เตวีสติม ปริจฺเฉท

โยธลาโภ

๑. พลลกฺขณรูเปติ,

เตโชชวคุเณหิ จ;

อคฺโค หุตฺวา มหากาโย,

โส จ กณฺฑูลวารโณ.

๒. นนฺทีมิตฺโต สุรนิมิโล, มหาโสโณ โคฏฺฐยิมฺพโร;

เถรปุตฺตาภโย ภรโณ, เวฬุสุมโน ตเถว จ.

๓. ขญฺชเทโว ผุสฺสเทโว, ลภิยฺย วสโภปิ จ;

เอเต ทส มหาโยธา, ตสฺสา’เหสุํ มหพฺพลา.

๔. อหุ เอฬารราชสฺส, มิตฺโต นาม จมูปติ;

ตสฺส กมฺมนฺตคามมฺหิ, ปาจีนขณฺฑราชิยา.

๕. จิตฺตปพฺพตสามนฺตา, อหุ ภคินิยา สุโต;

โกโสหิตวตฺถคุโยฺห, มาตุลสฺเสว นามโต.

๖. ทูรมฺปิ ปริสปฺปนฺตํ, ทหรํ ตํ กุมารกํ;

อาพชฺฌ นนฺทิยา กฏฺยํ, นิสทมฺหิ อพนฺธิสุ.

๗. นิสทํ กฑฺฒโต ตสฺส, ภูมิยํ ปริสปฺปโต;

อุมฺมาราติกฺกเม นนฺทิ, สา ฉชฺชติ ยโต ตโต.

๘. นนฺทิมิตฺโตติ ญายิตฺถ, ทสนาคพโล อหุ;

วุทฺโธ นครมาคมฺม, โส อุปฏฺฐาสิ มาตุลํ.

๙. ถูปาทีสุ อสกฺการํ, กโรนฺโต ทมิเฬ ตทา;

อูรุํ อกฺกมฺมปาเทน, หตฺเถน อิตรํ ตุโส.

๑๐. คเหตฺวา สมฺปทาเลตฺวา, พหิกฺขปตึ ถามวา;

เทวา อนฺตรธาเปนฺติ, เตน ขิตฺตํ กเฬวรํ.

๑๑. ทมิฬานํ ขยํ ทิสฺวา, รญฺโญ อาโรจยึ สุตํ;

‘‘สโหฏฺฏํ คณฺหเถตํ’’ติ, วุตฺตํ กาตุํ น สกฺขิสุํ.

๑๒. จินฺเตสิ นนฺทิมิตฺโต โส, ‘‘เอวมฺปิ กรโต มม;

ชนกฺขโย เกวลญฺหิ, นตฺถิ สาสนโชตนํ.

๑๓. โรหเณ ขตฺติยา สนฺติ, ปสนฺนํ รตนตฺตเย;

ตตฺถ กตฺวา ราชเสวํ, คณฺหิตฺวา ทมิเฬ’ขิเล.

๑๔. รชฺชํ ทตฺวา ขตฺติยานํ, โชเตสฺสํ พุทฺธสาสนํ’’;

อิติ คนฺตฺวา คามณิสฺส, ตํ กุมารสฺส สาวยิ.

๑๕. มาตุยา มนฺตยิตฺวา โส, สกฺการํ ตสฺส การยิ;

สกฺกโต นนฺทิมิตฺโต โส, โยโธ วสิ ตทนฺติเก.

๑๖. กากวณฺโณ ติสฺสราชา, วาเรตุํ ทมิฬิสทา;

มหาคงฺคาย ติตฺเถสุ, รกฺขํ สพฺเพสุ การยิ.

๑๗. อหุ ทีฆาภโย นาม, รญฺโญ’ญฺญ ภริยา สุโต;

กจฺฉกติตฺเถ คงฺคาย, เตน รกฺขมการยิ.

