ฉตฺตึสติม ปริจฺเฉท

ตโยทส ราชโก

๑. มหลฺลนาคจฺจเยน, ปุตฺโต ภาติกติสฺสโก;

จตุวีสติวสฺสานิ, ลํการชฺชมการยิ.

๒. มหาวิหาเร ปาการํ, การาเปสิ สมนฺตโต;

ควรติสฺสวิหารํ, โส การยิตฺวา มหีปติ.

๓. มหาคามณิกํ วาปึ, วิหารสฺส’สฺส’ทาสิ จ;

วิหารญฺจ อกาเรสิ, ภาติยติสฺส นามกํ.

๔. กาเรสุโปสถาคารํ, ถูปาราเม มโนรเม;

รนฺธกณฺฑกวาปิญฺจ, การาเปสิ มหีปติ.

๕. สตฺเตสุ มุทุจิตฺโตโส, สงฺฆมฺหิ ติพฺพคารโว;

อุภโตสงฺเฆ มหีปาโล, มหาทานํ ปวตฺตยิ.

๖. ภาติกติสฺสจฺจเยน, ตสฺส กนิฏฺฐติสฺสโก;

อฏฺฐวีสสมารชฺชํ, ลํกาทีเป อการยิ.

๗. ภูตาราม มหานาค, เถรสฺมึ โส ปสีทิย;

กาเรสิ รตนปาสาทํ, อภยคิริมฺหิ สาธุกํ.

๘. อภยคิริมฺหิ ปาการํ, มหาปริเวณเมว จ;

กาเรสิ มณิโสมเวฺห, มหาปริเวณเมว จ.

๙. ตตฺเถว เจติยฆรํ, อมฺพตฺถเล ตเถว จ;

กาเรสิ ปฏิสงฺขารํ, นาคทีเป ฆเร ปน.

๑๐. มหาวิหารสีมํโส, มทฺทิตฺวา ตตฺถ การยิ;

กุกฺกุฏคิริ ปริเวณ, ปนฺตึ สกฺกจฺจ ภูปติ.

๑๑. มหาวิหาเร กาเรสิ, ทฺวาทส มนุชาธิโป;

มหาจตุรสฺสปาสาเท, ทสฺสเนยฺเยมโนรเม.

๑๒. ทกฺขิณวิหาร ถูปมฺหิ, กญฺจุกญฺจ อการยิ;

ภตฺตสาลํ มหาเมฆ, วนาสิมญฺจ มทฺทิย.

๑๓. มหาวิหารปาการํ, ปสฺสโต อปนียโส;

มคฺคํ ทกฺขิณวิหาร, คามิญฺจาปิ อการยิ.

๑๔. ภูตาราม วิหารญฺจ, รามโคณกเมว จ;

ตเถว นนฺทติสฺสสฺส, อารามญฺจ อการยิ.

๑๕. ปาจินโต อนุฬาติสฺส, ปพฺพตํ คงฺคราชิยํ;

นิเยลติสฺสารามญฺจ, ปิฬ ปิฏฺฐิ วิหารกํ.

๑๖. ราชมหาวิหารญฺจ, กาเรสิ มนุชาธิโป;

โสเยว ตีสุ ฐาเนสุ, กาเรสุ’โปสถาลยํ.

๑๗. กลฺยาณีก วิหาเร จ, มณฺฑลคิริเก ตถา;

ทุพฺพลวาปิติสฺสเวฺห, วิหาเรสุ อิเมสุ หิ.

๑๘. กนิฏฺฐติสฺสจฺจเยน, ตสฺส ปุตฺโต อการยิ;

รชฺชํ เทฺวเยว วสฺสานิ, จูฬนาโคติ วิสฺสุโต.

๑๙. จูฬนาคกนิฏฺโฐตุ, ราชาฆาติย ภาติกํ;

เอกวสฺสํ กุฑฺฑนาโค, รชฺชํ ลํกาย การยิ.

