สตฺตตึสติม ปริจฺเฉท

ปญฺจราชโก

๑. เชฏฺฐติสฺสจฺจเย ตสฺส, มหาเสโน กนิฏฺฐโก;

สตฺตวีสติวสฺสานิ, ราชา รชฺชมการยิ.

๒. ตสฺส รชฺชาภิเสกํ ตํ,

กาเรตุํ ปรตีรโต;

โส สงฺฆมิตฺตตฺเถโร ตุ,

กาลํ ญตฺวา อิธาคโต.

๓. ตสฺสาภิเสกํ กาเรตฺวา, อญฺญํ กิจฺจญฺจเนกธา;

มหาวิหาร วิทฺธํสํ, กาตุกาโม อสญฺญโต.

๔. อวินยวาทิโน เอเต, มหาวิหารวาสิโน;

วินยวาที มยํ ราช, อิติ คาหิย ภูปภึ.

๕. มหาวิหารวาสิสฺส, อาหารํ เทติ ภิกฺขุโน;

โย โส สตํ ทณฺฑิโย’ติ, รญฺญา ทณฺฑํ ฐปาปยิ.

๖. อุปทฺทุตา เตหิ ภิกฺขู, มหาวิหารวาสิโน;

มหาวิหารํ ฉฑฺเฑตฺวา, มลยํ โรหณํ อคุํ.

๗. เตน มหาวิหาโร’ยํ, นววสฺสานิ ฉฑฺฑิโต;

มหาวิหารวาสีหิ, ภิกฺขูหิ อาสิ สุญฺญโก.

๘. ‘‘โหติ อสฺสามิกํ วตฺถุ, ปุตุวิสามิโน’’อิติ;

ราชานํ สญฺญาเปตฺวา โส, เถโร ทุมฺมติ ทุมฺมตึ.

๙. มหาวิหารํ นาเสตุํ, ลทฺธานุมติ ราชโต;

ตถา กาตุํ มนุสฺเส โส, โยเชสิ ทุฏฺฐมานโส.

๑๐. สงฺฆมิตฺตสฺส เถรสฺส, เสวโก ราชวลฺลโภ;

โสณามจฺโจ ทารโณ จ, ภิกฺขโว จ อลชฺชิโน.

๑๑. ภินฺทิตฺวา โลหปาสาทํ, สตฺตภูมก มุตฺตมํ;

ฆเร นานปฺปกาเร จ, อิโต’ภยคิรึ นยุํ.

๑๒. มหาวิหารา นีเตหิ, ปาสาเทหิ พหูหิ จ;

อภยคิริวิหาโรยํ, พหุปาสาทโก อหุ.

๑๓. สงฺฆมิตฺตํ ปาปมิตฺตํ, เถรํ โสณญฺจ เสวกํ;

อาคมฺม สุพหุํ ปาปํ, อกาสิ โส มหีปติ.

๑๔. มหาสิลาปฏิมํ โส, ปาจินติสฺสปพฺพตา;

อาเนตฺวา’ภยคิริมฺหิ, ปติฏฺฐาเปสิ ภูปติ.

๑๕. ปฏิมาฆรํ โพธิฆรํ, ธาตุสาลํ มโนรมํ;

จตุสาลญฺจ กาเรสี, สงฺขรี กุกฺกุฏวฺหยํ.

๑๖. สงฺฆมิตฺเตน เถเรน, เตน ทารุณกมฺมุนา;

วิหาโร โส’ภยคิริ, ทสฺสเนยฺโย อหุ ตทา.

๑๗. เมฆวณฺณาภโย นาม, รญฺโญ สพฺพตฺถ สาขโก;

สขา อมจฺโจ กุชฺฌิตฺวา, มหาวิหารนาสเน.

๑๘. โจโร หุตฺวาน มลยํ, คนฺตฺวา ลทฺธมหพฺพโล;

ขนฺธาวารํ นิเวเสสิ, ทุรติสฺสกวาปิยํ.