๑๘. โส รกฺขากรณตฺถาย, สมนฺตา โยชนทฺวเย;

มหากุลมฺหา เอเกกํ, ปุตฺตํ อาณาปยิ ตหึ.

๑๙. โกฏฺฐิวาเล ชนปเท, คาเม ขณฺฑกวิฏฺฐิเก;

สตฺตปุตฺโต กุลปติ, สงฺโฆ นามา’สิ อิสฺสโร.

๒๐. ตสฺสาปิ ธูตํ ปาเหสิ, ราชปุตฺโต สุตตฺถิโก;

สตฺตโม นิมิโล นาม, ทสหตฺถิพโล สุโต.

๒๑. ตสฺส อกมฺมสีลตฺตา, ขียนฺตา ฉปิ ภาตโร;

โรจยุํ ตสฺส คมนํ, น ตุ มาตา ปิตา ปน.

๒๒. กุชฺฌิตฺวา เสสภาตูนํ, ปาโตเยว ติโยชนํ;

คนฺตฺวา สุรคฺคเมเยว, ราชปุตฺตํ อปสฺสิโส.

๒๓. โส ตํ วิมํสนตฺถาย, ทูเร กิจฺเจ นิโยชยิ;

เจติย ปพฺพตา สนฺเน, ทฺวาร มณฺฑลคามเก.

๒๔. พฺราหฺมโณ กุณฺฑโล นาม, วิชฺช เต เม สหายโก;

สมุทฺทปาเร ภณฺฑานิ, ตสฺส วิชฺชนฺติ สนฺติเก.

๒๕. คนฺตฺวา ตํ เตน ทินฺนานิ, ภณฺฑกานิ อิธา’หร;

อิติ วตฺวาน โภเชตฺวา, เลขํ ทตฺวา วิสฺสชฺชยิ.

๒๖. ตโต นว โยชนญฺหิ, อนุราธปุรํ อิทํ;

ปุพฺพเณฺหเยว คนฺตฺวาน, โส ตํ พฺราหฺมณ มทฺทส.

๒๗. ‘‘นฺหตฺวา วาปิยํ ตาต, เอหี’’ติ อาห พฺราหฺมโณ;

อิธา’นาคต ปุพฺพตฺตา, นฺหตฺวาน ติสฺสวาปิยํ.

๒๘. มหาโพธิญฺจ ปูเชตฺวา, ถูปาราเม จ เจติยํ;

นครํ ปวิสิตฺวาน, ปสฺสิตฺวา สกลํ ปุรํ.

๒๙. อาปณา คนฺธมาทาย, อุตฺตร ทฺวารโต ตโต;

นิกฺขมฺมุปฺปล เขตฺตมฺหา, คเหตฺวา อุปฺปลานิ จ.

๓๐. อุปาคมิ พฺราหฺมณํ ตํ, ปุฏฺโฐ เตนา’ห โส คตึ;

สุตฺวา โส พฺราหฺมโณ ตสฺส, ปุพฺพาคมมิธาคมํ.

๓๑. วิมฺหิโต จินฺตยี เอวํ, ‘‘ปุริสา ชานีโย อยํ;

สเจ ชาเนยฺย เอฬาโร, อิมํ หตฺเถ กริสฺสติ.

๓๒. ตสฺมา’ยํ ทมิฬา’สนฺเน, วาเสตุํ เนว อรหติ;

ราชปุตฺตสฺส ปิตุโน, สนฺติเก วาสมรหติ’’.

๓๓. เอว เมวํ ลิขิตฺวาน, เลขํ ตสฺส สมปฺปยิ;

ปุณฺณวฑฺฒน วตฺถานิ, ปณฺณากาเร พหูปิ จ.

๓๔. ทตฺวา ตํ โภชยิตฺวา จ, เปเสสี สขิสนฺติกํ;

โส วฑฺฒมานจฺฉายายํ, คตฺวา ราชสุตนฺติ กํ.

