ทฺวิจตฺตาลีสติม ปริจฺเฉท

ฉ ราชโก

๑. สงฺฆติสฺโส ตโต อาสิ, อสิคฺคาโห มหีปติ;

สาสนสฺส จ รฏฺฐสฺส, วุทฺธิกาโม นเย รโต.

๒. ฐานนฺตรํ ยถารหํ, ทตฺวา สงฺคณฺหิโส ชนํ;

ตทา ขุทฺทกราชสฺส, โมคฺคลฺลาโน จมูปติ.

๓. วสนฺโต โรหเณ สุตฺวา, สงฺฆติสฺสสฺส ราชตํ;

ขนฺธวารํ สยุทฺธตฺถํ, มหาคลฺเล นิเวสยิ.

๔. สงฺฆติสฺโส จ สุตฺวา ตํ, พลกายมเปสยิ;

ยุชฺฌิตุํ เตน ตชฺเชสิ, โมคฺคลฺลาโน มหพฺพโล.

๕. ตโต หตฺถสฺสมาทาย, คนฺตฺวา รตฺติวิหารกํ;

พลํ โส สนฺนิปาเตนฺโต, วาสํ ตตฺเถว กปฺปยิ.

๖. ราชา สุตฺวา ปุนา’คนฺตฺวา, กทลฺลาทีนิวาตเก;

ยุชฺฌิตฺวา ตํ ปลาเปตฺวา, เปเสตฺวา พลมตฺตโน.

๗. สยํ ปุรมุปาคญฺฉิ, โสปิ นฏฺฐํ สวาหินึ;

ปุน ปากติกํ กตฺวา, กเรเหรมุปาคมิ.

๘. รญฺโญ เสนาปติ ปุตฺตํ, เปเสตฺวา โจรสนฺติกํ;

เยน เกนจิ เลเสน, สยํ ทุกฺขิว ทุมฺมโน.

๙. อาตุโร วิย พาฬฺหํ โส, โหสิ มญฺจปรายโน;

ราชา สุตฺวา ปวตฺติตํ, อุปสงฺกมฺม ตงฺขเณ.

๑๐. มา ตฺวํ โสจิ กุมารสฺส, สมฺมาเนตฺวานุสาสิย;

หนฺท ตฺวํ นครํ รกฺข, นเต สกฺกา มยา สห.

๑๑. ยุทฺธมณฺฑลมาคนฺตุํ, คิลานตฺตาติ โยชยิ;

อุพฺพาสิเต ชเน สพฺเพ, วิจฺฉินฺเน ราชโภชเน.

๑๒. มหาปาฬิมฺหิ สมฺปกฺกํ, รญฺโญ โภชนมาหรุํ;

ราชา ทฺวิสฺวา’ติ นิพินฺโน, ยาว มนฺโท น เหสฺสติ.

๑๓. เอกฺโก ปีติ วิจินฺเตตฺวา, ยุทฺธาย สมาสา’คมา;

สทฺธึ ปุตฺเตน อารุยฺห, หตฺถึสนฺนทฺธวาหโน.

๑๔. โถเกเนว พเลนาคา, ปาจินติสฺสปพฺพตํ;

เอวํ อุภยโต จูฬ-สงฺคาเม ปจฺจุปฏฺฐิเต.

๑๕. เสนาปติสมิตฺตทฺทุ, ยุทฺธมารภิ ปจฺฉโต;

ปุตฺโต ทิสฺวา นรินฺทสฺส, ฆาเตสฺสามิ อิมํ อิติ.

๑๖. อาห ราชา นิวาเรสิ, มา เต รุจฺจิ พลํ อิทํ;

เนว สกฺกา’ธิวาเสตุํ, อติมนฺทํ หนิสฺสติ.

๑๗. ทุวินฺนํ พลกายานํ, ราชามชฺฌคโต อหุ;

ตโต เสนา ทฺวิธา’โหสิ, โจรเสนาปตีปติ.

๑๘. รญฺโญ นาโค มธุกวฺห รุกฺขจฺฉายํ สมาวิสิ;

ตทา ฉตฺตํ ปติตสฺส, สาขมาหจฺจ ภูมิยํ.

