ปญฺจทสม ปริจฺเฉท

มหาวิหาร ปฏิคฺคหโก

๑. หตฺถิสาลาปิ สมฺพาธา, อิติ ตตฺถ สมาคตา;

เต นนฺทนวเน รมฺเม, ทกฺขิณทฺวารโต พหิ.

๒. ราชุยฺยาเน ฆนจฺฉาเย, สีตเล นีลสทฺทเล;

ปญฺญาเปสุํ อาสนานิ, เถรานํ สาทรา นรา.

๓. นิกฺขมฺม ทกฺขิณทฺวารา, เถโร ตตฺถ นิสีทิ จ;

มหากุลีนา จา’คมฺม, อิตฺถิโย พหุกา ตหึ.

๔. เถรํ อุปนิสีทึสุ, อุยฺยานํ ปูรยนฺติโย;

พาลปณฺฑิตสุตฺตนฺตํ, ตาสํ เถโร อเทสยิ.

๕. สหสฺสํ อิตฺถิโย ตาสุ, ปฐมํ ผลมชฺฌคุํ;

เอวํ ตตฺเถว อุยฺยาเน, สายณฺหสมโย อหุ.

๖. ตโต เถรา นิกฺขมึสุ, ‘‘ยาม ตํ ปพฺพตํ’’ อิติ;

รญฺโญ ปฏินิเวเทสุํ, สีฆํ ราชา อุปาคมิ.

๗. อุปาคมฺมา’พฺรวี เถรํ, ‘‘สายํ ทูโร จ ปพฺพโต;

อิเธว นนฺทนุยฺยาเน, นิวาโส ผาสุโก อิติ.

๘. ปุรสฺส อจฺจาสนฺนตฺตา, ‘‘อสารุปฺป’’นฺติ ภาสิเต;

‘‘มหาเมฆวนุยฺยานํ, นาติทูราติ สนฺติเก.

๙. รมฺมํ ฉายูทกูเปตํ, นิวาโส ตตฺถ โรจตุ;

นิวตฺติตพฺพํ ภนฺเต’’นฺติ, เถโร ตตฺถ นิวตฺตยิ.

๑๐. ตสฺมึ นิวตฺตฐานมฺหิ, กทมฺพนทิยนฺติเก;

นิวตฺตเจติยํ นาม, กตํ วุจฺจติ เจติยํ.

๑๑. ตํ นนฺทนา ทกฺขิเณน, นยํ เถรํ รเถสโภ;

มหาเมฆวนุยฺยานํ, ปาจินทฺวารกํ นยิ.

๑๒. ตตฺถ ราชฆเร รมฺเม, มญฺจปีฐานิ สาธุกํ;

สาธูติ สนฺถราเปตฺวา, ‘‘วสเต’ตฺต สุขํ’’ อิติ.

๑๓. ราชา เถเร’ภิวาเทตฺวา, อมจฺจปริวาริโต;

ปุรํ ปาวิสิ เถรา ตุ, ตํ รตฺตึ ตตฺถ เต วสุํ.

๑๔. ปภาเตเยว ปุปฺผานิ, คาเหตฺวา ธรณีปติ;

เถเร อุปจฺจ วนฺทิตฺวา, ปูเชตฺวา กุสุเมหิ จ.

๑๕. ปุจฺฉิ กจฺจิ สุขํ วุฏฺฐํ, อุยฺยานํ ผาสุกํ อิติ;

สุขํ วุตฺถํ มหาราช, อุยฺยานํ ยติ ผาสุกํ.

๑๖. อาราโม กปฺปเต ภนฺเต, สงฺฆสฺสา’’ติ อปุจฺฉิ โส;

‘‘กปฺปเต’’อิติ วตฺวาน, กปฺปากปฺเปสุ โกวิโท.

๑๗. เถโร เวฬุวนาราม, ปฏิคฺคหณมพฺรวิ;

ตํ สุตฺวา อภิหฏฺโฐ โส, ตุฏฺฐหฏฺโฐ มหาชโน.

๑๘. เถรานํ วนฺทนตฺถาย, เทวี ตุ อนุลาคตา;

สทฺธึ ปญฺจสติตฺถีหิ, ทุติยํ ผลมชฺฌคา.