๓๕. เลขญฺจ ปณฺณากาเร จ, ราชปุตฺตสฺส อปฺปยิ;

ตุฏฺโฐ อาห ‘‘สหสฺเสน, ปสาเทถ อิม’’นฺติ โส.

๓๖. อิสฺสํ กรึสุ ตสฺส’ญฺเญ, ราชปุตฺตสฺส เสวกา;

โส ตํ ทสสหสฺเสน, ปสาทาเปสิ ทารกํ.

๓๗. ตสฺส เกสํ ลิขาเปตฺวา, คงฺคาเยว นหาปิย;

ปุณฺณวฑฺฒน วตฺถยุคํ, คนฺธมาลญฺจ สุนฺทรํ;

อจฺฉาเทตฺวา วิลิมฺเปตฺวา, มณฺฑยิตฺวา สุรูปกํ.

๓๘. สีสํ ทุกูลปฏฺเฏน, เวฐยิตฺวา อุปานยุํ;

อตฺตโน ปริหาเรน, ภตฺตํ ตสฺส อทาปยิ.

๓๙. อตฺตโน ทสสหสฺส-อคฺฆนสยนํ สุภํ;

สยนตฺถํ อทาเปสิ, ตสฺส โยธสฺส ขตฺติโย.

๔๐. โส สพฺพํ เอกโต กตฺวา, เนตฺวา มาตาปิตนฺติกํ;

มาตุยา ทสสหสฺสํ, สยนํ ปิตุโน อทา.

๔๑. ตํเยว รตฺตึ อาคนฺตฺวา, รกฺขฐาเน อทฺทสฺสยิ;

ปภาเต ราชปุตฺโต ตํ, สุตฺวา ตุฏฺฐมโน อหุ.

๔๒. ทตฺวา ปริจฺฉทํ ตสฺส, ปริวารชนํ ตถา;

ทตฺวา ทสสหสฺสานี, เปเสสิ ปิตุสนฺติกํ.

๔๓. โยโธ ทสสหสฺสานิ, เนตฺวา มาตาปิตนฺติกํ;

เตสํ ทตฺวา กากวณฺณ-ติสฺโส ราชา มุปาคมิ.

๔๔. โส คามณิกุมารสฺส, ตมปฺเปสิ มหีปติ;

สกฺกโต สุรนิมิโล, โยโธ วสิ ตทนฺติเก.

๔๕. กุฏุมฺพริกณฺณิกายํ,

หุนฺทรีวาปิ คามเก;

ติสสฺส อฏฺฐโม ปุตฺโต,

อโหสิ โสณ นามโก.

๔๖. สตฺตวสฺสิกกาเลปิ, ตาลคจฺเฉ อลุญฺจิ โส;

ทส วสฺสิกกาลมฺหิ, ตาเล ลุญฺจิมหพฺพโล.

๔๗. กาเล น โส มหาโสโณ,

ทส หตฺถิ พโล อหุ;

ราชา ตํ ตาทิสํ สุตฺวา,

คเหตฺวา ปิตุสนฺติกา.

๔๘. คามณิสฺส กุมารสฺส, อทาสิ โปสนตฺถิโก;

เตน โส ลทฺธสกฺกาโร, โยโธ วสิ ตทนฺติเก.

๔๙. คิรินาเม ชนปเท, คาเม นิจฺเฉลวิฏฺฐิเก;

ทสหตฺถิพโล อาสิ, มหานาคสฺส อตฺรโช.

๕๐. ลกุณฺฏกสรีรตฺตา, อหุ โคฏฺฐก นามโก;

กโรนฺติ เกฬิปริหาสํ, ตสฺส เชฏฺฐา ฉ ภาตโร.

๕๑. เต คนฺตฺวา มาสเขตฺตตฺถํ, โกฏฺฏยิตฺวา มหาวนํ;

ตสฺส ภาคํ ฐเปตฺวาน, คนฺตฺวา ตสฺส นิเวทยุํ.

