ทฺวตฺตึสติม ปริจฺเฉท

ตุสิตปุรคมนํ

๑. อนิฏฺฐิเต ฉตฺตกมฺเม, สุธากมฺเม จ เจติเย;

มารณนฺติกโรเคน, ราชา อาสิ คิลานโก.

๒. ติสฺสํ ปกฺโกสยิตฺวา โส, กนิฏฺฐํ ทีฆวาปิโต;

‘‘ถูเป อนิฏฺฐิตํ กมฺมํ, นิฏฺฐาเปหีติ อพฺรวิ.

๓. ภาตุโน ทุพฺพลตฺตาโส, ตุนฺนวาเยหิ การิย;

กญฺจุกํ สุทฺธวตฺเถหิ, เตน ฉาทิย เจติยํ.

๔. จิตฺตกาเรหิ กาเรสิ, เวทิกํ ตตฺถ สาธุกํ;

ปนฺติปุณฺณฆฏานญฺจ, ปญฺจงฺคุลกปนฺติกํ.

๕. ฉตฺตากาเรหิ กาเรสิ, ฉตฺตํ เวฬุมยํ ตถา;

ขรปตฺตมเย จนฺท-สูริเย มุทฺธเวทิยํ.

๖. ลาขากุงฺกุมเกเห’ตํ, จิตฺตยิตฺวา สุจิตฺติตํ;

รญฺโญ นิเวทยิ’’ถูเป, กตฺตพฺพํ นิฏฺฐิตํ’’อิติ.

๗. สิวิกาย นิปชฺชิตฺวา, อิธาคนฺตฺวา มหีปติ;

ปทกฺขิณํ กริตฺวาน, สิวิกาเย’ว เจติยํ.

๘. วนฺทิตฺวา ทกฺขิณทฺวาเร, สยเน ภูมิสนฺถเต;

สยิตฺวา ทกฺขิณปสฺเสน, โส มหาถูป มุตฺตมํ.

๙. สยิตฺวา วามปสฺเสส, โลหปาสาท มุตฺตมํ;

ปสฺสนฺโต สุมโน อาสิ, ภิกฺขุสงฺฆปุเรกฺขโต.

๑๐. คิลานปุจฺฉนตฺถาย, อาคตาหิ ตโต ตโต;

ฉนฺนวุติโกฏิโย ภิกฺขู, ตสฺมึ อาสุํ สมาคเม.

๑๑. คณสชฺฌายมกรุํ, วคฺคพนฺเธน ภิกฺขโว;

เถรปุตฺตาภยํ เถรํ, ตตฺถา’ทิสฺวา มหีปติ.

๑๒. อฏฺฐวีส มหายุทฺธํ, ยุชฺฌนฺโต อปราชยํ;

โย โส น ปจฺจุทาวตฺโต, มหาโยโธ วสี มม.

๑๓. มจฺจุยุทฺธมฺหิ สมฺปตฺเต, ทิสฺวา มญฺเญ ปราชยํ;

อิทานิ โส มํ โน เปติ, เถโร เถรปุตฺตภโย.

๑๔. อิติ จินฺตยิ โสเถโร, ชานิตฺวา ตสฺส จินฺติตํ;

กรินฺทนทิยา สิเส, วสํ ปญฺชลิปพฺพเต.

๑๕. ปญฺจขีณาสวสต-ปริวาเรน อิทฺธิยา;

นภสาคมฺม ราชานํ, อฏฺฐาสิ ปริวาริย.

๑๖. ราชา ทิสฺวา ปสนฺโน ตํ, ปุรโต จ นิสีทิย;

ตุเมฺห ทสมหาโยเธ, คณฺหิตฺวาน ปุเร อหํ.

๑๗. ยุชฺฌึ อิทานิ เอโก’ว, มจฺจุนา ยุทฺธมารภึ;

มจฺจุสตฺตุํ ปราเชตุํ, น สกฺโกมี’’ติ อาห จ.

๑๘. อาห เถโร ‘‘มหาราช-มา ภายิ มนุชาธิป;

กิเลสสตฺตุํ อชิตฺวา, อเชยฺโย มจฺจุสตฺตุโก.