๑๙. สา ปญฺจสตา เทวี, อนุลา’ห มหีปติ;

‘‘ปพฺพชิสฺสาม เทวา’’ติ, ราชา เถรมโวจ โส.

๒๐. ปพฺพาเชถ อิมาโย’’ติ, เถโร อาห มหีปตึ;

‘‘น กปฺปติ มหาราช, ปพฺพาเชตุํ ถิโย หิโน.

๒๑. อตฺถิ ปาฏลิปุตฺตสฺมึ, ภิกฺขุนี เม กนิฏฺฐิกา;

สงฺฆมิตฺตาติ นาเมน, วิสฺสุตา สา พหุสฺสุตา.

๒๒. นรินฺทสมณินฺทสฺส, มหาโพธิทุมินฺทโต;

ทกฺขิณํ สาขมาทาย, ตถา ภิกฺขุนิโย วรา.

๒๓. อาคจฺฉตู’ติ เปเสหิ, รญฺโญ โน ปิตุ สนฺติกํ;

ปพฺพาเชสฺสติ สา เถรี, อาคตา อิตฺถิโย อิมา.

๒๔. ‘‘สาธุ’’ติ วตฺวา คณฺหิตฺวา, ราชา ภิงฺการมุตฺตมํ;

‘‘มหาเมฆวนุยฺยานํ, ทมฺมิ สงฺฆสฺสิ’มํ อิติ.

๒๕. มหินฺทเถรสฺส กเร, ทกฺขิโณทกมา’กิรี;

มหิยา ปติเต โตเย, อกมฺปิตฺถ มหา มหี.

๒๖. ‘‘ตสฺมา กมฺปติ ภูมี’’ติ, ภูมิปาโล อปุจฺฉิ ตํ;

ปติฏฺฐิตตฺตา ทีปมฺหิ, สาสนสฺสา’ติ โส พฺรวิ.

๒๗. เถรสฺส อุปนาเมสิ, ชาติปุปฺผานิ ชาติมา;

เถโร ราชฆรํ คนฺตฺวา, ตสฺส ทกฺขิณโต ฐิโต.

๒๘. รุกฺขมฺหิ ปิจุเล อฏฺฐ, ปุปฺผมุฏฺฐี สโมกิรี;

ตตฺถาปิ ปุถวี กมฺปิ, ปุฏฺโฐ ตสฺสา’ห การณํ.

๒๙. อโหสิ ติณฺณํ พุทฺธานํ, กาเล’ปิ อิธ มาลโก;

นรินฺทสงฺฆกมฺมตฺถํ, ภวิสฺสติ อิทานิปิ.

๓๐. ราชเคหา อุตฺตรโต, จารุโปกฺขรณึ อคา;

ตตฺตกา เนว ปุปฺผานิ, เถโร ตตฺถาปิ โอกิริ.

๓๑. ตตฺถา’ปิ ปุถุวี กมฺปิ, ปุฏฺโฐ ตสฺสา’ห การณํ;

‘‘ชนฺตฆร โปกฺขรณี, อยํ เหสฺสติ ภูมิป’’.

๓๒. ตสฺเสว ราชเคหสฺส, คนฺตฺวาน ทฺวารโกฏฺฐกํ;

ตตฺตเกเห’ว ปุปฺเผหิ, ตํ ฐานํ ปูชยี อิสิ.

๓๓. ตตฺถาปิ ปุถุวีกมฺปิ, หฏฺฐโลโม อตีวโส;

ราชา ตํ การณํ ปุจฺฉิ, เถโร ตสฺสา’ห การณํ.

๓๔. อิมมฺหิ กปฺเป พุทฺธานํ, ติณฺณนฺนํ โพธิรุกฺขโต;

อาเนตฺวา ทกฺขิณาสาขา, โรปิตา อิธ ภูมิป.

๓๕. ตถาคตสฺส อมฺหากํ, โพธิสาขาปิ ทกฺขิณา;

อิมสฺมึเยว ฐานมฺหิ, ปติฏฺฐิสฺสติ ภูมิป.

๓๖. ตโต’คมา มหาเถโร, มหามุจลมาลกํ;

ตตฺตกาเนว ปุปฺผานิ, ตสฺมึ ฐาเน สโมกิริ.

