อฏฺฐวีสติม ปริจฺเฉท

มหา ถูปสาธน ลาโภ

๑. ตโต สตสหสฺสํ โส, วิสฺสชฺเชตฺวา มหีปติ;

การาเปสิ มหาโพธิ-ปูชํ สุฬารมุตฺตมํ.

๒. ตโต ปุรํ ปวิสินฺโต, ถูปฐาเน นิเวสิตํ;

ปสฺสิตฺวาน สีลายูปํ, สริตฺวา ปุพฺพกํ สุตึ.

๓. ‘‘กาเรสฺสามิ มหาถูปํ’’, อิติ หฏฺโฐ มหาตลํ;

อารุยฺห รตฺตึ ภุญฺชิตฺวา, สยิโต อิติ จินฺตยิ.

๔. ‘‘ทมิเฬ มทฺทมาเนน, โลโก’ยํ ปีฬิโต มยา;

น สกฺกา พลิมุทฺธตฺตุํ, ตํ วชฺชิย พลึ อหํ.

๕. การยนฺโต มหาถูปํ, กตํ ธมฺเมน อิฏฺฐิกา;

อุปฺปาเทสฺสามิ ‘‘อิจฺเจวํ, จินฺตยนฺตสฺส จินฺติตํ.

๖. ฉตฺตมฺหิ เทวตาชานี, ตโต โกลาหลํ อหุ;

เทเวสุ ญตฺวา ตํ สกฺโก, วิสฺสกมฺมาน มพฺรวิ.

๗. ‘‘อิฏฺฐกตฺตํ เจติยสฺส, ราชา จินฺเตสิ คามณิ;

คนฺตฺวา ปุรา โยชนมฺหิ, คมฺภีร นที ยนฺติเก.

๘. มาเปหิ อิฏฺฐิกา ตตฺตํ’, อิติ สกฺเก น ภาสิโต;

วิสฺสกมฺโม อิธาคมฺม, มาเปสิ ตตฺถ อิฏฺฐิกา.

๙. ปภาเต ลุทฺทโก ตตฺถ, สุนเขหิ วนํ อคา;

โวธารูเปน ทสฺเสสิ, ลุทฺทกํ ภุมฺมเทวตา.

๑๐. ลุทฺทโก ตํ’นุพนฺธนฺโต, คนฺตฺวา ทิสฺวาน อิฏฺฐกา;

อนฺตรหิตาย โคธาย, อิติ จิธนฺตสิ โส ตหึ.

๑๑. ‘‘กาเรตุ กาโม กิร โน, มหาถูปํ มหีปติ;

อุปายนมิทํ ตสฺสํ’, อิติ คนฺตฺวา นิเวทยิ.

๑๒. ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา, ปิยํ ชนหิ ตปฺปิโย;

ราชา กาเรสิ สกฺการํ, มหนฺตํ ตุฏฺฐมานโส.

๑๓. ปุราปุพฺพุตฺตเร เทเส, โยชนตฺตย มตฺถเก;

อาจาร วิฏฺฐิคามมฺหิ, โสฬสกรีเส กเล.

๑๔. โสวณฺณ พีชานุ’ฏฺฐึสุ, วิวิธานิ ปมาณโต;

วิทตฺถุกฺกฏฺฐ มาณานิ, องฺคุลิมาณา นิเหฐโต.

๑๕. สุวณฺณ ปุณฺณํ ตํ ภูมึ, ทิสฺวา สงฺคามวาสิกา;

สุวณฺณ ปาหึ อาทาย, คนฺตฺวา รญฺโญ นิเวทยุํ.

๑๖. ปุราปาจิน ปสฺสมฺหิ, สตฺต โยชน มตฺถเก;

คงฺคาปาเร ตมฺพปิฏฺเฐ, ตมฺพโลหํ สมุฏฺฐหิ.

๑๗. ตงฺคามิกา ตมฺพโลห-พีชมาทาย ปาติยา;

ราชาน มุปสงฺกมฺม, ตมตฺถญฺจ นิเวทยุํ.

๑๘. ปุพฺพทกฺขิณเทสมฺหิ, ปุรโต จตุโยชเน;

สุมน วาปิ คามมฺหิ, อุฏฺฐหึสุ มณีพหู.

๑๙. อุปล กุรุวินฺเทหิ, มิสฺสกาเนว คามิกา;

อาทาย ปาติยาเอว, คนฺตฺวา รญฺโญ นิเวทยุํ.

๒๐. ปุรโต ทกฺขิเณ ปสฺเส, อฏฺฐโยชนมตฺถเก;

อมฺพฏฺฐ โกลเลณมฺหิ, รชตํ อุปปชฺชถ.

๒๑. นคเร วาณิโช เอโก, อาทาย สกเฏ พหู;

มลยา สิงฺคีเวราทึ, อาเนตุํ มลยํ คโต.

๒๒. เลณสฺส อวิทูรมฺหิ, สกฏานิฏฺฐ ปาปิย;

ปโตทาทารุนิจฺฉนฺโต, อารุโฬฺห ตํ มหีธรํ.

๒๓. จาฏิปฺปมาณ ตํ ตตฺถ, ปกฺกภาเรน นามิ ตํ;

ทิสฺวา ปน สลฏฺฐิญฺจ, ปาสาณฏฺฐญฺจ ตํ ผลํ.

