เอกูนวีสติม ปริจฺเฉท

โพธิ อาคมโน

๑. มหาโพธิรกฺขณตฺถํ, อฏฺฐารส รเถ สโภ;

เทวกุลานิ ทตฺวาน, อฏฺฐามจฺจา กุลานิ จ.

๒. อฏฺฐ พฺราหฺมณกุลานิ, อฏฺฐ วสฺสกุลานิ จ;

โคปกานํ ตรจฺฉานํ, กุลิงฺคานํ กุลานิ จ.

๓. ตเถว เปสการานํ, กุมฺภการานเมว จ;

สพฺเพ สญฺจาปิ เสนีนํ, นาคยกฺขานเมว จ.

๔. เหมสชฺชุฆเฏเจว, ทตฺวา อฏฺฐฏฺฐ มานโท;

อาโรเปตฺวา มหาโพธึ, นาวํ คงฺคาย ภูสิตํ.

๕. สงฺฆมิตฺต มหาเถรี, สเห กทส ภิกฺขุนึ;

ตเถวา’โรปยิตฺวาน, อริฏฺฐปมุเขปิ จ.

๖. นครา นิกฺขมิตฺวาน, วิญฺชาฏวิมติจฺจโส;

ตามลิตฺถึ อนุปฺปตฺโต, สตฺตาเหเน’ว ภูปติ.

๗. อจฺจุฬา ราหิ ปูชายิ, เทวานาคานราปิ จ;

มหาโพธึ ปูชยนฺตา, สตฺตาเหน’วุปาคมุํ.

๘. มหาสมุทฺทตีรมฺหิ, มหาโพธึ มหีปติ;

ฐปาเปตฺวาน ปูเชสิ, มหารชฺเชน โส ปุน.

๙. มหาโพธึ มหารชฺเช, อภิสิญฺจียกามโท;

อคฺคสิร สุกฺกปกฺเข, ทิเน ปาฏิปเท ตโต.

๑๐. อุจฺจาเรตุํ มหาโพธึ, เตหิเยว’ฏฺฐ อฏฺฐหิ;

สาลมูลมฺหิ ทินฺเนหิ, ธาตุคฺคตกุเลหิ โส.

๑๑. อุกฺขิปิตฺวา มหาโพธึ, คลมตฺตํ ชลํ ตหึ;

โอคาเหตฺวา สนาวาย, ปติฏฺฐาปยิ สาธุกํ.

๑๒. นาวํ อาโรปยิตฺวา ตํ, มหาเถรึ สเถริกํ;

มหาริฏฺฐํ มหามจฺจํ, อิทํ วจนมพฺรวิ.

๑๓. ‘‘อหํ รชฺเชน ติกฺขตฺตุํ, มหาโพธิมปูชยึ;

เอว เมวา’ภิ ปูเชตุ, ราชา รชฺเชน เม สขา’’.

๑๔. อิทํ วตฺวา มหาราชา, ตีเร ปญฺชลิโก ฐิโต;

คจฺฉมานํ มหาโพธึ, ปสฺสํ อสฺสูนิวตฺตยิ.

๑๕. มหาโพธิ วิโยเคน,

ธมฺมา โสโก สโสกวา;

กนฺนิตฺวา ปริเทวิตฺวา,

อคมาสิ สกํ ปุรํ.

๑๖. มหาโพธิ สมารุฬฺหา, นาวาปกฺขนฺธี โตยธึ;

สมนฺตา โยชเน วิจี, สนฺนิสีทิ มหณฺณเว.

๑๗. ปุปฺผึสุ ปญฺจวณฺณานิ, ปทุมานิ สมนฺตโต;

อนฺตลิกฺเข ปวชฺชึสุ, อเนก ตูริยานิ จ.

๑๘. เทวตาหิ อเนกาหิ, ปูชา’เนกา ปวตฺติตา;

คเหตุญฺจ มหาโพธิ, นาคา’กาสุํ วิกุพฺพนํ.