๑๙. สพฺพมฺปิ สงฺขารคตํ, อวสฺสํเยว ภิชฺชติ;

‘‘อนิจฺจา สพฺพสงฺขารา’’, อิติ วุตฺตํหิ สตฺถุนา.

๒๐. ลชฺชา สารชฺชรหิตา, พุทฺเธเป’ติ อนิจฺจตา;

ตสฺมา อนิจฺจา สงฺขารา, ทุกฺขา’นตฺตาติ จินฺตย.

๒๑. ทุติเย อตฺตาภาเวปิ, ธมฺมจฺฉนฺโท มหาหิเต;

อุปฏฺฐิเต เทวโลเก, หิตฺวา ทิพฺพํ สุขํ ตุวํ.

๒๒. อิธาคมฺม พหุํ ปุญฺญํ, อกาสิ จ อเนกธา;

กรณมฺเปกรชฺชสฺส, สาสนุชฺโชตนายเต.

๒๓. มหาปุญฺญกตํ ปุญฺญํ, ยาวชฺชทิวสา ตยา;

สพฺพํนุสฺสรเมวํ เต, สุขํ สชฺชุ ภวิสฺสติ.

๒๔. เถรสฺสวจนํ สุตฺวา, ราชา อตฺตมโน อหุ;

‘‘อวสฺสโย มจฺจุยุทฺเธปิ, ตฺวํ เม สี’’ติ อภาสิตํ.

๒๕. ตทา จ อาหราเปตฺวา, ปหฏฺโฐ ปุญฺญ โปตฺถกํ;

วาเจตุํ เลขกํ อาห, โส ตํ วาเจสิ โปตฺถกํ.

๒๖. เอกูนสตวิหารา, มหาราเชน การิตา;

เอกูนวีสโกฏีหิ, วิหาโร มริจ วฏฺฏิ จ.

๒๗. อุตฺตโม โลหปาสาโท,

ตึสโกฏีหิ การิโต;

มหาถูเป อนคฺฆานิ,

การิตา จตุวีสติ.

๒๘. มหาถูปมฺหิ เสสานิ, การิตานิ สุพุทฺธินา;

โกฏิสหสฺสํ อคฺฆนฺติ, มหาราชา’’ติ วาจยิ.

๒๙. ‘‘โกฏฺฐนามมฺหิ มลเย, อกฺขกฺขายิก ฉาตเก;

กุณฺฑลานิ มหคฺฆานิ, ทุเว ทตฺวาน คณฺหิย.

๓๐. ขีณาสวานํ ปญฺจนฺนํ, มหาเถราน มุตฺตโม;

ทินฺโน ปสนฺนจิตฺเตน, กงฺคุอมฺพิลปิณฺฑโก.

๓๑. จูฬงฺคนิย ยุทฺธมฺหิ, ปราชิตฺวา ปลายตา;

กาลํ โฆสาปยิตฺวาน, อาคตสฺส วิหายสา.

๓๒. ขีณาสวสฺส ยติโน, อตฺตานมนเปกฺขิย;

ทินฺนํ สรกภตฺต’นฺติ, วุตฺเต อาห มหีปติ.

๓๓. วิหารมหสตฺตาเห, ปาสาทสฺส มเหตถา;

ถูปารมฺเภ ตุ สตฺตาเห, ตถา ธาตุนิธานเก.

๓๔. จาตุทฺทิสสฺส อุภโต, สงฺฆสฺส อุภโต มยา;

มหารหํ มหาทานํ, อวิเสสํ ปวตฺติตํ.

๓๕. มหาเวสาขปูชา จ, จตุวีสติ การยิ;

ทีเป สงฺฆสฺส ติกฺขตฺตุํ, ติจีวรมทาปยิ.

๓๖. สตฺตสตฺต ทินาเนว, ทีเป รชฺชมหํ อิมํ;

ปญฺจกฺขตฺตุํ สาสนมฺหิ, อทาสึ หฏฺฐมานโส.

