గాథాసఙ్గణికం

౧. సత్తనగరేసు పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదం

౩౩౫. ఏకంసం చీవరం కత్వా, పగ్గణ్హిత్వాన అఞ్జలిం;

ఆసీసమానరూపోవ [ఆసింసమానరూపోవ (సీ. స్యా.)], కిస్స త్వం ఇధ మాగతో.

ద్వీసు వినయేసు యే పఞ్ఞత్తా;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు;

కతి తే సిక్ఖాపదా హోన్తి;

కతిసు నగరేసు పఞ్ఞత్తా.

భద్దకో తే ఉమ్మఙ్గో, యోనిసో పరిపుచ్ఛసి;

తగ్ఘ తే అహమక్ఖిస్సం, యథాసి కుసలో తథా.

ద్వీసు వినయేసు యే పఞ్ఞత్తా;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు;

అడ్ఢుడ్ఢసతాని తే హోన్తి;

సత్తసు నగరేసు పఞ్ఞత్తా.

కతమేసు సత్తసు నగరేసు పఞ్ఞత్తా;

ఇఙ్ఘ మే త్వం బ్యాకర నం [ఇఙ్ఘ మే తం బ్యాకర (క.)];

తం వచనపథం [తవ వచనపథం (స్యా.)] నిసామయిత్వా;

పటిపజ్జేమ హితాయ నో సియా.

వేసాలియం రాజగహే, సావత్థియఞ్చ ఆళవియం;

కోసమ్బియఞ్చ సక్కేసు, భగ్గేసు చేవ పఞ్ఞత్తా.

కతి వేసాలియం పఞ్ఞత్తా, కతి రాజగహే కతా;

సావత్థియం కతి హోన్తి, కతి ఆళవియం కతా.

కతి కోసమ్బియం పఞ్ఞత్తా, కతి సక్కేసు వుచ్చన్తి;

కతి భగ్గేసు పఞ్ఞత్తా, తం మే అక్ఖాహి పుచ్ఛితో.

దస వేసాలియం పఞ్ఞత్తా, ఏకవీస రాజగహే కతా;

ఛఊన తీణిసతాని, సబ్బే సావత్థియం కతా.

ఛ ఆళవియం పఞ్ఞత్తా, అట్ఠ కోసమ్బియం కతా;

అట్ఠ సక్కేసు వుచ్చన్తి, తయో భగ్గేసు పఞ్ఞత్తా.

యే వేసాలియం పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం [యథాకథం (సీ. స్యా. ఏవముపరిపి)];

మేథునవిగ్గహుత్తరి, అతిరేకఞ్చ కాళకం.

భూతం పరమ్పరభత్తం, దన్తపోనేన [దన్తపోణేన (క.)] అచేలకో;

భిక్ఖునీసు చ అక్కోసో, దసేతే వేసాలియం కతా.

యే రాజగహే పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

అదిన్నాదానం రాజగహే, ద్వే అనుద్ధంసనా ద్వేపి చ భేదా.

అన్తరవాసకం రూపియం సుత్తం, ఉజ్ఝాపనేన చ పాచితపిణ్డం;

గణభోజనం వికాలే చ, చారిత్తం నహానం ఊనవీసతి.

చీవరం దత్వా వోసాసన్తి, ఏతే రాజగహే కతా;

గిరగ్గచరియా తత్థేవ, ఛన్దదానేన ఏకవీసతి.

యే సావత్థియం పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘాదిసేసా భవన్తి సోళస.

అనియతా చ ద్వే హోన్తి, నిస్సగ్గియా చతువీసతి;

ఛపఞ్ఞాససతఞ్చేవ, ఖుద్దకాని పవుచ్చన్తి.

దసయేవ చ గారయ్హా, ద్వేసత్తతి చ సేఖియా;

ఛఊన తీణిసతాని, సబ్బే సావత్థియం కతా.

యే ఆళవియం పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

కుటికోసియసేయ్యా చ, ఖణనే గచ్ఛ దేవతే;

సప్పాణకఞ్చ సిఞ్చన్తి, ఛ ఏతే ఆళవియం కతా.

యే కోసమ్బియం పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

మహావిహారో దోవచస్సం, అఞ్ఞం ద్వారం సురాయ చ;

అనాదరియం సహధమ్మో, పయోపానేన అట్ఠమం.

యే సక్కేసు పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

ఏళకలోమాని పత్తో చ, ఓవాదో చేవ భేసజ్జం.