๑๙. สงฺฆมิตฺตา มหาเถริ, อภิญฺญาพลปารคา;

สุปณฺณรูปา หุตฺวาน, เต ตาเสสิ มโหรเค.

๒๐. เต ตาสิตา มหาเถรึ, ยาจิตฺวาน มโหรคา;

นยิตฺวาน มหาเพมธึ, ภุชงฺคภวนํ ตโต.

๒๑. สตฺตาหํ นาครชฺเชน, ปูชาหิ วิวิธาหิ จ;

ปูชยิตฺวาน อาเนตฺวา, นาวายํ ฐปยึสุ เต.

๒๒. ตทเหว มหาโพธิ, ชมฺพุโกลมิธคมา;

เทวานํปิยติสฺโส ตุ, ราชา โลกหิเต รโต.

๒๓. สุมนา สามเณรมฺหา, ปุพฺเพ สุตตทาคโม;

มคฺคสิราทิทินโฆ, ปภุติ วจสาทโร.

๒๔. อุตฺตรทฺวารโต ยาว, ชมฺพุโกลํ มหาปถํ;

วิภูสยิตฺวา สกลํ, มหาโพธิคตาสโย.

๒๕. สมุทฺทาสนสาลาย, ฐาเน ฐตฺวา มหณฺณเว;

อาคจฺฉนฺตํ มหาโพธึ, มหาเถริทฺธิยา’ทฺทส.

๒๖. ตสฺมึฐาเน กตา สาลา, ปกา เสตุํ ตมพฺภุตํ;

สมุทฺทาสนสาลาติ, นาเมนา‘สิ’ธ ปากฏา.

๒๗. มหาเถรานุภาเวน, สทฺธึ เถเรหิ เตหิ จ;

ตทเหว’คมา ราชา, ชมฺพุโกลํ ส เสนโก.

๒๘. มหาโพธา คเมปีติ-เวเคนุ’นฺโน อุทานยํ;

คลปฺปมาณํ สลิลํ, วิคาเหตฺวา สุวิคฺคโห.

๒๙. มหาโพธึ โสฬสหิ, กุเลหิ สห มุทฺธนา;

อาทาโย’โรปยิตฺวาน, เวลายํ มณฺฑเป สุเภ.

๓๐. ฐปยิตฺวาน ลํกินฺโท, ลํการชฺเชน ปูชยิ;

โสฬสนฺนํ สมปฺเปตฺวา, กุลานํ รชฺชมตฺตโน.

๓๑. สยํ โทวาริกฐาเน, ฐตฺวาน ทิวเส ตโย;

ตตฺเถว ปูชํ กาเรสิ, วิวิธํ มนุชาธิโป.

๓๒. มหาโพธึ ทสมิยํ, อาโรเปตฺวา รเถสุเภ;

อานยนฺโต มนุสฺสินฺโท, ทุมินฺทํ ตํ ฐปาปยิ.

๓๓. ปาจินสฺส วิหารสฺส, ฐาเน ฐานวิจกฺขโณ;

ปาตราสํ ปวตฺเตสิ, สสงฺฆสฺส ชนสฺส โส.

๓๔. มหามหินฺทเถเร’ตฺถ, กตํ ทสพเลน ตํ;

กเถสิ นาคทมนํ, รญฺโญ ตสฺส อเสสโต.

๓๕. เถรสฺส สุตฺวา กาเรตฺวา, สญฺญาณานิ ตหึ ตหึ;

ปริภุตฺเตสุ ฐาเนสุ, นิสชฺชาทีหิ สตฺถุนา.

๓๖. ติวกฺกสฺส พฺราหฺมณสฺส, คามทฺวาเร จ ภูปติ;

ฐปาเปตฺวา มหาโพธึ, ฐาเนสุ เตสุ เตสุ จ.

๓๗. สุทฺธวาลุก สนฺถาเร, นานาปุปฺผสมากุเล;

ปคฺคหิตธเช มคฺเค, ปุปฺผคฺฆิกวิภูสิเต.