๓๗. ตถาปิ ปุถวี กมฺปิ, ปุฏฺโฐ ตสฺสา’ห การณํ;

สงฺฆสฺสุ โปสถา คารํ, อิธ เหสฺสติ ภูมิป.

๓๘. ปญฺหมฺพมาลกฏฺฐานํ, ตโต’คมา มหีปติ;

สุปกฺกํ อมฺพปกฺกญฺจ, วณฺณคนฺธรสุตฺตมํ.

๓๙. มหนฺตํ อุปนาเมสิ, รญฺโญ อุยฺยานปาลโก;

ตํ เถรสฺสุปนาเมสิ, ราชา อติมโนรมํ.

๔๐. เถโร นิสีทนาการํ, ทสฺเสสิ ชนตา หิโต;

อตฺถราเปสิ ตตฺเถว, ราชา อตฺถรณํ วรํ.

๔๑. อทา ตตฺถ นิสินฺนสฺส, เถรสฺสมฺพํ มหีปติ;

เถโร ตํ ปริภุญฺชิตฺวา, โรปนตฺถาย ราชิโน.

๔๒. อมฺพฏฺฐิกํ อทา ราชา, ตํ สยํ ตตฺถ โรปยิ;

หตฺเถ ตสฺโสปริเถโร, โธวิ ตสฺส วิรุฬฺหิยา.

๔๓. ตํ ขณํเยว พีชมฺหา, ตมฺหา นิกฺขมฺม องฺกุโร;

กเมนา’ติ มหารุกฺโข, ปตฺตปกฺกธโร อหุ.

๔๔. ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา, ปริสา สา สราชิกา;

นมสฺสมานา อฏฺฐาสิ, เถเร หตฺถตนุรุหา.

๔๕. เถโร ตทา ปุปฺผมุฏฺฐิ, อฏฺฐ ตตฺถ สโมกิริ;

ตถาปิ ปุถวีกมฺปิ, ปุฏฺโฐ ตสฺสา’ห การณํ.

๔๖. สงฺฆสฺสปฺปนฺนลาภานํ, อเนเกสํ นราธิป;

สงฺคมฺมภาชนฐานํ, อิทํ ฐานํ ภวิสฺสติ.

๔๗. ตโต คนฺตฺวา จตุสฺสาล-ฐานํ ตตฺถ สโมกิริ;

ตตฺตกาเนว ปุปฺผานิ, กมฺปิ ตตฺถาปิ เมทินี.

๔๘. ตํ กมฺปการณํ ปุจฺฉิ, ราชา เถโร วิยากริ;

ติณฺณนฺนํ ปุพฺพพุทฺธานํ, ราชุยฺยาน ปฏิคฺคเห.

๔๙. ทาน วตฺถุนา’หฏานิ, ทีปวาสีหิ สพฺพโต;

อิธ ฐเปตฺวา โภเชสุํ, สสงฺเฆ สุคเต ตโย.

๕๐. อิทานิ ปน เอตฺเถว, จตุสฺสาลา ภวิสฺสติ;

สงฺฆสฺส อิธ ภตฺตคฺคํ, ภวิสฺสติ นราธิป.

๕๑. มหถูปฐิตฐานํ, ฐานาฐานวิทูตโต;

อคมาสิ มหาเถโร, มหินฺโท ทีปทีปโน.

๕๒. ตทา อนฺโตปริกฺเขเป, ราชุยฺยานสฺส ขุทฺทิกา;

กกุธวฺหา อหุ วาปี, ตสฺโส’ปริ ชลนฺติเก.

๕๓. ถูปารหํ ถลฐานํ, อหุ เถเร ตหึ คเต;

รญฺโญ จมฺปกปุปฺผานํ, ปุฏกาน’ฏฺฐ อาหรุํ.

๕๔. ตานิ จมฺปกปุปฺผานิ, ราชา เถรสฺสุ’ปานยิ;

เถโร จมฺปกปุปฺเผหิ, เตหิ ปูเชสิ ตํ ผลํ.

๕๕. ตตฺถาปิ ปุถวี กมฺปิ, ราชา ตํ กมฺปการณํ;

ปุจฺฉิ เถโร’นุ ปุพฺเพน, อาหตํ กมฺปการณํ.