๕๒. โส คนฺตฺวา ตํ ขณํเยว, รุกฺเข อิมฺพรสญฺญิเต;

ลุญฺจิตฺวาน สมํ กตฺวา, ภูมึ คนฺตฺวา นิเวทยิ.

๕๓. คนฺตฺวาน ภาตโร ตสฺส, ทิสฺวา กมฺมนฺต มพฺภุตํ;

ตสฺส กมฺมํ กิตฺตยนฺตา, อาคจฺฉึสุ ตทนฺติกํ.

๕๔. ตทุปาทาย โส อาสิ, โคฏฺฐยิมฺพรนามโก;

ตเถว ราชา ปาเหสิ, ตมฺพิ คามณิสนฺติกํ.

๕๕. โกฏิปพฺพตสามนฺตา, กิตฺติคามมฺหิ อิสฺสโร;

โรหโณ นาม คหปติ, ชาตํ ปุตฺตกมตฺตโน.

๕๖. สมาน นามํ กาเรสิ, โคฏฺฐกาหยราชิโน;

ทารโก โส พลี อาสิ, ทสทฺวาทสวสฺสิโก.

๕๗. อสกฺกุเณยฺยปาสาเณ, อุทฺธตฺตุํ จตุปญฺจหิ;

กีฬมาโน ขิปิ ตทา, โส กีฬาคุฬเก วิย.

๕๘. ตสฺส โสฬสวสฺสสฺส, ปิตา คทมการยิ;

อฏฺฐตึสงฺคุลวฏฺฏํ, โสฬสหตฺถทีฆกํ.

๕๙. กาลานํ นาฬิเกรานํ,

ขนฺเธ อาหจฺจ ตาย โส;

เต ปาตยิตฺวา เตเนว,

โย โธ โส ปากโฏ อหุ.

๖๐. ตเถว ราชา ปาเหสิ, ตมฺปิ คามณิสนฺติเก;

อุปฏฺฐาโก มหาสุมฺม-เถรสฺสา’สิ ปิตา ปน.

๖๑. โส มหาสุมฺมเถรสฺส, ธมฺมํ สุตฺวา กุฏุมฺพิโก;

โสตาปตฺติผลํ ปตฺโต, วิหาเร โกฬปพฺพเต.

๖๒. โสตุ สญฺชาตสํเวโค, อาโรเจตฺวาน ราชิโน;

ทตฺวา กุฏุมฺพํ ปุตฺตสฺส, ปพฺพชิ เถรสนฺติเก.

๖๓. ภาวนํ อนุยุญฺชิตฺวา, อรหตฺตมปาปุณิ;

ปุตฺโต เตน’สฺส ปญฺญายิ, เถรปุตฺตาภโย อิติ.

๖๔. กปฺปกนฺทรคามมฺหิ, กุมารสฺส สุโต อหุ;

ภรโณ นาม โส กาเล, ทสทฺวาทสวสฺสิเก.

๖๕. ทารเกหิ วนํ คนฺตฺวา’-นุพนฺธิตฺวา สเส พหู;

ปาเทน ปหริตฺวาน, ทฺวิขณฺฑํ ภูมิยํ ขิปิ.

๖๖. คามิเกหิ วนํ คนฺตฺวา, โสฬสวสฺสิโก ปน;

ตเถว ปาเตสิ ลหุํ, มิค โคกณฺณสูกเร.

๖๗. ภรโณ โส มหาโยโธ,

เตเนว ปากโฏ อหุ;

ตเถว ราชา วาเสสิ,

ตมฺปิ คามณิสนฺติเก.

๖๘. คิริคาเม ชนปเท, กุฏุมฺพิยงฺคณคามเก;

กุฏุมฺปิวสโภ นาม, อโหสิ ตตฺถ สมฺมโต.

๖๙. เวโฬ ชนปโท ตสฺส, สุมโน คิริโภชโก;