จตฺตาลีสติม ปริจฺเฉท

อฏฺฐราชโก

๑. ตสฺสจฺจเย กุมาราทิ-ธาตุเสโนติ วิสฺสุโต;

อหุ ตสฺส สุโต ราชา, เทวรูโป มหาพโล.

๒. การิเต ปิตรา’กาสิ, วิหาเร นวกมฺมกํ;

กาเรตฺวา ธมฺมสงฺคีตึ ปริโสเธติ สาสนํ.

๓. สนฺตปฺเปสิ มหาสงฺฆํ, ปจฺจเยหิ จตูหิปิ;

กตฺวา ปุญฺญานิ’เนกานิ, นวเม หายเน’ติคา.

๔. ติตฺติเสโน สุโต ตสฺส, ราชา หุตฺวา อเนกธา;

กตฺวา ปุญฺญานิ รชฺชํ ตํ, มาสมฺปิ นวเม ชหิ.

๕. สิโว ตํ มาตุโล หนฺตฺวา, หุตฺวา ราชา อนปฺปกํ;

ปุญฺญํ กโตฺว’ปติสฺเสน, ปญฺจวีส ทิเน หโต.

๖. อุปติสฺโส ตโต อาสิ, ราชา หนฺตฺวาน สีวกํ;

โมคฺคลฺลานสฺส ภคินี, สามิโก ธชินีปติ.

๗. ราชา ฐานนฺตราทีหิ, กตฺวาน ชนสงฺคหํ;

สีลากาฬสฺส ปาทาสิ, สห โภ กนธีวรํ.

๘. เอโก ปุตฺโต อหุ รญฺโญ, อุปติสฺสสฺส กสฺสโป;

สโสฬส สหาเยหิ, สูโร สูเปหิ สญฺญุโต.

๙. เอก วุตฺติสหาเยหิ, ทานมาน มหาธโน;

ธมฺมฏฺโฐ วีริยาชีวิ, สาธุ เชฏฺฐปจายโก.

๑๐. สิลา กาโฬตโต รชฺช-โลภวญฺจิต มานโส;

ทกฺขิณํ มลยํ คนฺตฺวา, สงฺคณฺหิตฺวา มหา พลํ.

๑๑. วิลุมฺปมาโน ปจฺจนฺติ, สมฺปตฺโต นครนฺติกํ;

ตํ สุตฺวา กสฺสโป เชฏฺโฐ, วรมารุยฺห กุญฺชรํ.

๑๒. อสฺสา เสตฺวาน ปิตรํ, สมาทาย สหายเก;

นิกฺขมฺม นครา คจฺฉิ, สิลากาลสฺส ทสฺสนํ.

๑๓. เอวํ สตฺต’ฏฺฐ วาเรสุ, ปลาโต ลีนวุตฺติโก;

หตฺเถ กตฺวา อุปาเยน, เทเส ปาจิน ปจฺฉิเม.

๑๔. ยุชฺฌิตุํ ปุน ปาจิน-ติสฺส ปพฺพตมาคมิ;

กสฺสโปปิ สหาเยหิ, สทฺธิมารุยฺห ทนฺตินํ.

๑๕. ตตฺถ คนฺตฺวา ปลาเปตฺวา, โจรํ ปพฺพตมตฺถกํ;

อาโรเปสิ มหานาคํ, เตนา’สิ คิริกสฺสโป.

๑๖. มานตฺถทฺโธ สิลากาโฬ, ภิยฺโย รฏฺฐํ ปภินฺทิย;

สพฺพํ หตฺถคตํ กตฺวา, อเชยฺย พลวาหโน.

๑๗. อาคมฺม นครํ รุนฺธิ, สตฺถาหํ ราชเสวกา;

ยุชฺฌิตฺวา วิรลา อาสุํ, ตโต จินฺเตสิ กสฺสโป.

๑๘. เอเต นครโรเธน, สพฺเพ ภิชฺชนฺติ ปาณิโน;

ปริหีนํ พลํ ราชา, อนฺธโก จ มหลฺลโก.