๓๗. สตตํ ทฺวาทสฐาเน, สปฺปินา สุทฺธวฏฺฏิยา;

ทีปสหสฺสํ ชาเลสึ, ปูเชนฺโต สุคตํ อหํ.

๓๘. นิจฺจํ อฏฺฐารสฐาเน, วชฺเชหิ วิหิตํ อหํ;

คิลาน ภตฺตเภสชฺชํ, คิลานานมทาปยึ.

๓๙. จตุตฺตาลีสฐานมฺหิ, สงฺขตํ มธุปายสํ;

ตตฺตเกเสฺวว ฐาเนสุ, เตลุลฺโลปกเมว จ.

๔๐. ฆเต ปกฺเก มหาชาล, ปูเว ฐานมฺหิ ตตฺตเก;

ตเถว สห ภตฺเตหิ, นิจฺจ เอมว อทาปยึ.

๔๑. อุโปสเถสุ ทิวเสสุ, มาเส มาเส จ อฏฺฐสุ;

ลํกาทีเป วิหาเรสุ, ทีป เตลมทาปยึ.

๔๒. ธมฺมทานํ มหนฺตนฺติ, สุตฺวา อมิสทานโต;

โลห ปาสาทโต เหฏฺฐา, สงฺฆมชฺฌมฺหิ อาสเน.

๔๓. ‘‘โอสาเรสฺสามิ สงฺฆสฺส, มงฺคลสุตฺต’’มิจฺจหํ;

นิสินฺโน โอสารยิตุํ, นาสกฺขึ สงฺฆคารวา.

๔๔. ตโตปฺปภุติ ลํกาย, วิหาเรสุ ตหึ ตหึ;

ธมฺมกถํ กถาเปสึ, สกฺกริตฺวาน เทสเก.

๔๕. ธมฺมกถิก สฺเสกสฺส, สปฺปิผาณิตสกฺขรํ;

นาฬึ นาฬิมทาเปสึ, ทาเปสึ จตุรงฺคุลํ.

๔๖. มุฏฺฐิกํ ยฏฺฐิมธุกํ, ทาเปสึ สาฏกทฺวยํ;

สพฺพํปิสฺสริเย ทานํ, นเม หาเสสิ มานสํ.

๔๗. ชีวิตํ อนเปกฺขิตฺวา, ทุคฺคเตน สตา มยา;

ทินฺน ทาน ทฺวยํเยว, ตํ เม หาเสสิ มานสํ.

๔๘. ตํ สุตฺวา อภโย เถโร, ตํ ทานทฺวยเมว โส;

รญฺโญ จิตฺตปฺปสาทตฺถํ, สํ วณฺเณสิ อเนกธา.

๔๙. เตสุ ปญฺจสุ เถเรสุ, กงฺคุอมฺพิลคาหโก;

มลิย เทว มหาเถโร, สุมนกูฏมฺหิ ปพฺพเต.

๕๐. นวนฺนํ ภิกฺขุสตานํ, ทตฺวา ตํ ปริภุญฺชิ โส;

ปถวีจาลโก ธมฺม, สุตฺตเถโร ตุ ตํ ปน.

๕๑. กลฺยาณิกวิหารมฺหิ, ภิกฺขูนํ สํวิภาชิย;

ทสทฺธส ตสงฺขานํ, ปริโภค มกาสยํ.

๕๒. ตลงฺคร วาสิโก ธมฺม, ทินฺนตฺเถโร ปิยงฺคุเก;

ทีเป ทสสหสฺสานํ, ทตฺวาน ปริภุญฺชิตํ.

๕๓. มงฺคณวาสิโก ขุทฺท, ติสฺสตฺเถโร มหิทฺธิโก;

เกลาเส สฏฺฐิสหสฺสานํ, ทตฺวาน ปริภุญฺชิ ตํ.

๕๔. มหาพฺยคฺโฆ จ เถโร ตํ, อุกฺกนครวิหารเก;

ทตฺวา สตานํ สตฺตานํ, ปริโภคมกาสยํ.

