กจฺจายน |โอ๐.๐๐๐๑| ธาตุ มญฺชูสา

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

นิรุตฺติ นิกรา’ปาร-ปารวาร’นฺตคํ มุนึ,

วนฺทิตฺวา ธาตุมญฺชูสํ-พฺรูมิ ปาวจนญฺชสํ.

โสคตาคม มา’คมฺม-ตํ ตํวฺยากรณานิ จ,

ปาเฐ จา’ปฐิตาเป’ตฺถ ธาตฺวตฺถา จ ปวุจฺจเร.

ฉนฺท’หานิตฺถโม’การํ-ธาตฺวนฺตานํ |โอ๐.๐๐๐๒| สิยากฺว จิ, ยูนํ ทีโฆ จ ธาตุมฺหา-ปุพฺพม’ตฺถปทํ อปิ.

๑. ภู สตฺตายํ ปจ ปาเก คมุสปฺป คติมฺหิ (จ);

สิโลก (ธาตุ) สงฺฆาเต สกิ สงฺกาย (วตฺตเต;).

๒. (อโถ) กุก-วกา’ทาเน เก สทฺเท อกิ ลกฺขเณ;

กุ สทฺเท กุจฺฉิเต ฏงฺก ธารเณ มกิ มณฺฑเน.

๓. วกิ โกฏิลฺลยาตฺราสุ สกฺก-ฏีกทฺวยํ คเต;

กกิ โลลตฺตเน ยาเต ตกี (อิธ) คตาทิสุ.

๔. |โอ๐.๐๐๐๓| วว, โลกนวิตฺติสุ จกฺขวุติมฺหิ (ตุ) รุกฺข (จ) เข ถิรหึสขเณ นิย, โม’ปนยิฏฺฐิ วตาทิส มุณฺฑิสุ ทิกฺข (’ถ) กกฺข-กขา หสเน ตุร, หึสนวุทฺธิคตีสุ (หิ) ทกฺข’ทนมฺหิ (ตุ) ชกฺข (จ) ภกฺข (มตา) อน, ชาลทุเขสุ (ตุ) ทิกฺข (จ) ทุกฺข (จ) อิกฺข ทิส’งฺก น โก’ข สุเส.

๕. [อ] นิกฺข จุมฺพเน’(ปิ) สิกฺข วิชฺชุ’ปาทุ’ ปาสานมฺหิ รกฺข คุตฺติวารเณ (ปิ) อุญฺฉเน (สิยา’ปิ) ภิกฺข ยาวลทฺธฺย’ลทฺธิสู (ปิ) วกฺข โรสสํหเตสุ โมกฺข มุตฺติยํ จเช (ปิ) จิกฺข วาจโพธเนสุ.

[พ] |โอ๐.๐๐๐๔| นข มข รข นงฺขามงฺขรกฺขี’ขีลงฺขา ลข วข อิข อิงฺขา อุงฺข วงฺขู’ข คตฺยํ วขิ มขิ กขิ กงฺเข ขี ขเย อุกฺข เสเก ขุ ขุตธนิสุ (วุตฺโต) เข(’ถ) ขาเท สุเป (จ.)

๖. อคฺโค (ตุ) คติโกฏิลฺเล ลค สงฺเค มเค’สเน;

อคี อิคี ริคี ลิคี วคี คตฺย’ตฺถธาตโว.

๗. สิลาฆ กตฺถเน ชคฺฆ หสเน อคฺฆ อคฺฆเน;

สิฆี อาฆายเน (โหติ) ลฆิ โสสคตีสุ (จ;).

๘. วจ พฺยตฺตวเจ ยาจ ยาจเน รุจ ทิตฺติยํ;

สุจ โสเก กุจ สทฺเท (อโถ) วิจ วิเวจเน.

๙. |โอ๐.๐๐๐๕|

อญฺจ ปูชาคเต วญฺจ คมเน กิญฺจา’วมทฺทเน;

ลุญฺจา’ปนยเน นจฺจ นจฺจเน มจ โรจเน.

๑๐. อจฺจา’จฺจเน จุ วจเน สโจ (ตุ) สมวายเน;

ปจ ยาเต กจิ-วจฺจ ทิตฺติยํ มจิ ธารเณ.

