สตฺตรสม ปริจฺเฉท

ธาตุอาคมโน

๑. วุตฺถวสฺโส ปวาเรตฺวา, กตฺติกปุณฺณมาสิยํ;

อโวเจ’ทํ มหาราชํ, มหาเถโร มหามติ.

๒. จิรทิฏฺโฐ หิ สมฺพุทฺโธ, สตฺถา โน มนุชาธิป;

อนาถวาสํ อวสิมฺห, นตฺถิ โน ปูชิยํ อิธ.

๓. ‘‘ภาสิตฺถ นนุ ภนฺเตเม, สมฺพุทฺโธ นิพฺพุโต’’ อิติ;

อาห ธาตูสุ ทิฏฺเฐสุ, ทิฏฺโฐ โหติ ชิโน’’ อิติ.

๔. วิทิโต โว อธิปฺปาโย, ถูปสฺส การเณ มยา;

กาเรสฺสามิ อหํ ถูปํ, ตุเมฺห ชานาถ ธาตุโย.

๕. มนฺเตหิ สุมเนนาติ, เถโร ราชานมพฺรวิ;

ราชา’ห สามเณรํ ตํ, กุโต ลจฺฉาม ธาตุโย.

๖. วิภูสยิตฺวา นครํ, มคฺคญฺจ มนุชาธิป;

อุโปสถี สปริโส, หตฺถึ อารุยฺห มงฺคลํ.

๗. เสตจฺฉตฺตํ ธารยนฺโต, ตาลาวจรสํหิโต;

มหานาควนุยฺยานํ, สายนฺหสมเย วช.

๘. ธาตุเภทญฺญุโน ราช, ธาตุโย ตตฺถ ลจฺฉสิ;

อิจฺฉาห สามเณโร โส, สุมโน ตํ สุมานสํ.

๙. เถโร’ถ ราชกุลโต, คนฺตฺวา เจติยปพฺพตํ;

อามนฺติย สามเณรํ, สุมนํ สุมโน คตึ.

๑๐. เอหิ ตฺวํ ภทฺร สุมน, คนฺตฺวา ปุปฺผปุรํ วรํ;

อยฺยกํ เต มหาราชํ, เอวํ โน วจนํ วท.

๑๑. สหาโย เต มหาราช, มหาราชา มรุปฺปิโย;

ปสนฺโน พุทฺธสมเย, ถูปํ กาเรตุมิจฺฉติ.

๑๒. มุนิโน ธาตุโย เทหิ, ปตฺตํ ภุตฺตญฺจ สตฺถุนา;

สรีรธาตุโย สนฺติ, พหโว หิ ตวนฺติเก.

๑๓. ปตฺตปูรา คเหตฺวา ตา, คนฺตฺวา เทวปุรํ วรํ;

สกฺกํ เทวานมินฺทํ ตํ, เอวํ โน วจนํ วท.

๑๔. ติโลกทกฺขิเณยฺยสฺส, ทาฐาธาตุ จ ทกฺขิณา;

ตวนฺติกมฺหิ เทวินฺท, ทกฺขิณกฺขกธาตุ จ.

๑๕. ทาฐํ ตฺวเมว ปูเชหิ, อกฺขกํ เทหิ สตฺถุโน;

ลํกาทีปสฺส กิจฺเจสุ, มาปมชฺช สุราธิป.

๑๖. ‘‘เอวํ ภนฺเต’’ติ วตฺวา โส, สามเณโร มหิทฺธิโก;

ตงฺขณํเยว อคมา, ธมฺมาโสกสฺส สนฺติกํ.

๑๗. สาลมูลมฺหิ ฐปิตํ, มหาโพธึ ตหึ สุตํ;

กตฺติกจฺฉณปูชาหิ, ปูชิยํ ตญฺจ อทฺทส.

๑๘. เถรสฺส วจนํ วตฺวา, ราชโต ลทฺธธาตุโย;

ปตฺตปูรํ คเหตฺวาน, หิมวนฺตมุปาคมิ.

๑๙. หิมวนฺเต ฐเปตฺวาน, สธาตุํ ปตฺตมุตฺตมํ;

เทวินฺทสนฺติกํ คนฺตฺวา, เถรสฺส วจนํ ภณิ.

๒๐. จูฬามณิ เจติยมฺหา, คเหตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ;

สามเณรสฺส ปาทาสิ, สกฺโก เทวานมิสฺสโร.

๒๑. ตํ ธาตุํ ธาตุปตฺตญฺจ, อาทาย สุมโน ตโต;

อาคมฺม เจติยคิรึ, เถรสฺส’ทาสิ ตํ ยติ.

๒๒. มหานาควนุยฺยานํ, วุตฺเตนา วิธินา’คมา;

สายนฺหาสมเย ราชา, ราชเสนา ปุรกฺขโต.