๑๙. เมรุกนฺทรเก กตฺวา, มาตรํ ปิตรญฺจ เม;

องฺคเหตฺวา พลํ ปจฺฉา, โจโร นิคฺคณฺหิ โย อิติ.

๒๐. รตฺติยํ โส สหาเย จ, ราชสาธนเมวจ;

อาทาย ปิตโร เจว, มลยํ คนฺตุมารภิ.

๒๑. ตทา มคฺคมชานนฺตา, สมฺมูฬา มคฺคเทสกา;

นครสฺส สมีเปว, สมฺภมึสุ อิโต ตโต.

๒๒. สิลากาโฬ ปวตฺตึ ตํ, สุตฺวา สงฺคมฺม เวคสา;

ปริวาเรสิ สงฺคาโม, ตตฺถ ภึสนโก อหุ.

๒๓. เทวาสุรรณากาเร, วตฺตมาเน มหาหเว;

ปติเตสุ สหาเยสุ, สีทมาเน มหาคเช.

๒๔. หตฺถาโรหสฺส ทตฺวา, ฉินฺทิตฺวา สีสมตฺตโน;

ปุญฺฉิตฺวา โลหิตํ กตฺวา, โกสิยํ อสิ ปุตฺติกํ.

๒๕. หตฺถิกุมฺเภ อุโภ หตฺเถ, ฐเปตฺวาน อวตฺถริ;

อุปติสฺโสปิ ตํ สุตฺวา, โสกสลฺลาหโต มริ.

๒๖. เอวํ ทิยฑฺฒวสฺเสน, อุปติสฺเส ทิวํคเต;

ราชา’โหสิ สิลากาโฬ, ปุพฺพนาเมน เอกโต.

๒๗. ตํ อมฺพสามเณราทิ-สิลากาโฬติ โวหรุํ;

ติตฺถํ เตรสวสฺสานิ, ทิปํ ธมฺเมน ปาลยิ.

๒๘. มหาปาฬิมฺหิ ทาเปสิ, ปจฺจคฺฆํ ราชโภชนํ;

เวชฺชสาลาสุ โภเค จ, วฑฺเฒสิ ชนตาหิโต.

๒๙. อนฺวหํ ปูชยิ โพธึ, ปฏิมาโย จ การยิ;

สพฺเพสํ ทีปวาสีนํ, ภิกฺขูนํ’ทา ติจีวรํ.

๓๐. มาฆาตํ การยิทีเป, สพฺเพสํเยว ปาณินํ;

อานิตํ อตฺตนา เกส-ธาตุํ สมฺมา อปูชยิ.

๓๑. รเหรทกวารญฺจ, อทาสิ อภยุตฺตเร;

ปุรตฺถิมา เถรียานํ, วิหารกุนฺถนาม โส.

๓๒. อาเนตฺวา อาสนํ ตตฺถ, ฐเปสิ ทุมราชเก;

ยาวชีวํ ปวตฺเตสิ, ปุญฺญกมฺมมสงฺขิยํ.

๓๓. โมคฺคลฺลาโน ตถา ทาฐา, ปภุติ โจ’ปติสฺสโก;

ปุตฺโต ตสฺสา’สุมคฺคสฺส, เทสํ ทตฺวา ปุรตฺถิมํ.

๓๔. ทตฺวา ฐานนฺตรญฺจาทิ-ปาทสญฺญํ วิสชฺชยิ;

คนฺตฺวา ตตฺถ วสาหีติ, โสปิ คนฺตฺวา ตหึ วสิ.

๓๕. ฐานํ มลยราชคฺคํ, เทสํ ทตฺวาน ทกฺขิณํ;

รกฺขณตฺถํ สมุทฺทสฺส, มชฺฌิมํ ตุ นิโยชยิ.

๓๖. อุปติสฺสํ ตุ วาเสสิ, สนฺติเกเยว อตฺตโน;

วิเสเสน มมายนฺโต, ยูนํ กลฺยานทสฺสนํ.

๓๗. ตสฺส ทฺวาทสเม วสฺเส, อิโต กาสิ ปุรํ คโต;

ธมฺมาตุ มิธา’เนสิ, ตโต วาณิช มาณโว.