๕๕. สรกภตฺตคาหี ตุ, เถโร ปิยงฺคุทีปเก;

ทฺวาทส ภิกฺขุสหสฺสานํ, ทตฺวาน ปริภุญฺชิตํ.

๕๖. อิติ วตฺวา’ภยตฺเถโร, รญฺโญ หาเสสิ มานสํ;

ราชา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, ตํ เถรํ อิธ มพฺรุวิ.

๕๗. ‘‘จตุวีสติวสฺสานิ, สงฺฆสฺส อุปการโก;

อห เมวํ โหตุ กาโย’ปิ, สงฺฆสฺส อุปการโก.

๕๘. มหาถูป ทสฺสนฐาเน, สงฺฆสฺส กมฺมมาฬเก;

สรีรํ สงฺฆทาสสฺส, ตุเมฺห ฌาเปถ เม’’อิติ.

๕๙. กนิฏฺฐํ อาห ‘‘โภ ติสฺส, มหาถูเป อนิฏฺฐิตํ;

นิฏฺฐาเปหิ ตุวํ สพฺพํ, กมฺมํ สกฺกจฺจ สาธุกํ.

๖๐. สายํ ปาโต จ ปุปฺผานิ, มหาถูปมฺหิ ปูชย;

ติกฺขตฺตุํ อุปหารญฺจ, มหาถูปสฺส การย.

๖๑. ปฏิยาทิตญฺจ ยํ วตฺตํ, มยา สุคต สาสเน;

สพฺพํ อปริหาเปตฺวา, ตาต วตฺตย ตํ ตุวํ.

๖๒. สงฺฆสฺส ตาต กิจฺเจสุ, มา ปมชฺชิตฺถ สพฺพทา’’;

อิตํ ตํ อนุสาสิตฺวา, ตุณฺหี อาสิ มหีปติ.

๖๓. ตงฺขณํ คณสชฺฌายํ, ภิกฺขุสงฺโฆ อกาสิ จ;

เทวตา ฉ รเถ เจว, ฉหิ เทเวหิ อานยุํ.

๖๔. ยาจุํ วิสุํ วิสุํ เทวา, ราชานํ เต รเถ ฐิตา;

‘‘อมฺหากํ เทวโลกํ ตฺวํ, เอหิ ราชมโนรมํ’’.

๖๕. ราชา เตสํ วโจ สุตฺวา, ‘‘ยาว ธมฺมํ สุโณมหํ;

อธิวาเสถ ตาวา’’ติ, หตฺถากาเรน วารยิ.

๖๖. วาเรติ คณสชฺฌาย, มีภิ มนฺตฺวาน ภิกฺขโว;

สชฺฌายํ ฐปยุํ ราชา, ปุจฺฉิตํ ฐานการณํ.

๖๗. ‘‘อาคเมถา’’ติ สญฺญาย, ทินฺนตฺตา’ติ วทึสุ เต;

ราชา ‘‘เนตํ ตถา ภนฺเต’’, อิติ วตฺวาน ตํ วทิ.

๖๘. ตํ สุตฺวาน ชนา เกจิ, ‘‘ภีโต มจฺจุภยา อยํ;

ลาลปฺปตี’’ติ มญฺญึสุ, เตสํ กงฺขาวิโนทนํ.

๖๙. กาเรตุํ อภยตฺเถโร, ราชานํ เอวมาห โส;

‘‘ชานาเปตุํ กถํ สกฺกา, อานีตา เต รถา’’อิติ.

๗๐. ปุปฺผทานํ ขิปาเปสิ, ราช นภสิ ปณฺฑิโต;

ตานิ ลคฺคานิ ลมฺพึสุ, รถีสาสุ วิสุํ วิสุํ.

๗๑. อากาเส ลมฺพมานานิ, ตานิ ทิสฺวา มหาชโน;

กงฺขํ ปฏิวิโนเทสิ, ราชา เถรมภาสิตํ.

๗๒. ‘‘กตโม เทวโลโก หิ,

รมฺโม ภนฺเต’’ติ โส พฺรุวิ;

‘‘ตุสินานํ ปุรํ ราช,

รมฺมํ’’อิติ สตํ มตํ.