๒๓. ฐเปสิ ธาตุโย สพฺพา, เถโร ตตฺเถว ปพฺพเต;

มิสฺสกํ ปพฺพตํ ตสฺมา, อาหุ เจติย ปพฺพตํ.

๒๔. ฐเปตฺวา ธาตุปตฺตํ ตํ, เถโร เจติยปพฺพเต;

คเหตฺวา อกฺขกํ ธาตุํ, สงฺเกตํ สคโณ’คมา.

๒๕. สจายํ มุนิโน ธาตุ, ฉตฺตํ นมตุ เม สยํ;

ชณฺณุเกหิ กรีธาตุ, ธาตุจงฺโกฏโก อยํ.

๒๖. สิรสฺมึ เม ปติฏฺฐาตุ, อาคมฺม สห ธาตุโก;

อิติ ราชา วิจินฺเตสิ, จินฺติตํ ตํ ตถา อหุ.

๒๗. อมเตนา’ภิสิตฺโตว, อหุ หฏฺโฐ’ติ ภูปติ;

สีสโต ตํ คเหตฺวาน, หตฺถิกฺขนฺเธ ฐเปสิตํ.

๒๘. หฏฺโฐ หตฺตี กุญฺจนาทํ, อกา กมฺปิตฺถ เมทินี;

ตโต นาโค นิวตฺติตฺวา, สเถร พลวาหโน.

๒๙. ปุรตฺถิเมน ทฺวาเรน, ปวิสิตฺวา ปุรํ สุภํ;

ทกฺขิเณน จ ทฺวาเรน, นิกฺขมิตฺวา ตโต ปุน.

๓๐. ถูปาราเม เจติยสฺส, ฐานโต ปจฺฉโต กตํ;

ปโมชวตฺถุํ คนฺตฺวาน, โพธิฐาเน นิวตฺติย.

๓๑. ปุรตฺถาวทโน อฐา, ถูปฐานํ ตทา หิตํ;

กทมฺพปุปฺผอาทาริ-วลฺลีหิ จิตกํ อหุ.

๓๒. มนุสฺสเทโว เทเวหิ, ตํ ฐานํ รกฺขิตํ สุจึ;

โสธาเปตฺวา ภูสยิตฺวา, ตงฺขณํเยว สาธุกํ.

๓๓. ธาตุํ โอโรปนตฺถาย, อารภี หตฺถิกฺขนฺธโต;

นาโค น อิจฺฉิตํ ราชา, เถรํ ปุจฺฉิตฺถ ตํ มนํ.

๓๔. อตฺตโน ขนฺธสมเก, ฐาเน ฐปนมิจฺฉติ;

ธาตุโอโรปนํ เตน, น อิฏฺฐมี’ติ โส พฺรวิ.

๓๕. อาณาเปตฺวา ขณํเยว,

สุกฺขาโต’ภยวาปิโต;

สุกฺขกทฺทม ขณฺเฑหิ,

จิตา เปตฺวาน ตํ สมํ.

๓๖. อลงฺกริตฺวาน พหุธา, ราชา ตํ ฐานมุตฺตมํ;

โอโรเปตฺวา หตฺถิกฺขนฺธา, ธาตุํ ตตฺถ ฐเปสิตํ.

๓๗. ธาตารกฺขํ สํวิธาย, ฐเปตฺวา ตตฺถ หตฺถินํ;

ธาตุถูปสฺส กรเณ, ราชา ตุริตมานโส.

๓๘. พหู มนุสฺเส โยเชตฺวา, อิตฺถิกากรเณ ลหุํ;

ธาตุกิจฺจํ วิจินฺเตนฺโต, สามจฺโจ ปาวิสี ปุรํ.

๓๙. มหามหินฺทตฺเถโร ตุ, มหา เมฆวนํ สุภํ;

สคโณ อภิคนฺตฺวาน, ตตฺถ วาสมกปฺปยิ.

๔๐. รตฺตึ นาโค’นุปริยาติ, ตํ ฐานํ โส สธาตุ กํ;

โพธิฐานมฺหิ สาลาย, ทิวาฐาติ สธาตุโก.

๔๑. วตฺถุสฺส ตสฺโส’ปริโต, ถูปํ เถรมตานุ โค;

ชงฺฆามตฺตํ จิตาเปตฺวา, กติปาเหน ภูปติ.

๔๒. ตตฺถ ธาตุปติฏฺฐานํ, โฆสาเปตฺวา อุปาคมิ;

ตโต ตโต สมนฺโต จ, สมาคมิ มหาชโน.

๔๓. ตสฺมึ สมาคเม ธาตุ, หตฺถิกฺขนฺธา นคาคฺคตา;

สตฺตตาลปฺปมาณมฺหิ, ทิสฺสนฺติ นภสิฏฺฐิตา.

๔๔. วิมฺหาปยนฺติ ชนตํ, ยมกํ ปาฏิหาริยํ;

กณฺณมฺพมูเล พุทฺโธ’ว, อกริ โลมหํสนํ.