๒๐. มหาเปฬญฺจ วฑฺเฒสิ, เอกนาฬิกฉาตเก;

ภิกฺขุสตานํ ปญฺจนฺนํ, อพฺโภจฺฉินฺนํ มหีปติ.

๒๑. กุฑฺฑนาคสฺส รญฺโญ ตุ, เทวียา ภาตุโก ตทา;

เสนาปติ สิรินาโค, โจโร หุตฺวาน ราชิโน.

๒๒. พลวาหน สมฺปนฺโน, อาคมฺม นครนฺติกํ;

ราชพเลน ยุชฺฌนฺโต, กุฑฺฑนาคํ มหีปตึ.

๒๓. ปลาเปตฺวา ลทฺธชโย, อนุราธ ปุเร วเร;

ลํการชฺชมกาเรสิ, วสฺสาเนกูนวีสติ.

๒๔. มหาถูปวเร ฉตฺตํ, การาเปตฺวาน ภูปติ;

สุวณฺณกมฺมํ กาเรสิ, ทสฺสเนยฺยํ มโนรมํ.

๒๕. กาเรสิ โลหปาสาทํ, สํขิตฺตํ ปญฺจภูมกํ;

มหาโพธิ จตุทฺวาเร, โสปานํ ปุนการยิ.

๒๖. กาเรตฺวา ฉตฺตปาสาทํ, มเห ปูชมการยิ;

กุลมฺพณญฺจ ทีปสฺมึ, วิสฺสชฺเชสิ ทยาปโร.

๒๗. สิรินาคจฺจเย ตสฺส, ปุตฺโต ติสฺโส อการยิ;

รชฺชํ ทฺวาวีสวสฺสานิ, ธมฺมโวหาร โกวิโท.

๒๘. ฐเปสิ โส หิ โวหารํ, หึสา มุตฺตํ ยโตอิธ;

โวหารก ติสฺสราชา, อิติ นามํ ตโต อหุ.

๒๙. กมฺพุคามกวาสิสฺส, เทวตฺเถรสฺส สนฺติเก;

ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิกมฺมํ, ปญฺจาวาเส อการยิ.

๓๐. มหาติสฺสสฺส เถรสฺส, อนุรา รามวาสิโน;

ปสนฺโน มุเจลปฏฺฏเน, ทาน วฏฺฏมการยิ.

๓๑. ติสฺสราช มณฺฑปญฺจ, มหาวิหารทฺวเยปิ โส;

มหาโพธิฆเร ปาจิ, โลหรูปทฺธยมฺปิ จ.

๓๒. สตฺตปณฺณิกปาสาทํ, กาเรตฺวา สุขวาสกํ;

มาเส มาเส สหสฺสํ โส, มหาวิหารสฺส ทาปยิ.

๓๓. อภยคิริวิหาเร, ทกฺขิณมูลสวฺหเย;

มริจวฏฺฏิ วิหารมฺหิ, กุลาลิติสฺสสวฺหเย.

๓๔. มหิยงฺคณ วิหารมฺหิ, มหาคามกสวฺหเย;

มหานาคติสฺสวฺหมฺหิ, ตถา กลฺยาณีกวฺหเย.

๓๕. อิติ อฏฺฐสุ ถูเปสุ, ฉตฺตกมฺมมการยิ;

มูกนาคเสนาปติ, วิหาเร ทกฺขิเณ ตถา.

๓๖. มริจ วฏฺฏิ วิหารมฺหิ, ปุตฺตภาควฺหเย ตถา;

อิสฺสรสมณวฺหมฺหิ, ติสฺสเวฺห นาคทีปเก.

๓๗. อิติ ฉสุ วิหาเรสุ, ปาการญฺจ อการยิ;

กาเรสุ’ โปสถาคารํ, อนุรารามสวฺหเย.

