อฏฺฐตึสติม ปริจฺเฉท

ทสราชโก

๑. มหานาม สุโต อาสิ, ทมิฬี กุจฺฉิสมฺภโว;

โสตฺถิเสโน, ตถาสงฺโฆ-ธีตา จา’สิ มเหสิยา.

๒. โสตฺถิเสโน ตทา รชฺชํ, ปตฺวา สงฺฆยนาสิโต;

ตสฺมึเยว ทิเน เภรึ, จราเปตฺวา ตทา ตุ สา.

๓. อตฺตโน สามิกสฺสทา, ฉตฺตคฺคาหกชนฺตุโน;

ฉตฺตคฺคาหกวาปึ โส, กตฺวา สํวจฺฉเร มโต.

๔. อถ มจฺโจ มหาปญฺโญ, สหาโย ตสฺส ตํ มตํ;

อนฺโตวตฺถุมฺหิ ฌาเปตฺวา, วีหิโจรํ มหาพลํ.

๕. รชฺชโยคฺโคติ จินฺเตตฺวา, กตฺวา ตํ ภูปตึ รโห;

อนฺโตเยว นิวาเสตฺวา, ราชา โรคาตุโร อิติ.

๖. ยสํ รชฺชํ วิจาเรสิ, ฉเณ ปตฺเต มหาชนา;

ราชา เจ อตฺถิ อเมฺหหิ, สทฺธึ เมตูติ โฆสยุํ.

๗. ตํ สุตฺวา นรปาโล โส, สพฺพลงฺการมณฺฑิโต;

สมานํเต มหานาเค, เนสโยคฺคา มมา’ติโส.

๘. ทาฏฺฐาธาตุฆรฐาเน, สุวา นาคํ สมาทิสิ;

รญฺโญ อาณาติ วุตฺเต โส, อคา อารุยฺห ตํ ปุรํ.

๙. กตฺวา ปทกฺขิณํ คนฺตฺวา, ปาจินทฺวารโต พหิ;

ปฐเม เจติยฐาเน, ธาตุนาคํ สมปฺปยิ.

๑๐. มหาเจติตฺตเย หตฺถิ-ปากาเร’กาสิ โตรณํ;

มิตฺตเสโน พหุํ ปุญฺญํ, กตฺวา วสฺเสน โส จุโต.

๑๑. มิตฺตเสนํ รเณ หนฺตฺวา, ทมิโฬ ปณฺฑุนามโก;

อาคโต ปรตีรมฺหา, ลงฺการชฺชมการยิ.

๑๒. ชนา กุลีนา สพฺเพปิ, โรหณํ สมุปาคตา;

โอรคงฺคาย อิสฺเสรํ, ทมิฬา เอว กปฺปยุํ.

๑๓. เย สุภสฺส พลฏฺฐสฺส, ภีตาโมริยวํสชา;

พลายิตฺวา นราวาสํ, กปฺปยึสุ ตหึ ตหึ.

๑๔. เตสมญฺญตโม นนฺทิ-วาปิ คาเม กุฏิมฺพโก;

ธาตุเสนวฺหโย อาสิ, ทาฐานาโม จ ตํ สุโต.

๑๕. คาเม อมฺพิลยาคุมฺหิ, วสํ ปุตฺเต ทุเว ลภิ;

ธาตุเสนํ สิลาติสฺส-โพธึจ สมฺปชาติเก.

๑๖. มาตุโส ทริโย เตสํ, สทฺโธ ปพฺพชฺช วตฺตติ;

ทีฆสนฺทกตาวาเส, ธาตุเสนาปิ มาณโว.

๑๗. สนฺติเก ตสฺส ปพฺพชฺช-รุกฺขมูลมฺหิ เอกทา;

สชฺฌายติ ปวิสฺสิตฺถ, เมโฆ นาโคตุปสฺสิย.

๑๘. ปริกฺขิปิตฺวา โภเคหิ, ฉาทยิตฺวา ผเณน จ;

โปตฺถกญฺจ กุมารญฺจ, รกฺขิตํ ปสฺสิ มาตุโล.