๑๑. ปุจฺฉ สมฺปุจฺฉเน มุจฺฉ โมหสฺมึ ลญฺฉ ลกฺขเณ;

อญฺฉา’ยาเม (ภเว) ปุญฺฉ ปุญฺฉเน อุญฺฉ อุญฺฉเน.

๑๒. ตจฺโฉ ตนุกิรเย ปิญฺฉ ปิญฺฉเน ราช ทิตฺติยํ;

วชา’ชคมเน รญฺช ราเค ภญฺชา’วมทฺทเน.

๑๓. อญฺชุ พฺยตฺติคตีกนฺติ มกฺขเณเสฺว’ช กมฺปเน;

ภช สํเสวเน สญฺช สงฺเค (ตุ) อิญฺช กมฺปเน.

๑๔. |โอ๐.๐๐๐๖|

ยช เทวจฺจเน ทานสงฺคตีกรเณสุ (จ);

ติชกฺขมนิสาเนสุ ทาเน(’ปิ) จช หานิยํ.

๑๕. สชา’ลิงฺคน วิสฺสชฺช นิมฺมาเณ มุชฺช มุชฺชเน;

มชฺช สํสุทฺธิยํ ลชฺช ลชฺชเน ตชฺช ตชฺชเน.

๑๖. อชฺช-สชฺชา’ชฺชเน สชฺช นิมฺมาเณ คชฺช สทฺทเน;

คุช-กุช ทฺวยํ สทฺเท อขฺยตฺเต ขชฺช ภกฺขเณ.

๑๗. ภชฺช ปาเก วิชิ ภยจลเน วีช วีชเน;

ขชี คมนเวกลฺเล ชี ชเย ชุ ชเว (สิยา;).

๑๘. เฌ จินฺตายุชฺฌ อุสฺสคฺเค คมเน อฏ-ปฏ ทฺวยํ;

นฏ นจฺเจ รฏ ปริภาสเน วฏ เวฐเน.

๑๙. |โอ๐.๐๐๐๗|

วฏฺฏ อาวตฺตเน วณฺฏ วณฺฏตฺเถ กฏ มทฺทเน;

ผุโฏ วิสรณาทีสุ กฏ สํวรเณ คเต.

๒๐. ฆุฏ โฆเส ปติฆาเต วิฏ’กฺโกเส (จ) เปสเน;

ภฏ ภตฺยํ กุฏ-โกฏฺฏจฺเฉทเน ลุฏ โลฏเน.

๒๑. ชฏ-ฌฏ-ปิฏ สงฺฆาเต จิฏุ’ตฺตาเส ฆฏี’หเน;

ฆฏิ สงฺฆฏฺฏเน ตฏฺฏ จฺเฉทเน มุฏ มทฺทเน.

๒๒. ปฐ พฺยตฺตวเจ เหฐ พาธายํ เวฐ เวฐเน;

สุฐี-กุฐี ทฺวยํ โสเส ปีฐ หึสนธารเณ.

๒๓. กฐ โสสนปาเกสุ วฐ ถุลตฺตเน (ภเว);

กฐิ โสเส รุฐ-ลุโฐ’ปฆาเต สฐ เกตเว.

๒๔. |โอ๐.๐๐๐๘|

(สิยา หฐ พลกฺกาเร กฑิเภเท กฑิจฺฉิเท;

มณฺฑ วิภูสเน จณฺฑ จณฺฑิกฺเก ภฑิ ภงฺฑเน.

๒๕. ปฑิ อุปฺปณฺฑเน ลิงฺคเวกลฺเล มุฑิ ขณฺฑเน,

คฑิ วตฺเต’กเทสมฺหิ คฑิ สนฺนิวเย(’ปิจ;);

๒๖. รฑิ-เอรฑิ หึสายํ ปิฑิ สงฺฆาตอาทิสุ,

กุฑิ ทาเห ปฑิ คเต หิฑิ อาหิณฺฑเน (สิยา;);

๒๗. กรณฺฑ ภาชน’ตฺถมฺหิ (อโถ) ลฑิ ชิคุจฺฉเน,

(วตฺตเต) เมฑิโกฏิลฺเล สฑิ คุมฺพตฺถมีรเณ;

๒๘. (อโถ’ปิ) อฑิ อณฺฑตฺเถ (ทิสฺสเต) ตุฑิ โตฑเน,

วฑฺฒ สํวฑฺฒเน กฑฺฒ กฑฺฒเณ ภณ ภาสเน;