๓๘. อริยวํสกถาฐาเน, ลํกาทีเปขิเลปิ จ;

ทาน วฏฺฏํ ฐปาเปสิ, สทฺธมฺเม คารเวน โส.

๓๙. ติณี สตสหสฺสานิ, ทตฺวาน มนุชาธิโป;

อิณโต สยิเก ภิกฺขู, โมเจสิ สาสนปฺปิโย.

๔๐. มหา เวสาข ปูชํ โส, กาเรตฺวา ทีปวาสินํ;

สพฺเพ สํเยว ภิกฺขูนํ, ติจีวรมทาปยิ.

๔๑. เวตุลฺลวาทํ มทฺทิตฺวา, กาเรตฺวา ปาปนิคฺคหํ;

กปิเลน อมจฺเจน, สาสนํ โชตยีจ โส.

๔๒. วิสฺสุโต’ภยนาโค’ติ, กนิฏฺโฐ ตสฺสราชิโน;

เทวิยา ตสฺส สํสฏฺโฐ, ญาโต ภีโต สภาตรา.

๔๓. ปลายิตฺวา หลฺลติตฺถํ, คนฺตฺวาน สหเสวโก;

กุทฺโธ วิย มาตุลสฺส, หตฺถปาทญฺจ เฉทยิ.

๔๔. ราชิโน รฏฺฐเตทตฺถํ, ฐเปตฺวาน อิเธว ตํ;

สุนโขปมํ ทสฺสยิตฺวา, คเหตฺวา’ติ สินิทฺธเก.

๔๕. ตตฺเถว นาวํ อารุยฺห, ปรตีรมคาสยํ;

สุภโว มาตุโล ตุ, อุปคมฺม มหีปติ.

๔๖. สุหโท วิย หุตฺวาน, ตสฺมึ รฏฺฐมภินฺทิโส;

อภโย ตํ ชานนตฺถํ, ทูตํ อิธ วิสชฺชยิ.

๔๗. ตํ ทิสฺวา ปูครุกฺขํ โส, สมนฺตา กุนฺตนาฬิยา;

ปริพฺภมนฺโต มทฺทิตฺวา, กตฺวา ทุพฺพลมูลกํ.

๔๘. พาหุนาเยว ปาเตตฺวา, ตชฺเชตฺวา ตํ ปลาปยิ;

ทูโต คนฺตฺวา อภยสฺส, ตํ ปวตฺตึ ปเวทยิ.

๔๙. ญตฺวา’ภโย ตํ ทมิเฬ, อาทาย พสุเก ตโต;

นครนฺติกมาคญฺฉิ, ภาตรา สห ยุชฺฌิตุํ.

๕๐. ตํ ญตฺวาน ปลายิตฺวา, อสฺสมารุยฺหเทวิยา;

มลยํ อาคมา ราชา, ตํกนิฏฺโฐ’นุ พนฺธิย.

๕๑. ราชานํ มลเย หนฺตฺวา, เทวีมาทาย อาคโต;

กาเรสิ นคเร รชฺชํ, อฏฺฐวสฺสานิ ภูปติ.

๕๒. ปาสาณเวทึ กาเรสิ, มหาโพธิสมนฺตโต;

โลหปาสาทงฺคณมฺหิ, ราชา มณฺฑปเมว จ.

๕๓. ทฺวิหิ สตสหสฺเสหิ, เนกวตฺถานิ ภาคิย;

ทีปมฺหิ ภิกฺขุสงฺฆสฺส, วตฺถทานมทาสิ โส.

๕๔. อภยสฺส’จฺจเย ภาตุ, ตสฺสสฺส ตสฺส อตฺรโช;

เทฺววสฺสานิ สิรินาโค, ลํการชฺช มการยิ.

๕๕. ปฏิสงฺขริย ปาการํ, มหาโพธิสมนฺตโต;

มหาโพธิฆรสฺเสว, โสเยว วาลิกาตเล.