๑๙. โจรสฺส เสนา ตํ ทิตฺวา, หริตฺวา สามิโน อทา;

โส ตํ อุสฺสาปยิฉตฺตํ, ฐตฺวาปพฺพตมุทฺธนิ.

๒๐. ตทา ราชพลํ ราชา, นุนเมโสติ จินฺติย;

คนฺตฺวา ตํ ปริวาเรสิ, ราชา อาสิ ตเทกโก.

๒๑. หตฺถิกฺขนฺธา ตโทรุยฺห-ปุตฺตํ’มจฺจญฺจ โสหทํ;

อุปาวิสิ สมีปมฺหิ, เมรุมชฺชรกานนํ.

๒๒. โมคฺคลฺลาโน ตโต ลทฺธ-ชโย วาหนมาทิย;

เสนาปตึจ มิตฺตทฺทุํ, ตสฺส ปุตฺตญฺจ ปาปินํ.

๒๓. อุปาคมฺม ปุรํ ราชา, อาสี ลงฺกา ตลาธิโป;

ตโต จินฺเตสิ ชีวนฺเต, สตฺตุมฺหิ น สุขํ อิติ.

๒๔. โส สุตฺวา ปุพฺพราชสฺส, ปุตฺโต เอตฺถาติ กุชฺฌิย;

อาณาเปสิ จ ตสฺสา’สุ, หตฺถปาทานิ ฉินฺทิตุํ.

๒๕. อุปกฺกมิ ตทา รญฺญา, อาณตฺโต ปุริโส ขเณ;

ฉินฺทิตุํ หตฺถปาทํ โส, กุมาโร โรทิ ทุมฺมโน.

๒๖. ปูวขาทกหตฺถํ เม, ฉินฺเทยฺยํ เจ ตทา อหํ;

ขาทิสํ เตน ปูเวติ, หํ สุตฺวา ราชกมฺมิโก.

๒๗. โรทิตฺวา ปริเทวิตฺวา, ราชาณาย ทุขทฺทิโต;

วามํ หตฺถญฺจ ปาทญฺจ, ตสฺส ฉินฺทิ นราธโม.

๒๘. เชฏฺฐติสฺโส ปลายิตฺวา, รญฺโญ ปุตฺโต’ปโร อคา;

อญฺญโต มลยํ เทสํ, เมรุกนฺทรนามกํ.

๒๙. ราชา’ถ สสุตา’มจฺโจ, คนฺตฺวา เวฬุวนํ รโห;

โจทิโต ตตฺถ ภิกฺขูหิ, กาสาวานิ สมาทิยิ.

๓๐. ภิกฺขุเวสํ คเหตฺวาน, โรหณํ คนฺตุมานโส;

มณิหีรํ สมาคญฺฉิ, ตตฺรฐา ราชเสวกา.

๓๑. สญฺชานิตฺวา ตโยเปเต, เตสํ ปาเทวรุชฺฌิย;

สาสนํ ตสฺส เปเสสุํ, ราชา สุตฺวา วิเสสโต.

๓๒. ตุฏฺโฐ อาณาปยิ คนฺตฺวา, สีฆมาทาย เตชเน;

ตโต สีหคิรึเนตฺวา, ติสฺสงฺกํ นิรุปทฺทวํ.

๓๓. สีสํ คณฺหถ ตตฺเถว, รญฺโญ จ ตนยสฺส จ;

อมจฺจํ ปน ชีวนฺต-มาเนยฺยาถ มม’นฺติกํ.

๓๔. มนุสฺสา เอวมาณตฺตา, เต คเหตฺวา ตโยชเน;

เนตฺวา สีหคิรึกาตุํ, ยถาวุตฺตมุปกฺกมุํ.

๓๕. ตโต ราชสุโต อาห, ปุริเส กมฺมการเก;

สีสํ เม ปฐมํ เฉตฺวา, เทถ มยฺหํ สุขํ อิติ.

๓๖. ราชโปสา ตถา’กาสุํ, ปจฺฉาฉินฺทึสุ ราชิโน;

สีสํ ปสฺสถ พาลานํ, กมฺมํ กมฺมวิทูชนา.

๓๗. เอวํ อนิจฺจา โภคาหิ, อธุวา อสยํวสี;

ตตฺถ ลคฺคา กถํ นิจฺจํ, สุขํ โภ น คเวสถ.