๑๙. ตตฺรา’คตํ ตํ สุตฺวา, สหายํ โส มหีปติ;

ยุทฺธาห ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน, ขนฺธาวารํ นิเวสยิ.

๒๐. สาธุํ ปานญฺจ มํสญฺจ, ลภิตฺวา มลยาคตํ;

‘‘น เสวิสฺสํ สหาเยน, วินา รญฺญา’’ติ จินฺติย.

๒๑. อาทาย ตํ สยํเยว, รตฺตึ นิกฺขมฺม เอกโก;

รญฺโญ สนฺติกมาคมฺม, ตมตฺถํ ปฏิเวทยิ.

๒๒. เตนา’ภตํ เตน สห, วิสฺสตฺโถ ปริภุญฺชิย;

‘‘กสฺมา โจโร อหุ เม ตฺวํ, ‘‘อิติ ราชา อปุจฺฉิตํ.

๒๓. ‘‘ตยา มหาวิหารสฺส, นาสิตตฺตา’’ติ อพฺรุวิ;

‘‘วิหารํ วาสยิสฺสามิ, เขมเมตํ มมจฺจยํ.

๒๔. อิจฺเฉว มพฺรวี ราชา, ราชานํ โส ขมาปยิ;

เตน สญฺญาปิโต ราชา, นครํเยว อาคมิ.

๒๕. ราชานํ สญฺญเปตฺวา โส, เมฆวณฺณาภโย ปน;

รญฺญา สห น อาคญฺฉิ, ทพฺพสมฺภารการณา.

๒๖. วลภา ภริยา รญฺโญ, เอกํ เลขกธีติกา;

มหาวิหารนาสมฺหิ, ทุกฺขิตํ ตํ วินาสกํ.

๒๗. เถรํ มาราปยิ กุทฺธา, สํคเหตฺวาน วฑฺฒกึ;

ถูปารามํ วินาเสตุํ, อาคตํ ทุฏฺฐมานสํ.

๒๘. มาราเปตฺวา สงฺฆมิตฺต-ตฺเถรํ ทารุณการกํ;

โสณามจฺจทารณญฺจ, ฆาตยึสุ อสญฺญกา.

๒๙. อาเนตฺวา ทพฺพสมฺภารํ, เมฆวณฺณาภโย ตุ โส;

มหาวิหาเรเนกานิ, ปริเวณานิ การยิ.

๓๐. อภเยนภโย ตสฺมึ, วูปสนฺเต ตุ ภิกฺขโว;

มหาวิหารํ วาเสสุํ, อาคนฺตฺวาน ตโต ตโต.

๓๑. ราชา มหาโพธิฆเร, ปจฺฉิมาย ทิสาย ตุ;

กาเรตฺวา โลหรูปานิ, ฐปาเปสิ ทุเว ตุ โส.

๓๒. ทกฺขิณารามวาสิมฺหิ, กุหเก ชิมฺหมานเส;

ปสีทิตฺวา ปาปมิตฺเต, ติสฺสตฺเถเร อสญฺญเต.

๓๓. มหาวิหารสีมนฺเต, อุยฺยาเน โชตินามเก;

เชตวนวิหารํ โส, วารยนฺโตปิ การยิ.

๓๔. ตโต สีมํ สมุคฺฆาตุํ, ภิกฺขุสงฺฆมยาจิโส;

อทาตุกามา ตํ ภิกฺขู, วิหารมฺหา อปกฺกมุํ.

๓๕. อิธ สีมาสมุคฺฆาตํ, ปเรหิ กริยมานกํ;

โกเปตุํ ภิกฺขโว เกจิ, นิลียึสุ ตหึ ตหึ.

๓๖. มหาวิหาโร นวมาเส, เอวํ ภิกฺขูหิ วชฺชิโต;

‘‘สมุคฺฆาตํ กริมฺหา’’ติ-ปเร ภิกฺขู อมญฺญิสุํ.

๓๗. ตโต สีมาสมุคฺฆาเต, พฺยาปาเร ปรินิฏฺฐิเต;

มหาวิหารํ วาเสสุํ, อิธาคนฺตฺวาน ภิกฺขโว.