๓๘. มหาโพธึ ปูชยนฺโต, รตฺตินฺทิว มตนฺทิโต;

อานยิตฺวา จุทฺทสิยํ, อนุราธ ปุรนฺติกํ.

๓๙. วฑฺฒมานกจฺฉายาย, ปุรํ สาธุ วิภูสิตํ;

อุตฺตเรน จ ทฺวาเรน, ปูชยนฺโต ปเวสิย.

๔๐. ทกฺขิเณน จ ทฺวาเรน, นิกฺขมิตฺวา ปเวสิย;

มหา เมฆวนารามํ, จตุพุทฺธนิเสวิตํ.

๔๑. สุมนสฺเสว วจสา, ปเทสํ สาธุสงฺขตํ;

ปุพฺพโพธิฐิตฏฺฐานํ, อุปเนตฺวา มโนรมํ.

๔๒. กุเลหิ โส โสฬสหิ, ราชา ลงฺการธาริหิ;

โอโรเปตฺวา มหาโพธึ, ปติฏฺฐา เปตุ โมสฺสชฺชิ.

๔๓. หตฺถโต มุตฺตมตฺตสา, อสีติรตนํ นภํ;

อุคฺคนฺตฺวาน ฐิตา มุญฺจิ, ฉพฺพณฺณา รสฺมิโย สุภา.

๔๔. ทีเป ปตฺถริยา’หจฺจ, พฺรหฺมโลกํ ฐิตา อหุ;

สูริยตฺถงฺคมนายาว, รสฺมิโย ตา มโนรมา.

๔๕. ปุริสา ทสสหสฺสานิ, ปสนฺนา ปาฏิหาริเย;

วิปสฺสิตฺวานา’รหตฺถํ, ปตฺวาน อิธ ปพฺพชุํ.

๔๖. โอโรหิตฺวา มหาโพธิ, สูริยตฺถงฺคเม ตโต;

โรหิณิยา ปติฏฺฐาสิ, มหิยํ กมฺปิ เมทินี.

๔๗. มูลานิ ตานิ อุคฺคนฺตฺวา, กฏาหมุขวฏฺฏิโต;

วินนฺธนฺตา กฏาหํ ตํ, โอตรึสุ มหีตลํ.

๔๘. ปติฏฺฐิตํ มหาโพธึ, ชนา สพฺเพ สมคตา;

คนฺธมาลาทิ ปูชาหิ, ปูชยึสุ สมนฺตโต.

๔๙. มหาเมโฆ ปวสฺสิตฺถ, หิมคพฺภา สมนฺตโต;

มหาโพธึ ฉาทยึสุ, สีตลานิ ฆนานิ จ.

๕๐. สตฺตาหานิ มหาโพธึ, ตหึเยว อทสฺสนา;

หิมคพฺเภ สนฺนิสีทิ, ปสาทชนนี ชเน.

๕๑. สตฺตาหา ติกฺกเม เมฆา, สพฺเพ อปคมึสุ เต;

มหาโพธิ จ ทิสฺสิตฺถ, ฉพฺพณฺณา รํสิโยปิ จ.

๕๒. มหามหินฺทตฺเถโรจ, สงฺฆมิตฺตา จ ภิกฺขุนี;

ตตฺถา’คญฺฉุํสปริสา, ราชา สปริโสปิ จ.

๕๓. ขตฺติยา กาชรคฺคาเม, จนฺทนคฺคาม ขตฺติยา;

ติวกฺก พฺราหฺมโณ เจว, ทีปวาสี ชนาปิ จ.

๕๔. เทวานุภาเวนา’คญฺฉุํ, มหาโพธิ มหุสฺสุกฺกา;

มหาสมาคเม ตสฺมึ, ปาฏิหาริยวิมฺหิเต.

๕๕. ปกฺกํ ปาจินสาขาย, เปกฺขตํ ปกฺก’มกฺขตํ;

เถโร ปตนฺตมาทาย, โรเปตุํ ราชิโน อทา.