๑๙. สีเส อากิริ สงฺการํ, ตสฺส รุฏฺโฐ ปโรยติ;

ตสฺมึ จิตฺตํ น ทูเสสิ, ตมฺปิ ทิสฺวาน มาตุโล.

๒๐. อุตฺตโม วต’ยํ สตฺโต, ราชา เหสฺสติ นิจฺฉยํ;

รกฺขิตพฺโพ’ติ อาทาย, ตํ วิหารมุปาคโต.

๒๑. โคณิสาทิ วิหาเร’ยํ, กตฺตพฺโพ นีติมา อิติ;

สิกฺขาเปสิ กุมารํ ตํ, ปณฺฑุโก ตํ วิชานิย.

๒๒. คณฺหเถตนฺติเปเสสิ, เสวเก ตสฺสารตฺติยํ;

ทิสฺวาน สุปินํ เถโร, นีหริตฺถ กุมารกํ.

๒๓. ตสฺมึ นิกฺขนฺตมตฺตมฺหิ, เสวกํ ปริวาริย;

ปริเวเณ น ปสฺสึสุ, ตโต นิกฺขมฺม เต อุโภ.

๒๔. ทกฺขิณสฺมึ ทิสาภาเค, โคณ นามํ มหานทึ;

ปตฺวา สมฺปุณฺณมฏฺฐํสุ, คนฺตุกามาปิ เวคสา.

๒๕. ยถา นทิยํ วาเรติ, อเมฺห ตํ ตฺวมฺปิ วารย;

วาปึคเหตฺวา เอตฺเถ’ติ, วตฺวา เถโร ตทา นทึ.

๒๖. โอตริตฺถกุมาเรน, สทฺธึ ทิสฺวาน เต อุโภ;

นาคราชา ตทา เอโก, ปิฏฺฐึ ปาทาสิ เตน โส.

๒๗. อุตฺตริตฺวา กุมารํ ตํ, เนตฺวา ปจฺจนฺตมาวสํ;

ลทฺธา ขีโรทนํ สุตฺวา, เสสํ ปตฺเตน ตสฺส’ทา.

๒๘. จิตฺตกาเรน เถรมฺหิ, ภตฺตํ ปกฺขิปฺป ภูมิยํ;

ภุญฺชิ เถโรปิ ตํ ชานิ, ภุญฺช เต ยํ มหึ อิติ.

๒๙. ปณฺฑุราชาปิ กตฺวาน, รชฺชํ วสฺสมฺหิ ปญฺจเม;

จุโต ปุตฺโต ปิปารินฺโท, ตติโย ตสฺส ภาตุโก.

๓๐. กณิฏฺโฐ ขุทฺทปารินฺโท, กุพฺพํ รชฺชํ มหามหึ;

ธาตุเสนานุเค สพฺเพ, วิเหเฐสิ มหาชเน.

๓๑. สงฺคเหตฺวา ชเน สาธุ-เสโน ยุชฺชิตฺถ ราชินา;

โส โสฬสหิ วสฺเสหิ, ปุญฺญปาปกโรมโต.

๓๒. นิริตโร ตโต อาสิ, ราชามาสทฺวเยน ตํ;

ธาตุเสโน วินาเสสิ, เตน กตฺวา มหาหวํ.

๓๓. หเต ตสฺมึ มหีปาเล, ทาฐิโย ทมิโฬ ตโต;

ราชา วสฺสตฺถ เย หุตฺวา, ธาตุเสนหโตตโต.

๓๔. ปิฏฺฐิโย ทมิโฬ สตฺต-มาเสน นิธนํ คโต;

ธาตุเสเนน ยุชฺฌิตฺวา, วํโส ปจฺฉิชฺชิ ทามิโฬ.

๓๕. อถา’สิ ราชาลงฺกายํ, ธาตุเสโน อิราธิโป;

ภาตรา สห ทีปมฺหิ, ทมิเฬ ทีปฆาตเก.

๓๖. อุปาเยหิ อเนเกยิ, เอกวีสปฺปมาณเก;

ขนฺธวาเร นิเวเสตฺวา, กตฺวา ยุทฺธมเสสโต.