๓๘. ราชา ทิสฺวา’สมตฺโถ โส, ธมฺมาธมฺมวิจารเณ;

เหมสญฺญาย ทีปมฺหิ, ปตนฺโต สลโภ วิย.

๓๙. พุทฺธธมฺโมติ สญฺญาย, ตํ คเหตฺวาน สาธุกํ;

กตฺวา สกฺการสมฺมานํ, เคเห ราชฆรนฺติเก.

๔๐. ฐเปตฺวา อนุวสฺสํ ตุ, เนตฺวา เชตวนํ มหํ;

กาตุํ กาเรสิ จาริตฺตํ, หิตํ มนฺตฺวาน ปาณินํ.

๔๑. เอวํ กตฺวา สิลากาโฬ, ปุญฺญกมฺมมนปฺปกํ;

ปตฺเต เตรสเม วสฺเส, ยถากมฺมมุปาคมิ.

๔๒. ทาฐปฺปภุติโก รชฺชํ, คเหตฺวา ภาตรํสกํ;

อกฺกโมติ นิวาเรนฺตํ, มาราเปสิ วิพุทฺธิโก.

๔๓. โมคฺคลฺลาโน’ถ ตํ สุตฺวา, อปฺปตฺตํ รชฺชมคฺคหิ;

อการเณ เม มาเรสิ, กณิฏฺฐํ ธมฺมวาทีนํ.

๔๔. การาเปสฺสามหมฺปชฺช, รชฺชนฺติ ปริกุปฺปิย;

สมาทาย มหาเสนํ, อคาราเหร ปพฺพตํ.

๔๕. ราชาปิ สุตฺวา สนฺนทฺธ-พลกาโย กรินฺทเก;

ปพฺพเต สิวิรํ พนฺธิ, โมคฺคลฺลาโน นิสมฺมตํ.

๔๖. สาปราธาน เต เม วา, มนุสฺสา ทีปวาสิโน;

เอกสฺมิญฺจ มเต รชฺช-มุภินฺนํเยว โนสิยา.

๔๗. ตสฺมา อญฺเญน ยุชฺฌนฺตุ, อุโภเยว มยํ อิธ;

หตฺถิยุทฺธํ กโรมาติ, รญฺโญ เปเสสิ สาสนํ.

๔๘. โสปิ สาธูติ วตฺวาน, พทฺธปญฺจายุโธ คชํ;

อารุยฺห มุนิโน มาโร วิย โอตฺถริ ตาวเท.

๔๙. โมคฺคลฺลาโนปิ สนฺนทฺโธ, อารุยฺห กรีนํ วรํ;

ตตฺถา’โค อญฺญมญฺญํ เต, ปาปุณึสุ มหาคชา.

๕๐. สทฺโท สูยิตฺถ สงฺฆฏฺเฏ, อสนิราว สนฺนิโภ;

ทนฺตฆาเตน อุฏฺฐาสิ, ชาลา วิชฺชุลฺลตา วิย.

๕๑. สญฺฌาฆนสภาคา’สุํ, คชา โลหิตมกฺขิตา;

โมคฺคลฺลานคชาวิทฺโธ, รญฺโญโอสกฺกิ กุญฺชโร.

๕๒. ราชา อารภิ ตํ ทิสฺวา, ฉินฺทิตุํ สีสมตฺตโน;

โมคฺคลฺลาโน’ถ วนฺทนฺโต, ยาจิ’เม’วํ กิรีอิติ.

๕๓. ยาจมาเนปิ โสมานํ, มาเนนฺโต ฉินฺทิกนฺธรํ;

ฉฑฺเฑสิ ฉหิ โส รชฺชํ, มาเสหิ ทิวเสหิ จ.

๕๔. โมคฺคลฺลาโน ตโต ราชา, อาสิ ทีเป มหาพโล;

มาตุลญฺจ ปฏิจฺเจมํ, จูลนาเมน โวหรุํ.

๕๕. อาสาธารณกาเวยฺโย, วตฺถุตฺตย ปรายโณ;

ทานสํยม โสเจยฺโย, โสรจฺจาทิคุณาลโย.