๕๖. ปํสูนํ คนฺธมิสฺสานํ, ปุณฺเณ โสณฺณ กฏาหเก;

มหาสนสฺส ฐาเน ตํ, ฐปิตํ โรป’ยิสฺสโร.

๕๗. เปกฺขตํเยว สพฺเพสํ, อุคฺคนฺตฺวา อฏฺฐ องฺกุรา;

ชายึสุ โพธิตรุณา, อฏฺฐํสุ จตุหตฺถกา.

๕๘. ราชา เต โพธิตรุเณ, ทิสฺวา วิมฺหิตมานโส;

เสตจฺฉตฺเตน ปูเชสิ, อภิเสกมทาสิ จ.

๕๙. ปติฏฺฐาเปสิ อฏฺฐนฺนํ, ชมฺพุโกลมฺหิ ปฏฺฏเน;

มหาโพธิ ฐิต ฐาเน, นาวาโย โรหเน ตทา.

๖๐. ติวกฺกพฺราหฺมณคาเม, ถูปาราเม ตเถว จ;

อิสฺสรสมณาราเม, ปฐเม เจติยงฺคเณ.

๖๑. เจติย ปพฺพตา ราเม, ตถา กาชรคามเก;

จนฺทนคามเก จาติ, เอเกกํ โพธิลฏฺฐิกํ.

๖๒. เสสา จตุปกฺกชาตา, ทฺวตฺตึส โพธิลฏฺฐิโย;

สมนฺตา โยชนฐาเน, วิหาเรสุ ตหึ ตหึ.

๖๓. ทีปาวาสี ชนสฺเสว, หิตตฺถาย ปติฏฺฐิเต;

มหาโพธิ ทุมินฺทมฺหิ, สมฺมาสมฺพุทฺธ เตชสา.

๖๔. อนุลาสาส ปริสา, สงฺฆมิตฺตาย เถริยา;

สนฺติเก ปพฺพชิตฺวาน, อรหตฺตมปาปุณิ.

๖๕. อริฏฺโฐ โส ปญฺจสต-ปริวาโร จ ขตฺติโย;

เถรนฺติเก ปพฺพชิตฺวา, อรหตฺตมปาปุณิ.

๖๖. ยานิ เสฏฺฐิกุลาน’ฏฺฐ-มหาโพธิมิธาหรุํ;

โพธาหรกุลานีติ, ตานิ เตน ปวุจฺจเร.

๖๗. อุปาสิกา วิหาโรติ, ญาเต ภิกฺขุนุปสฺสเย;

สสงฺฆา สงฺฆมิตฺตา สา, มหาเถรี ตหึ วสิ.

๖๘. อคารตฺตยปาโมกฺเข, อคาเร ตตฺถ การยิ;

ทฺวาทส เตสุ เอกสฺมึ, มหาคาเร ฐปาปยิ.

๖๙. มหาโพธิสเมตาย, นาวาย กูปยฏฺฐิกํ;

เอกสฺมึ ปิย เมกสฺมึ, อริตฺตํ เตหิ เตวิทุํ.

๗๐. ชาเต อญฺญนิกาเยปิ, อคารา ทฺวาทสาปิ เต;

หตฺถาฬก ภิกฺขุนีหิ, วฬญฺชยึสุ สพฺพทา.

๗๑. รญฺโญ มงฺคลหตฺถิ โส, วิจรนฺโต ยถาสุขํ;

ปุรสฺส เอกปสฺสมฺหิ, กนฺทรนฺตมฺหิ สีตเล.

๗๒. กทมฺพปุปฺผคุมฺพนฺเต, อฏฺฐาสิ โคจรํ จรํ;

หตฺถึ ตตฺถรตํ ญตฺวา, อกํสุ ตตฺถ อาฬฺหกํ.

๗๓. อเถก ทิวสํ หตฺถี, นคณฺหิ กพฬานิ โส;

ทีปปฺปสาทกํ เถรํ, ราชา โส ปุจฺฉิตํ มตํ.