๓๘. ตสฺส วิหารคาหิสฺส, ติสฺสตฺเถรสฺส โจทนา;

อนฺติมวตฺถุนา อาสิ, ภูตตฺถํ สงฺฆมชฺฌคา.

๓๙. วินิจฺฉิย มหามจฺโจ, ตถา ธมฺมิกสมฺมโต;

อุปฺปพฺพาเชสิ ธมฺเมน, ตํ อนิจฺฉาย ราชิโน.

๔๐. โสเยว ราชา กาเรสิ, วิหารํ มณิหีรกํ;

ตโย วิหาเร กาเรสิ, เทวาลยํ วินาสิย.

๔๑. โคกณฺณํ เอรกาปิลฺลํ, กลนฺทพฺราหฺมณคามเก;

มิคคามวิหารญฺจ, คงฺคเสนกปพฺพตํ.

๔๒. ปจฺฉิมาย ทิสายาถ, ธาตุเสนญฺจ ปพฺพตํ;

ราชา มหาวิหารญฺจ, โกกวาตมฺหิ การยิ.

๔๓. รูปารมฺมวิหารญฺจ, จูฬวิฏฺฏญฺจ การยิ;

อุตฺตราภยสเวฺห จ, ทุเว ภิกฺขูนุปสฺสเย.

๔๔. กาลเวฬกยกฺขสฺส, ฐาเน ถูปญฺจ การยิ;

ทีปมฺหิ ชิณฺณกาวาเส, พหู จ ปฏิสงฺขริ.

๔๕. สงฺฆตฺเถรสหสฺสสฺส, สหสฺสคฺฆมทาสิ โส;

เถรทานญฺจ สพฺเพสํ, อนุวสฺสญฺจ จีวรํ.

๔๖. อนฺนปานาทิทานสฺส, ปริจฺเฉโท น วิชฺชติ;

สุภิกฺขตฺถาย กาเรสิ, โส’ว โสฬส วาปิโย.

๔๗. มณิหีรมหาวาปึ, ชลฺลุรํ ขาณุนามกํ;

มหามณึ โกกวาตํ, โมรกปรกวาปิกํ.

๔๘. กุพฺพาหกํ วาหกญฺจ, รตฺตมาลกณฺฑกมฺปิ จ;

ติสฺสวฑฺฒมานกญฺจ, เวฬงฺควิฏฺฐิกมฺปิ จ.

๔๙. มหาคลฺลจีรวาปึ, มหาทารคลฺลกมฺปิ จ;

กาฬปาสาณวาปิญฺจ, อิมา โสฬส วาปิโย.

๕๐. คงฺคาย ปพฺพววฺหํโส, มหามาติญฺจ การยิ;

เอวํ ปุญฺญมปุญฺญญฺจ, สุพหุํ โส อุปาจินีติ.

๕๑. อสาธุสงฺคเมเนวํ, ยาวชีวํ สุภาสุภํ;

กตฺวา คโต ยถากมฺมํ, โส มหาเสนภูปติ.

๕๒. ตสฺมา อสาธุสํสคฺคํ, อารกา ปริวชฺชิย;

อหึ วา’สิ วิสํ ขิปฺปํ, กเรยฺย’ตฺถหิตํ พุโธ.

๕๓. อหุ ราชา สิริเมฆ-วณฺโณ ตสฺส สุโต ตโต;

วนฺธาตา วิย โลกสฺส, สพฺพสมฺปตฺติทายโก.

๕๔. มหาเสเนน ปาปานํ, วสเคน วินาสิเต;

มหาวิหาเร สพฺเพปิ, สนฺนิปาติย ภิกฺขโว.

๕๕. อุปสงฺกมฺม วนฺทิตฺวา, นิสินฺโน ปุจฺฉิ สาทโร;

‘‘ปิตรา สงฺฆมิตฺตสฺส, สหาเยน วินาสิตํ.

