปรชฺเช’ภิสิญฺจตฺถ, มหินฺทํ ปุตฺตมตฺตโน.

๗๐. มหาโพธิสฺส กาเรสิ, ฆรํ ชิณฺณํ นวํ ถิรํ;

อาราเม เทฺว จ กาเรสิ, กฬนฺทํ มลฺลวาตกํ.

๗๑. ธมฺมกมฺเมหิ สกฺกจฺจํ, โสเธสิ ชินสาสนํ;

วินิจฺฉนนฺโต ธมฺเมน, ฉินฺทิ กูฏฏฺฏการเก.

๗๒. เภสชฺชญฺจ คิลานานํ, มงฺคลํ จาวมงฺคลํ;

ลงฺกาทีปมฺหิ สกเล, สยเมว วิจารยี.

๗๓. สลากภตฺตํ ทาเปสิ, นิกายตฺตย วาสินํ;

โภชนํ ปํสุกูลีนํ, อตฺตโยคฺคํ มหารหํ.

๗๔. เอวมาทีนิ กตฺวาน, ปุญฺญานิ สสยํ วสี;

จุโต’สิ ฉหิ วสฺเสหิ, ปุลตฺถินคเร วสํ.

๗๕. ตโต ปุพฺเพว ตสฺสาสิ, ปุตฺโต โส ยุวราชโก;