๕๖. ทาเนน ปิยวาจาย, อตฺถสฺส จริยาย จ;

สมานตฺตสฺสภาเวน, สงฺคเหสิ มหาชนํ.

๕๗. ปิณฺฑปาตวิหาเรหิ, เภสชฺชจฺฉาทเนหิ จ;

ภิกฺขุสงฺฆญฺหิ สงฺคณฺหิ, ธมฺมิกาย จ คุตฺติยา.

๕๘. อติเรกาย ปูชาย, ปูเชตฺวา ธมฺมภาณเก;

ปิฏเก ตีณิ วาเจสิ, สทฺธิมฏฺฐกถาย โส.

๕๙. กุมาเร อุปลาเลตฺวา, นิวาเปน ยถารุจึ;

สชฺฌาเปสิ สทา ธมฺมํ, ธมฺมทีโป มหามติ.

๖๐. ธมฺมทีปญฺจ โส กตฺวา, กุญฺชรเสขเรนิ สา;

ธมฺมาวาสาเน วาเจสิ, ปุรมฺหิ ปุริสุตฺตโม.

๖๑. พนฺธาเปสิ กทมฺพญฺจ, นทึปพฺพตมชฺฌโต;

ปตฺตปสาณวาปิญฺจ, ธนวาปึ คริตรํ.

๖๒. คณฺหาเปสิ สทีฆายุ-เหตุ กมฺมนฺติ สาทโร;

ลิขาเปสิ จ สทฺธมฺมํ, วตฺถุปูชญฺจ การยิ.

๖๓. โลกํ โส อนุกมฺปิตฺวา, มาตาปุตฺตํว โอรสํ;

ทตฺวา ภุตฺวา ยถากามํ, วสฺเส วีสติเม มริ.

๖๔. มเหสี ตสฺส ฆาเตตฺวา, วิสโยเคน ญาตเก;

ปุตฺตํ รชฺเช’ภิสิญฺจิตฺวา, สยํ รชฺชํ วิจารยิ.

๖๕. ตถาภิสิตฺโต โส กิตฺติ-สิริเมโฆ นราธิโป;

ติปุปตฺเตหิ ฉาเทสิ, ทุมินฺทธรมาทิโต.

๖๖. กปณทฺธิวณิพฺพานํ, มหาทานํ ปวตฺตยิ;

มคฺคปาโล ตถากาโร, อหุ สพฺโพปโภคิโย.

๖๗. มเหสี สา สทา อาสิ, ปธานา สพฺพกมฺมสุ;

รชฺชํ ตสฺสา’สิ เตเนว, เหฏฺฐุปริยวตฺติกํ.

๖๘. ราชาปาทา มหามจฺจา’-เหสุํ ลญฺจปรายนา;

ทุพฺพเล จ วิเหเฐสุํ, พลี ชานปทา นรา.

๖๙. สิลากาฬสฺส กาลมฺหิ, คาเม สงฺคิลฺลนามเก;

ภยวสีวฺหโย โปโส, อหุ โมริยวํสโช.

๗๐. อโหสิ ปุตฺโต สีวสฺส, อคฺคโพธิ สนามโก;

ภาคิเนยฺโยปิ ตสฺสาสิ, มหานาโคติ วิสฺสุโต.

๗๑. ภาคิเนโย มหานาโค, อคฺคโพธิ จ สุนฺทโร;

อุฬารชฺฌาสยตฺตา โส, มหานาโค มหพฺพโล.

๗๒. หิตฺวา กสฺสกกมฺมานิ, โจรกมฺมมกา วเน;

โคธํ ลทฺธาน เปเสสิ, มาตุลานิย สนฺติกํ.

๗๓. โคธํ ทิสฺวา’วสา ญตฺวา, ธญฺญปจฺฉิมเปสยิ;

กมฺมารสฺสา’ปิ เปเสสิ, สสํ โสปิ ตเถวกา.

๗๔. พีชํ ภคินี มายาจิ, พีชคาหญฺจ ตสฺส สา;

ทาสญฺจ ญตฺวา เปเสสิ, อนฺนปานาทินา รโห.