๕๖. มูเจลรุกฺขปรโต, หํสวฏฺฏํ มโนรมํ;

มหนฺตํ มณฺฑปญฺเจว, การาเปสิ มหีปติ.

๕๗. วิชยกุมารโก นาม, สิรินาคสฺส อตฺรโช;

ปิตุโน อจฺจเย รชฺชํ, เอกวสฺสมการยิ.

๕๘. ลมฺพกณฺณา ตโย อาสุํ, สหาตา มหิยงฺคเณ;

สงฺฆติสฺโส สงฺฆโพธิ, ตติโย โคฏฺฐกาภโย.

๕๙. เต ติสฺสวาปิมริยาท-คโต อนฺโธ วิจกฺขโณ;

ราชุปฏฺฐานมายนฺเต, ปทสทฺเทน อพฺรวิ.

๖๐. ‘‘ปถวีสามิโน เอเต, ตโย วหติภู’อิติ;

ตํ สุตฺวา อภโย ปจฺฉา, ยนฺโต ปุจฺฉิ ปุนาหโส.

๖๑. ตสฺส วํโส ฐสฺสตีติ,

ปุน ปุจฺฉิตเมว โส;

‘‘ปจฺฉิมสฺสา’’ติ โส อาห,

ตํ สุตฺวา ทฺวีหิโสอคา.

๖๒. เต ปุรํ ปวิสิตฺวาน, ตโย รญฺโญ’ติ วลฺลโภ;

ราชกิจฺจานิ สาเธนฺตา, วสนฺตา ราชสนฺติเก.

๖๓. หนฺตฺวา วิชยราชานํ, ราชเคหมฺหิ เอกโต;

เสนาปตึสงฺฆติสฺสํ, ทุเวรชฺเช’ภิเสจยุํ.

๖๔. เอวํ โส อภิสิตฺโตว, อนุราธปุรุตฺตเม;

รชฺชํ จตฺตาริ วสฺสานิ, สงฺฆติสฺโส อการยิ.

๖๕. มหาถูปมฺหิ ฉตฺตญฺจ, เหมกมฺมญฺจ การยิ;

วิสุํ สตสหสฺสคฺเฆ, จตุโร จ มหามณิ.

๖๖. มชฺเฌ จตุนฺนํ สูริยานํ, ฐปาเปสิ มหีปติ;

ถูปสฺส มุทฺธนิ ตถา-นคฺฆวชิรจุมฺพฏํ.

๖๗. โส ฉตฺตมหปูชาย, สงฺฆสฺส มนุชาธิโป;

จตฺตาลีสสหสฺสสฺส, ฉ จีวรมทาปยิ.

๖๘. ตํ มหาเทวเถเรน, ทามคลฺลก วาสิโน;

เทสิตํ ขนฺธเก สุตฺตํ, ยาคานิสํส ทีปนํ.

๖๙. สุตฺวา ปสนฺโน สงฺฆสฺส, ยาคุทานมทาปยิ;

นครสฺส จตุทฺวาเร, สกฺกจฺจญฺเจว สาธุ จ.

๗๐. โส อนฺตรนฺตเร ราชา, ชมฺพุปกฺกานิ ขาทิตุํ;

สโหโรโธ สหามจฺโจ, อคาปาจิน ทีปกํ.

๗๑. อุปทฺทุตํ’สฺส คมเน, มนุสฺสา ปาจิ วาสิโน;

วิสํ ผเลสุ โย เชสุํ, ราชโภชฺชาย ชมฺพุยา.

๗๒. ขาทิตฺวา ชมฺพุปกฺกานิ, ตานิ ตตฺเถว โส มโต;

เสนาปติ สงฺฆธพาธีํ-ภโย รชฺเช’ภิเสจยิ.

๗๓. ราชาสิริ สงฺฆ โพธิ, วิสฺสุโต ปญฺจสีลวา;

อนุราธปุเร รชฺชํ, ทุเว วสฺสานิ การยิ.