๒๙. |โอ๐.๐๐๐๙|

โสณ วณฺเณ คุณ’ภฺยาเส อิณ-เผณ ทฺวยํ คเต,

ปณ โวหารโถเมสุ (วตฺตเต) กณ มิลเน;

๓๐. อณ-รณ-กณ-มุณ-กฺวณ-กุณ สทฺเท,

ยต ปติยตเน ชุต ทิตฺติมฺหิ;

อต-ปต คมเน จิต สญฺญาเณ,

กิต วาสา’โท วตุ วตฺตุมฺหิ.

๓๑. (ภเว) กตฺถ สิลาฆายํ มถ-มตฺถ วิโลฬเน,

นาถ ยาจนสนฺตาป อิสฺเสรา’สึสเนสุ (จ;)

๓๒. ปุถ (เจ) ปุถุ วิตฺถาเร พฺยถ ภีติจเลสุ (จ),

โคตฺถุ วํเส ปถ-ปนฺถ คเต นนฺท สมิทฺธิยํ;

๓๓. วนฺทา’ภิวาทโถเมสุ คท พฺยตฺตวเจ’(ปิจ),

(อโถ) นินฺท ครหายํ ขทิ ปกฺขนฺทนาทิสุ;

๓๔. |โอ๐.๐๐๑๐|

เอที (ตุ) กิญฺจิจเลน จทิ กนฺติหิฬาทเน,

กิลิที ปริเทวาโท อุทิสฺสวกิเลทเน;

๓๕. อิที (ตุ) ปรมิสฺสริเย อทิอนฺทุ (จ) พนฺธเน,

ภคนฺท เสวเน (โหติ) ภทฺท กลฺยาณกมฺมนิ;

๓๖. สิท สิงฺคารปาเกสุ สทฺทุหริตโสสเน,

มทิ พเลฺย มุท-มทา สนฺโตเส มทฺท มทฺทเน;

๓๗. สนฺทุ ปสฺสวนาทีสุ กนฺท’วฺหาเน (จ’) โรทเน,

วิท ลาเภ ทท ทาเน รุทิ อสฺสุวิโมจเน;

๓๘. สโท วิสรณา’ทานคมเน (จา’)วสาทเน,

หิฬาท (ตุ) สุเข สูทกฺขรเณ รท วิเลขเณ;

๓๙. สาท อสฺสาทนาทีสุ คท พฺยตฺตวเจ’(ปิจ),

นท อพฺยตฺตสทฺเท (ตุ) รทา’ทา-ขาท-ภกฺขเณ;

๔๐. |โอ๐.๐๐๑๑|

อทฺท ยาจนยาตฺราทิสฺว (โถ) มิท สิเนหเน,

(สิยา) ขุท ชิคจฺฉายํ ทฬิทฺท ทุคฺคจฺจํ (หิ ตุ;)

๔๑. ทา ทเว ทุ คตีวุทฺธยํ ทา ทาเน วิท ชานเน,

ตทิ อาลสิเย พาธ พาธายํ คุธ กีฬเน;

๔๒. (อโถ) คาธ ปติฏฺฐายํ วุฐุ-เอธ (จ) วุทฺธิยํ,

ธา (โหติ) ธารเณ (เจว) จินฺตายํ พุธ โพธเน;

๔๓. สิธุ คติมฺหิ ยุธ สมฺปหาเร วิธ เวธเน,

ราธ หึสายสํราเธ พธ-พนฺธ (จ) พนฺธเน;

๔๔. สิธ-สาธ (จ) สิทฺธิมฺหิ เธ ปาเน อินฺธ ทิตฺติยํ,

มาน ปูชาย วน-สน สมฺภเว อน ปาณเน;

กน ทิตฺติคตีกนฺตฺยํ ขน-ขนฺว’วทารเณ.