๒๔. วณฺเฏ ตํ วาสิยา เฉตฺวา, ทสฺสาม’คฺคนฺติ จินฺติย;

กาลํ โฆเสสิ สทฺธาย, จตฺตาโร’นาสวาคมุํ.

๒๕. หฏฺโฐ โส เต’ภิวาเทตฺวา, นิสีทาปิย สาทโร;

วาสิยา วณฺฏสามนฺตา, ตจํ เฉตฺวา อปสฺสยํ.

๒๖. มุญฺชิตฺวา’วาฏ ปุณฺณํ ตํ, ยูสํ ปตฺเตหี อาทิย;

จตฺตาโร ยูส ปูเรเต, ปตฺเต เตสมทาสิโส.

๒๗. เต ตํ คเหตฺวา ปกฺกามุํ,

กาลํ โฆเสสิ โส ปุน;

อญฺเญ ขิณาสวา เถรา,

จตฺตาโร ตตฺถ อาคมุํ.

๒๘. เตสํ ปตฺเต คเหตฺวา โส, ปตฺตามิญฺชหิ ปูริย;

อทาสิ เตสํ ปกฺกามุํ, ตโย เอโก นปกฺกมิ.

๒๙. รชตํ ตสฺส ทสฺเสตุํ, โอโรหิตฺวา ตโต หิ โส;

นิสชฺช เลณาสนฺนมฺหิ, ตามิญฺชา ปริภุญฺชถ.

๓๐. เสสามิญฺชา วาณิโช’ปิ, ภุญฺชิตฺวา ยาวทตฺถกํ;

ภณฺฑิกาย คเหตฺวาน, เสสเถรปทานุโค.

๓๑. อญฺชสา อิมินา ตฺวมฺปิ, คจฺฉ ทานี อุปาสก;

คนฺตฺวาน เถรํ ปสฺสิตฺวา, เวยฺยาวจฺจ มหาสิ จ.

๓๒. เถโร จ เลณทฺวาเรน, ตสฺส มคฺค อมาปยิ;

เถรํ วนฺทิย โส เตน, คจฺฉนฺโต เลณมทฺทส.

๓๓. เลณ ทฺวารมฺหิ ฐตฺวาน, ปสฺสิตฺวา รชตมฺปิ โส;

วาสิยา อาหนิตฺวาน, รชตติ วิชานิย.

๓๔. คเหเตฺวกํ สชฺฌุปิณฺฑํ, คนฺตฺวาน สกฏนฺติกํ;

สกฏานิ ฐปาเปตฺวา, สชฺฌุปิณฺฑํ ตมาทิย.

๓๕. ลหุํ อนุราธ ปุรํ, อาคมฺม วรวาณิโช;

ทสฺเสตฺวา รชตํ รญฺโญ, ตมตฺถมฺปิ นิเวทยิ.

๓๖. ปุรโต ปจฺฉิเม ปสฺเส, ปญฺจโยชน มตฺถเก;

อุรุเวลปฏฺฏเน มุตฺตา, มหามลก มตฺติโย.

๓๗. ปวาลนฺตริกา สทฺธึ, สมุทฺทาถลโมกฺกมุํ;

เกวฏฺฏา ตา สเมกฺขิตฺวา, ราสึ กตฺวาน เอกโต.

๓๘. ปาติยา อานยิตฺวาน, มุตฺตา สห ปวาลกา;

ราชาน มุปสงฺกมฺม, ตมตฺถมฺปิ นิเวทยุํ.

๓๙. ปุรโต อุตฺตเร ปสฺเส, สตฺต โยชน มตฺถเก;

เปฬิวาปิก คามสฺส, วาปิปกฺขนฺตกนฺทเร.

๔๐. ชายึสุ วาลุกาปิฏฺเฐ, จตฺตาโร อุตฺตมา มณี;

นีสท โปตปฺปมาณา, อุมฺมาปุปฺผนิภาสุภา.

๔๑. เต ทิสฺวา สุนโข ลุทฺโท, อคนฺตฺวา ราชสนฺติกํ;

‘‘เอวรูปา มณีทิฏฺโฐ, มยา’’อิติ นิเวทยิ.

๔๒. อิฏฺฐกาทีนิ เอตานิ มหาปุญฺโญ มหามติ;

มหาถูปตฺถมุปฺปนฺนา-น’สฺโสสิ ตทเหว โส.

๔๓. ยถานุรูปํ สกฺการํ, เตสํ กตฺวา สุมานโต;

เอเต วา รกฺขเก กตฺวา, สพฺพานิ อาหราปยิ.

๔๔. เขทมฺปิ กายชมสยฺหมจินฺตยิตฺวา,

ปุญฺญํ ปสนฺนมนโส ปจิต หิ เอวํ;

สาเธติ สาธน สตานิ สุขา กรานิ,

ตสฺมา ปสนฺนมนโส’ว กเรยฺย ปุญฺญนฺติ.

สุชนปฺปสาทสํเวคตฺถาย กเต มหาวํเส

มหาถูปสาธนลาโภ นาม

อฏฺฐวีสติโม ปริจฺเฉโท.