๓๗. โสเธตฺวา เมทินึ สาธุ, กตฺวา จ สุขิตํชนํ;

สาสนญฺจ ยถาฐาเน, ฐเปสิ ปรนาสิตํ.

๓๘. ทมิเฬ เย’นุวตฺตึสุ, กุลีนา กุลคามวา;

เต มํ วา สาสนํ วา โน, รกฺขึสู’ติ ปกุปฺปิย.

๓๙. เตสํ คาเม คเหตฺวาน, คาเม สฺวากาสิรกฺขเก;

โรหณา’คมฺม เต สพฺเพ, กุลีนา ตมุปฏฺฐหุํ.

๔๐. เตสํ สกฺการสมฺมานํ, ยถาโยคมกาสิ โส;

อมจฺเจ อตฺตโน ทุกฺข-สหาเยจา’ภิ โตสยิ.

๔๑. พนฺธาเปตฺวา มหาคงฺคํ, เกทาเร’กา ถิโรทเก;

มหาปาฬมฺหิ ภิกฺขูนํ, สาลิภตฺตญฺจ ทาปยิ.

๔๒. ปงฺคุโรคา ตุรฏฺฏานํ, สาลาโยกาสิ พุทฺธิมา;

กาฬวาปึจ คณฺหิตฺวา, พนฺธิ โคณํ มหานทึ.

๔๓. มหาวิหารํ กตฺวาน, ปนฺติยุตฺตมนากุลํ;

ตถา โพธิฆรญฺเจว, ทสฺสเนยฺย มการยิ.

๔๔. ภิกฺขโว ปริโตเสตฺวา, ปจฺจเยหิ จตูหิปิ;

ธมฺมาโสโก’ว โสกาสิ, สงฺคหํ ปิฏกตฺตเย.

๔๕. อฏฺฐารสวิหาเร จ, เถริยาน มการยิ;

สมฺปนฺนโภเค ทีปมฺหิ, อฏฺฐารส จ วาปิโย.

๔๖. กาฬวาปี วิหาโร จ, โกฏิปสฺสาวนามโก;

ทกฺขิณ คิรินาโม จ, วิหาโร วฑฺฒมานโก.

๔๗. ปณฺณวลฺลกภูโต จ, ภลฺลาตกสนามโก;

ปาสาณสินฺเน เทสมฺหิ, ธาตุเสโน จ ปพฺพโต.

๔๘. มํ คโน ถูปวิฏฺฐิ จ, ธาตุเสโนปิ อุตฺตเร;

ปาจิน กมฺพวิฏฺฐิ จ, ตถา อนฺตรเม คิริ.

๔๙. อนฺตาฬิ ธาตุเสโน จ, กสฺสปิฏฺฐิก ปุพฺพโก;

โรหเณทายคาโม จ, สาลวาโณ วิภีสโน.

๕๐. วิหาโร ภลฺลิวาโณ จ, อฏฺฐารสนรุตฺตโม;

ปาทูลกํ หมฺพลฏฺฐิ, มหาทตฺถาทิวาปิ โย.

๕๑. ขุทฺทเก จ วิหาเรโส, อฏฺฐารสนรุตฺตโม;

วาปีโย จ ตถากตฺวา, เตสเมว ตุ ทาปยิ.

๕๒. ปญฺจวีสติ หตฺถญฺจ, มยูรปริเวณกํ;

หริตฺวา’กาสิปาสาท-เมกวีสติ หตฺถกํ.

๕๓. กุมารเสนสฺส’เปตฺวา, ปุพฺพโภคํ วิโสธยิ;

กาฬวาปิมฺมิภาคทฺธํ, เขตฺตานญฺจ สตทฺวยํ.

๕๔. โลห ปาสทเก ชิณฺเณ, นวกมฺมมการยิ;

มหาถูเปสุ ฉตฺตานิ, ตีสุ ชิณฺณานิ การยิ.

๕๕. เทวานํปิยติสฺเสน, กตํ โพธิมหํ วิย;

สินฺหานปูชํ โพธิสฺส, วรโพธิสฺส การยิ.

๕๖. ธาวนา โลภนาวาโย, ตตฺถ ปูเชสิ โสฬส;

อลงฺการํ มุนินฺทสฺส, อภิเสกญฺจ การยิ.