๔๕. ตโต นิกฺขนฺตชาลาหิ, ชลธาราหิ จา’สกึ;

อยํ โอภาสิตา’สิตฺตา, สพฺพาลํกามหี มหุ.

๔๖. ปรินิพฺพานมญฺจมฺหิ, นิปนฺเนน ชิเนน หิ;

กตํ มหาอธิฏฺฐาน-ปญฺจกํ ปญฺจจกฺขุนา.

๔๗. คยฺหมานา มหาโพธิ สาขาโสเกน ทกฺขิณา;

ฉิชฺชิตฺวาน สยํเยว, ปติฏฺฐาตุ กฏาหเก.

๔๘. ปติฏฺฐหิตฺวา สา สาขา, ฉพฺพณฺณรสฺมิโย สุภา;

รญฺชยนฺตี ทิสา สพฺพา, ผลปตฺเตหิ มุจฺจตุ.

๔๙. สสุวณฺณกฏาหา สา, อุคฺคนฺตฺวาน มโนรมา;

อทิสฺสมานา สตฺตาหํ, หิมคพฺภมฺหิ ติฏฺฐตุ.

๕๐. ถูปาราเม ปติฏฺฐนฺตํ, มม ทกฺขิณอกฺขกํ;

กโรตุ นภมุคฺคนฺตฺวา, ยมยํ ปาฏิหาริยํ.

๕๑. ลงฺกา ลงฺการภูตมฺหิ, เหมมาลิกเจติเย;

ปติฏฺฐหนฺติโย ธาตุ, โทณมตฺตา ปมาณโต.

๕๒. พุทฺธเวสธรา หุตฺวา, อุคฺคนฺตฺวา นภสิฏฺฐิตา;

ปติฏฺฐํ ตุ กริตฺวาน, ยมกํ ปาฏิหาริยํ.

๕๓. อธิฏฺฐานานิ ปญฺเจ’ว, อธิฏฺฐาสิ ตถาคโต;

อกาสิ ตสฺมา สา ธาตุ, ตทา ตํ ปาฏิหาริยํ.

๕๔. อากาสา โอตริตฺวา สา, อฏฺฐาภูปสฺส มุทฺธนิ;

อตีวหฏฺโฐ ตํ ราชา, ปติฏฺฐาเปสิ เจติเย.

๕๕. ปติฏฺฐิตาย ตสฺสา จ, ธาตุยา เจติเย ตทา;

อหุ มหาภูมิจาโล, อพฺภุโต โลมหํสโน.

๕๖. เอวํ อจินฺติยา พุทฺธา, พุทฺธธมฺมา อจินฺติยา;

อจินฺติเย ปสนฺนานํ, วิปาโก โหติ อจินฺติโย.

๕๗. ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา, ปสีทึสุ ชเน ชนา;

มตฺตาภโย ราชปุตฺโต, กนิฏฺโฐ ราชิโน ปน.

๕๘. มุนิสฺสเร ปสีทิตฺวา, ยาจิตฺวาน นริสฺสรํ;

ปุริสานํ สหสฺเสน, สห ปพฺพชิสาสเน.

๕๙. เจตาริคามโต จาปิ, ทฺวารมณฺฑลโตปิ จ;

วิหีรพีชโต จาปิ, ตถา คลฺลกปิฏฺฐิโต.

๖๐. ตโถ’ปติสฺสคามา จ, ปญฺจ ปญฺจ สตานิ จ;

ปพฺพชุํ ทารกา หฏฺฐา, ชาตสทฺธา ตถาคเต.

๖๑. เอวํ ปุรา พาหิรา จ, สพฺเพ ปพฺพชิตา ตทา;

ตึส ภิกฺขุสหสฺสานิ, อเหสุํ ชินสาสเน.

๖๒. ถูปาราเม ถูปวรํ, นิฏฺฐาเปตฺวา มหีปติ;

รตนาทีหิ’เนเกหิ, สทา ปูชมการยิ.

๖๓. ราโชโรธา ขตฺติยา จ, อมจฺจา นาครา ตถา;

สพฺเพ ชนปทา เจว, ปุชา’กํสุ วิสุํ วิสุํ.

๖๔. ถูปปุพฺพงฺคมํ ราชา, วิหารํ ตตฺถ การยิ;

ถูปาราโมติ เตเน’ส, วิหาโร วิสฺสุโต อหุ.

๖๕. สกธาตุสรีรเกน เจ’วํ,

ปรินิพฺพานคโตปิ โลกนาโถ;

ชนกายหิตํ สุขญฺจ สมฺมา,

พหุธา’กาสิ ฐิเต ชิเน กถาวกาติ.

สุชนปฺปสาทสํเวคตฺถาย กเต มหาวํเส

ธาตุอคมโน นาม

สตฺตรสโม ปริจฺเฉโท.