๔๕. |โอ๐.๐๐๑๒|

คุป โคปนเก คุป สํวรเณ ตป สนฺตาเป ตป อิสฺสริเย,

จุป มนฺทคเต ตปุอุพฺเพเค รป-ลป วาเกฺย สป อกฺโกเส;

๔๖. ชป-ชปฺป วเจ’พฺยตฺเต ตปฺป สนฺตปฺปเน (สิยา),

กปิ กิญฺจิจเล กปฺป สามตฺเถ เวปุ กมฺปเน;

๔๗. ตปฺป สนฺตคเตจฺเฉเท ตกฺเก หึสาทิสุ’(จฺจเต),

วป พีชวินิกฺเขเป ธูป สนฺตปเน’(ปิ จ);

๔๘. จป สานฺเตฺว ปุ ปวเน ฌป ทาเห สุโป สเย,

ปุปฺผ วิกสเน (โหติ) รมฺพ’ลมฺพวสํสเน;

๔๙. จุมฺพ วทนสํโยเค กมฺพ สํวรเณ (มโต),

อมฺพ สทฺเท (จ) อสฺสาเท ตายเน สพิ มณฺฑเน;

๕๐. |โอ๐.๐๐๑๓|

คพฺพ ทปฺเป’พฺพ-สพฺพา’(ปิ) คมเน ปุพฺพ ปูรเณ,

คุมฺพ’พฺพคุมฺพเน จพฺพ อทเน อุพฺพ ธารเณ;

๕๑. ลภ ลาเภ ชมฺภ คตฺตวินาเม สุภ โสภเน,

ภี ภเย รภ ราภสฺเส (จา)’รมฺเภ ขุภ สญฺจเล;

๕๒. ถมฺภ-ขมฺภ ปติพนฺเธ คพฺภ ปาคพฺภิเย วเธ,

สุมฺภ สํสุมฺภเน สมฺภ วิสฺสาเส ยภ เมถุเน;

๕๓. ทุภ ชีคึสเน ทพฺภ คนฺถเน อุทฺรภา’ทเน,

กมู (ตุ) ปทวิกฺเขเป ขมู (ตุ) สหเณ (สิยา;)

๕๔. ภมุ อนวฏฺฐาเน (จ) วมุ อุคฺคิรณาทิสุ,

กิลมุ-กฺลมู เคลญฺเญ รมุ กีฬา’ย (มีริโต;)

๕๕. ทโม ทเม นม นเม (อโถ) สม ปริสฺสเม,

ยมุ อุปรเม นาเส อม ยาเต มุ พนฺธเน;

๕๖. |โอ๐.๐๐๑๔|

ธโม ปุโม (จ) ธมเน ตม สงฺกาวิภูสเน,

ธุม-ถีม (จ) สงฺฆาเต ตม สานฺตฺว’วสาทิเย;

๕๗. อโย วโย ปย-มโย นโย รยคติมฺหิ (จ)

ทย ทานคตีรกฺขา หึสาทิสุ ยุ มิสฺสเน;

จาย สมฺปูชเน ตาย สนฺตาเน ปาย วุทฺธิยํ,

(อโถ) อุสูย โทสา’วิกรเณ สาย สายเน;

๕๘. ตร ตรณสฺมึ ถร สนฺถรเณ ภร ภรณสฺมึ ผร สมฺผรเณ,

สร คติ จินฺตา หึสา สทฺเท ผุร จลนาโท หร หรณสฺมึ;

๕๙. ริ สนฺตติสฺมึ ริ คเต รุ สทฺเท ขุรจฺฉิทสฺมึ ธร ธารณมฺหิ,

ชร ชีรณตฺเถ มรปาณจาเค ขร เสกนาเส ฆร เสวนมฺหิ;

๖๐. |โอ๐.๐๐๑๕|

คโร นิคเรณ เสเก ทร ฑาเห วิทารเณ,

จร คติภกฺขเณสุ วร สํวรณาทิสุ;

๖๑. จรจฺเฉเท อรนาเส คเต (จ) ปูร ปูรเณ,

กุร กฺโกเส นร นเย ชาคร สุปินกฺขเย;

๖๒. ปีลุ-ปลู-สล-หุลา คตฺย’ตฺถา จล กมฺปเน,

ขล สญฺจลเน ผุลฺล วิกาเส ชล ทิตฺติยํ;

๖๓. ผล นิปฺผตฺติยํ (โหติ) ทล ทิตฺติวิทารเณ,

ทล ทุคฺคติยํ นีล วณฺเณ มีล นิมีลเน;

๖๔. สิล สมาธิมฺหิ กีล พนฺเธ คล-คิลา’ทเน,

กูล อาวรเณ สูล รุชายํ พลปาณเน;