๕๗. มหาโพธิ ปติฏฺฐานา, โอรํ ลงฺกาย ภูมิปา;

ยาว ทฺวาทสมํ วสฺสํ, โพธิปูชมการยุํ.

๕๘. มหามหินฺทตฺเถรสฺส, กาเรตฺวา ปฏิพิมฺพกํ;

เถรสฺสา’ลาหนํ เนตฺวา, กาตุํ ปูชํ มหารหํ.

๕๙. ทตฺวา สหสฺสํ ทีเปตุํ, ทีปวํสํ สมาทิสิ;

ฐิตานํ ตตฺถ ภิกฺขูนํ, ทาตุญฺจาณาปยิคุฬํ.

๖๐. ภิกฺขุสฺส อตฺตโน สีเส, สงฺกาโรกิรณํ สรํ;

ลาภํ นาทาสิ วุตฺถสฺส, ปริเวณสฺส อตฺตโน.

๖๑. ผาติกมฺมํ พหุํ’กาสิ, วิหาเร อภยุตฺตเร;

สิลาสตฺถุสฺส กาเรสิ, มนฺทิรญฺจ สมณฺฑปํ.

๖๒. พุทฺธ ทาสกเตเนตฺเต, นฏฺเฐ’นคฺฆมณิ ทฺวยํ;

อกาสิ เนตฺตํ สตฺถุสฺส, รํสิ จูฬามณึตถา.

๖๓. มณิหิ ฆนนีเลหิ, เกสา วตฺตํ สุมุตฺตมํ;

เหมปฏฺฏํ ตเถวุณฺณ-โลมํ โสวณฺณ จีวรํ.

๖๔. ปาทชาลํ สุวณฺณสฺส, ปทุมํ ทีปมุตฺตมํ;

นานาราคมฺพรํ ตตฺถ, ปูชยิตฺถ อสํขิยํ.

๖๕. อกาสิ ปฏิมา เคเห, พหุมงฺคลเจติเย;

โพธิสตฺเต ตถา’กาสิ, กาฬเสลสฺส สตฺถุโน.

๖๖. อุปสุมฺภวฺหยสฺสาปิ, โลกนาถสฺส การยิ;

รํสีจูฬามณิญฺเจว, อภิเสกวฺหยสฺส จ.

๖๗. พุทฺธพิมฺพสฺส กาเรสิ, ปุพฺเพ วุตฺตํ ปิฬนฺธนํ;

วามปสฺสมฺหิ โพธิสฺส, โพธิสตฺตฆรํ ตถา.

๖๘. เมตฺเตยฺยสฺส จ กาเรสิ, สพฺพํ ราชปิฬนฺธนํ;

สมนฺตา โยชเน ตสฺส, ตทา รกฺขญฺจ โยชยิ.

๖๙. การาเปสิ วิหาเรสุ, ธาตุราชวฺหปนฺติโย;

ตถา สตสหสฺเสน, มหาโพธิฆรํ วรํ.

๗๐. ถูปารมมฺหิ ถูปสฺส, ปูชํ ชิณฺณวิโสธนํ;

ทาฐา ธาตุฆเรจาปิ, ชิณฺณสฺส ปฏิสงฺขรํ.

๗๑. ทาฐาธาตุกรุณฺฑญฺจ, รํสิญฺจ ฆนโกฏฺฏิมํ;

มหคฺฆมนิสํกิณฺณํ, สุวณฺณ ปทุมานิ จ.

๗๒. ทาฐาธาตุมฺหิ ปูเชสิ, ปูชาจากา อสงฺขิยา;

จีวราทีนิ ทาเปสิ, ภิกฺขูนํ ทีปวาสินํ.

๗๓. การาเปตฺวา วิหาเรสุ, นวกมฺมํ ตหึ ตหึ;

ปากาเร จ ฆเรตฺวา’กา, สุธากมฺมํ มโนหรํ.

๗๔. มหาเจติตฺตเย กตฺวา, สุธากมฺมํ มหารหํ;

สุวณฺณฉตฺตํ กาเรสิ, ตถา วชิรจุมฺพฏํ.