๓๘. รญฺโญ สาสนมาหํสุ, อมจฺจสฺส หิเตสิโน;

ตํ สุตฺวาน หสิตฺวาน, อิทํ วจนมพฺรวิ.

๓๙. ฉินฺนสีโส มยา ทิฏฺโฐ, มยิ ชีวติ สามิโก;

ฐเปตฺวา หมฺปิ เสวามิ, อโห อญฺญญฺหิ สามิกํ.

๔๐. อิธ ตํ มารยิตฺวาน, ฉายํ ตสฺส หริสฺสถ;

อโห อญฺญาณกา ตุเมฺห, มญฺเญ อุมฺมตฺตกา อิติ.

๔๑. อิติ วตฺวาน โส ปาเท, คเหตฺวา สามิโน สยิ;

ตสฺส เต หรโณปายํ, อปสฺสนฺตา ยถา ตถา.

๔๒. ตสฺสาปิ สีสํ เฉตฺวาน, มจฺจา อาทาย ตีณิ’ปิ;

รญฺโญ ทสฺเสตุมาหจฺจ, ราชา ตุสิตฺถ นิพฺภโย.

๔๓. ทุฏฺฐเสนา ปติสฺสา’ทา, ตโต มลยราชตํ;

อสิคฺคาหกฐานมฺหิ, ตสฺส ปุตฺตํ ฐเปสิ จ.

๔๔. ถูปตฺตยมฺปิ ฉาเทสิ, วตฺเถหิ อหเตหิ โส;

ตถา ลงฺกาตเล สพฺเพ, ถูเปกาสิ มหุสฺสวํ.

๔๕. เกสธาตุญฺจ นาถสฺส, ทาฐาธาตุํ ตเถว จ;

มหาโพธึ สสกฺกจฺจํ, มหาปูชาย สกฺกริ.

๔๖. สพฺพํ เวสาขปูชาทึ, จาริตฺตํนุคตํ อกา;

ธมฺมกมฺเมน โสเธสิ, สพฺพํ สุคตสาสนํ.

๔๗. ปิฏกานญฺจ สชฺฌายํ, มหาปูชาย การยิ;

ลาภํ ทตฺวา ติเรเกน, ปูชยิตฺถ พหุสฺสุเต.

๔๘. ภิกฺขูนํ ทีปวาสีนํ, สพฺเพสํ จีวรํ อคา;

อาวาเสสุ จ สพฺเพสุ, กถินํ อตฺถราปยิ.

๔๙. ปฏิมาโย จ กาเรสิ, ชิณฺณญฺจ ปฏิสงฺขริ;

โลณกฺเขตฺตญฺจ ปาทาสิ, สงฺฆสฺส ติสตาธิกํ.

๕๐. การปิฏฺฐิมฺหิ กาเรสิ, โมคฺคลฺลาน วิหารกํ;

วิหารา ปิฏฺฐิคามญฺจ, สคามํ วฏคามกํ.

๕๑. ตถา เจติยเคหญฺจ’-กาสิ รกฺขวิหารเก;

วิหารํ นํ พหุนฺนํ โส, โภคคาเม พหู อทา.

๕๒. เอวํ ปุญฺญานี โส’กาสิ, อปฺปเมยฺยานิ ภูมิโป;

สมฺปตฺตีนมนิจตฺตํ, สรนฺโต ปุพฺพราชิโน.

๕๓. ตทา เกนจิ โทเสน, กุทฺโธมลยราชิโน;

สริตฺวา ปุพฺพราชสฺส, กตํ เตน วิรูปกํ.

๕๔. อุปาเยน คเหตฺวาน, หตฺถปาทญฺจ เฉทยิ;

ตํ สุตฺวา โส อสิคฺคาโห, สปุตฺโต โรหณํคโต.

๕๕. วสนฺโต ตตฺถ โส กตฺวา, หตฺเถ ชนปทํ ลหุํ;

เชฏฺฐสิสฺสมุปคญฺฉิ, นิลีนํ มลเย ฐิตํ.