๕๖. กึ กิเมวา’’ติ อาหํสุ, ภิกฺขโว ตํ นริสฺสรํ;

‘‘สีมายุคฺฆาฏนํ กาตุํ, วายมิตฺวาปิ เต ปิตา.

๕๗. นาสกฺขิ อนฺโตสีมายํ, ภิกฺขูนํ วิชฺชมานโต;

ภูมิคพฺภนิลีนาหิ, สตฺตาสุํ เอตฺถ ภิกฺขโว.

๕๘. อมจฺโจ โสณามจฺโจ จ, สงฺฆมิตฺโต จ ปาปิโย;

ราชานํ สญฺญาเปตฺวาน, อปุญฺญํ เตน การยุํ.

๕๙. ภินฺทิตฺวา โลหปาสาทํ, สตฺตภูมกมุตฺตมํ;

ฆเร นานปฺปกาเร จ, อิโต’ภยคิรึ นยุํ.

๖๐. มาสเก จตุพุทฺเธหิ, นิวุตฺเถ เจติยงฺคเณ;

วปาเปสุญฺจ ทุปฺปญฺญา, ปสฺส พาลสมาคมํ’’.

๖๑. ตํ สุตฺวา ปิตุกมฺมํ โส, นิพฺพินฺโน พาลสงฺคเม;

ปิตรา นาสิตํ ตตฺถ, สพฺพํ ปากติกํ อกา.

๖๒. โลหปาสาทมคโท’ว, กาสิ ปาสาทมุตฺตมํ;

รญฺโญ มหาปนาทสฺส, ทสฺเสนฺโต วิย ภูตเล.

๖๓. ปริเวณานิ สพฺพานิ, นาสิตานิ นิเวสยิ;

โภเค อารามิกานญฺจ, ยถาฐาเน ฐเปสิ โส.

๖๔. ปิตรา ปจฺจยานญฺจ, ปจฺฉินฺนตฺตา วิพุทฺธินา;

ฉิทฺทาวาสํ ฆนาวาสํ, วิหารํ’กาสิ พุทฺธิมา.

๖๕. การิเต ปิตรา โชติ วเนเจ’โส วิหารเก;

กมฺมํ วิปฺปกตํ สพฺพํ, นิฏฺฐาเปสิ นริสฺสโร.

๖๖. เถรสฺสา’ถ มหินฺทสฺส, สมณินฺทสฺส สุนุโน;

สุตฺวาน มนุชินฺโท โส, ปวตฺตึ สพฺพมาทิโต.

๖๗. ปสีทิตฺวา คุเณ ตสฺส, ราชา ทิปฺปปสาทเก;

‘‘อิสฺสโร วต ทีปสฺส, เถโร’’ อิติ วิจินฺติย.

๖๘. ปฏิพิมฺพํ สุวณฺณสฺส, กตฺวา ตมฺมาณ นิสฺสิตํ;

ปุพฺพกตฺติกมาสสฺส, ปพฺพปกฺเข ตุ สตฺตเม.

๖๙. ทิเน เนตฺวา เจติยมฺพ-ถเล เถรมฺพสญฺญิเต;

ตตฺรฏฺฐเม นิวาเสตฺวา, ตโต ตุ นวเม ปน.

๗๐. มหาเสนํ คเหตฺวา โส, เทวเสนา สมูปมํ;

โอโรเธ นคเร เจว, เคหรกฺขณเก วินา.

๗๑. ลํกาทีเป จ สกเล, สพฺเพ อาทาย ภิกฺขโว;

วิสฺสชฺเชตฺวา มนุสฺเส จ, นคเร จารกฏฺฐิเต.

๗๒. ปฏฺฐเปตฺวา มหาทานํ, อยญฺจาขิลปาณินํ;

ปูชํ สพฺโพปหาเรหิ, กโรนฺโต จ อนูปมํ.

๗๓. ปจฺจุคฺคมนเมตสฺส, ทีปสตฺถุสฺส สตฺถุโน;

วรปุตฺตสฺส โส กตฺวา, เทวราชา’ว สตฺถุโน.