๕๖. อิทํ ฐานํ มหาราช, จตุพุทฺธ นิเสวิตํ;

ถูปารหํ หิตตฺถาย, สุขตฺถาย จ ปาณินํ.

๕๗. อิมมฺหิ กปฺเป ปฐมํ, กกุสนฺโธ ชิโน อหุ;

สพฺพ ธมฺมวิทู สตฺถา, สพฺพโลกานุกมฺปโก.

๕๘. มหาติตฺถวฺหยํ อาสิ, มหาเมฆวนํ อิทํ;

นครํ อภยํ นาม, ปุรตฺถิมทิสาย’หุ.

๕๙. กทมฺพ นทิยา ปาเร, ตตฺถ ราชา’ภโย อหุ;

โอชทีโปติ นาเมน, อยํ ทีโป ตทาอหุ.

๖๐. รกฺขเสหิ ชนสฺเส’ตฺถ, โรโค ปชฺชรโก อหุ;

กกุสนฺโธ ทสพโล, ทิสฺวาน ตทุปทฺทวํ.

๖๑. ตํ คนฺตฺวา สตฺตวินยํ, ปวตฺตึ สาสนสฺส จ;

กาตุํ อิมสฺมึ ทีปสฺมึ, กรุณา พลโจทิโต.

๖๒. จตฺตาลีสสหสฺเสหิ, ตาทีหิ ปริวาริโต;

นภสา’คมฺม อฏฺฐาสิ, เทวกูฏมฺหิ ปพฺพเต.

๖๓. สมฺพุทฺธสฺสา’นุภาเวน, โรโค ปชฺชรโก อิธ;

อุปสนฺโต มหาราช, ทีปมฺหิ สกเล ตทา.

๖๔. กตฺถ ฐิโต อธิฏฺฐาสิ, นริสฺสร มุนิสฺสโร;

สพฺเพ มํ อชฺช ปสฺสนฺตุ, โอชทีปมฺหิ มานุสา.

๖๕. อาคนฺตุกามา สพฺเพว, มนุสฺสา มม สนฺติกํ;

อาคจฺฉนฺตุ อกิจฺเฉน, ขิปฺปญฺจาปิ มหามุนิ.

๖๖. โอภาสยนฺตํ มุนินฺทํ ตํ, โอภาสนฺตญฺจ ปพฺพตํ;

ราชา จ นาครา เจว, ทิสฺวา ขิปฺปํ อุปาคมุํ.

๖๗. เทวตา พลิทานตฺถํ, มนุสฺสา จ ตหึ คตา;

เทวตา อิติ มญฺญึสุ, สสงฺฆํ โลกนายกํ.

๖๘. ราชา โส มุนิราชํ ตํ, อติหฏฺโฐ’ภิ วาทิย;

นิมนฺตยิตฺวา ภตฺเตน, อาเนตฺวา ปุรสนฺติ กํ.

๖๙. สสงฺฆสฺส มุนินฺทสฺส, นิสชฺชารหมุตฺตมํ;

รมณียมิทํ ฐาน-มสมฺพาธนฺติ จินฺติย.

๗๐. การิเต มณฺฑเป รมฺเม, ปลฺลงฺเกสุ วเร สุตํ;

นิสีทาเปสิ สมฺพุทฺธํ, สสงฺฆํ อิธ ภูปติ.

๗๑. นิสินฺนมฺปิ จ ปสฺสนฺตา, สสงฺฆํ โลกนายกํ;

ทีเป มนุสฺสา อาเนสุํ, ปณฺณากาเร สมนฺตโต.

๗๒. อตฺตโน ขชฺชโภชฺเชหิ, เตหิ เตหา’ภเตหิ จ;

สนฺตปฺเปสิ สสงฺฆํ ตํ, ราชา โส โลกนายกํ.

๗๓. อิเธว ปจฺฉาภตฺตํ ตํ, นิสินฺนสฺส ชินสฺส โส;

มหา ติตฺถกมุยฺยานํ, ราชา’ทา ทกฺขิณํ วรํ.

๗๔. อกาลปุปฺผา ลงฺกาเร, มหาติตฺถวเน ตทา;

ปฏิคฺคหิเต พุทฺเธน, อกมฺปิตฺถ มหามหี.