๕๖. สทฺธึ เตนสฆาเตนฺโต, รฏฺฐํ ชนปทํ ขเณ;

โทฬปพฺพตมาคมฺม, ขนฺธาวารํ นิเวสยิ.

๕๗. ราชา สุตฺวาน ตํ สพฺพํ, สนฺนทฺธพลวาหโน;

ขนฺธาวารํ นิเวเสสิ, คนฺตฺวา ตสฺเสว สนฺติกํ.

๕๘. ตทา ปชฺชรโรเคน, มนุสฺสาราชิโน พหู;

อุปทฺทุตา มตา อาสุํ, ตํ สุตฺวา โส อสิคฺคโห.

๕๙. ยุทฺธมารภิเวเคน, รญฺโญ เสนาติทุพฺพลา;

ปภิชฺชิตฺวา ปลายิตฺถ, ราชาปจฺฉา ปลายิ โส.

๖๐. ทิสฺวา เอกากินํ ยนฺตํ, สีหปพฺพตสนฺติเก;

อสิคฺคาโห มหาราชํ, มารยิตฺถ สปริสํ.

๖๑. โอหีนํ ปจฺฉโต เชฏฺฐ-ติสฺสมฺปิ ปน มาริตุํ;

สาสนํ ตสฺส เปเสสิ, เอหิ ราชา ภวาหีติ.

๖๒. โส ตญฺญตฺวา ปลายิตฺวา, นิวตฺโต มลยํ อคา;

กถญฺหิ ลทฺธํ กิจฺเฉน, รชฺชํโส เทติ เม อิติ.

๖๓. เอวํ โข ทลฺลนามํ โส, โมคฺคลฺลานํ นริสฺสรํ;

มาเรตฺวา ฉหิ วสฺเสหิ, สมฺปตฺตพลวาหโน.

๖๔. อถา’คนฺตฺวา อสิคฺคาโห, อนุราธปุรํ วรํ;

ราชา หุตฺวา ปวตฺเตสิ, อาณาจกฺกํ มหีตเล.

๖๕. ส สิลาเมฆวณฺณโวฺห, สงฺฆํ โพธิญฺจ วนฺทิย;

ถูปตฺตยญฺจ สกฺกาสิ, มหาปาฬิญฺจ วฑฺฒยิ.

๖๖. ปายาสํ’ทาสิ สงฺฆสฺส, สปฺปิผาณิตสงฺขตํ;

ฉาตเก อติกิจฺฉมฺหิ, ปริสฺสาวนเมว จ.

๖๗. สพฺพทาเนน สงฺคณฺหี, กปณทฺธิวณิพฺพเก;

ปูวมูลธนํจา’ทา, กุมารานํ มหาทโย.

๖๘. วิหาเร อภเย พุทฺธํ, ปูชยิตฺถ สีลามยํ;

ชิณฺณญฺจ เคหํ ตสฺสา’กา, นานารตนจิตฺติกํ.

๖๙. โกลวาปิญฺจ ทตฺวาน, อารกฺขตฺถํ ชินสฺส โส;

ปูชํ สพฺโพปหาเรหิ, สพฺพกาลํ ปวตฺตยิ.

๗๐. เอวํ ตสฺมึ มหีปาเล, วสนฺเต ปุญฺญภาชเน;

นายโก สิรินาคโวฺห, เชฏฺฐติสฺสสฺส มาตุโล.

๗๑. คนฺตฺวาน ปรตีรํ โส, อาทาย ทมิเฬ พหู;

อาคนฺตฺวา อุตฺตรํ เทสํ, คณฺหิตุํ ตมุปกฺกมิ.

๗๒. ราชาปิ สุตฺวา ตํ คนฺตฺวา, ยุชฺฌิตฺวา ราชมิตฺตเก;

คาเม หนฺตฺวาน ตํ เตน, ทมิเฬ สทฺธิมาคเต.

๗๓. หตเสเส คเหตฺวาน, กตฺวา ปริภวํ พหุํ;

อทาสิ ทาเส กตฺวาน, วิหาเรสุ ตหึ ตหึ.

๗๔. เอวํสมฺปตฺตวิชเย, ปุรมาคมฺมภูมิเป;

สพฺพํ รฏฺฐํ วิโสเธตฺวา, วสนฺเต อกุโต ภเย.