๖. วิโมกฺขสุตฺตํ

๖๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, วิโมกฺขา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข.

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี, พหิทฺธา [อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา (สฺยา. ปี. ก.) ที. นิ. ๒.๑๒๙; ที. นิ. ๓.๓๓๘, ๓๕๘; อ. นิ. ๘.๑๑๙; ม. นิ. ๒.๒๔๘ ปสฺสิตพฺพํ] รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข.

‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข.

‘‘สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข.

‘‘สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข.

‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข.

‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข.

‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ วิโมกฺขา’’ติ. ฉฏฺฐํ.