సూచి ఆరఞ్ఞికో చేవ, అట్ఠేతే [ఛ ఏతే (సబ్బత్థ)] కాపిలవత్థవే;

ఉదకసుద్ధియా ఓవాదో, భిక్ఖునీసు పవుచ్చన్తి.

యే భగ్గేసు పఞ్ఞత్తా, తే సుణోహి యథాతథం;

సమాదహిత్వా విసిబ్బేన్తి, సామిసేన ససిత్థకం.

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘాదిసేసాని భవన్తి;

సత్త చ నిస్సగ్గియాని, అట్ఠ ద్వత్తింస ఖుద్దకా.

ద్వే గారయ్హా తయో సేక్ఖా, ఛప్పఞ్ఞాస సిక్ఖాపదా;

ఛసు నగరేసు పఞ్ఞత్తా, బుద్ధేనాదిచ్చబన్ధునా.

ఛఊన తీణిసతాని, సబ్బే సావత్థియం కతా;

కారుణికేన బుద్ధేన, గోతమేన యసస్సినా.

౨. చతువిపత్తిం

౩౩౬. యం తం [యం యం (క.)] పుచ్ఛిమ్హ అకిత్తయి నో;

తం తం బ్యాకతం అనఞ్ఞథా;

అఞ్ఞం తం పుచ్ఛామి తదిఙ్ఘ బ్రూహి;

గరుక లహుకఞ్చాపి సావసేసం;

అనవసేసం దుట్ఠుల్లఞ్చ అదుట్ఠుల్లం;

యే చ యావతతియకా.

సాధారణం అసాధారణం;

విభత్తియో చ [విపత్తియో చ (సీ. స్యా.)] యేహి సమథేహి సమ్మన్తి;

సబ్బానిపేతాని వియాకరోహి;

హన్ద వాక్యం సుణోమ తే.

ఏకతింసా యే గరుకా, అట్ఠేత్థ అనవసేసా;

యే గరుకా తే దుట్ఠుల్లా, యే దుట్ఠుల్లా సా సీలవిపత్తి;

పారాజికం సఙ్ఘాదిసేసో, ‘‘సీలవిపత్తీ’’తి వుచ్చతి.

థుల్లచ్చయం పాచిత్తియా, పాటిదేసనీయం దుక్కటం;

దుబ్భాసితం యో చాయం, అక్కోసతి హసాధిప్పాయో;

అయం సా ఆచారవిపత్తిసమ్మతా.

విపరీతదిట్ఠిం గణ్హన్తి, అసద్ధమ్మేహి పురక్ఖతా;

అబ్భాచిక్ఖన్తి సమ్బుద్ధం, దుప్పఞ్ఞా మోహపారుతా;

అయం సా దిట్ఠివిపత్తిసమ్మతా.

ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో అసన్తం అభూతం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి, ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా సఞ్చరిత్తం సమాపజ్జతి, ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా – ‘‘యో తే విహారే వసతి, సో భిక్ఖు అరహా’’తి భణతి, ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా భిక్ఖు పణీతభోజనాని అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జతి, ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా భిక్ఖునీ పణీతభోజనాని అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జతి, ఆజీవహేతు ఆజీవకారణా సూపం వా ఓదనం వా అగిలానో అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జతి. అయం సా ఆజీవవిపత్తి సమ్మతా.

ఏకాదస యావతతియకా, తే సుణోహి యథాతథం;

ఉక్ఖిత్తానువత్తికా, అట్ఠ యావతతియకా;

అరిట్ఠో చణ్డకాళీ చ, ఇమే తే యావతతియకా.

౩. ఛేదనకాది

౩౩౭. కతి ఛేదనకాని? కతి భేదనకాని? కతి ఉద్దాలనకాని? కతి అనఞ్ఞపాచిత్తియాని? కతి భిక్ఖుసమ్ముతియో? కతి సామీచియో? కతి పరమాని?

కతి జానన్తి పఞ్ఞత్తా, బుద్ధేనాదిచ్చబన్ధునా.

ఛ ఛేదనకాని. ఏకం భేదనకం. ఏకం ఉద్దాలనకం. చత్తారి అనఞ్ఞపాచిత్తియాని. చతస్సో భిక్ఖుసమ్ముతియో. సత్త సామీచియో. చుద్దస పరమాని.

సోదస [సోళస (సీ. స్యా.) అట్ఠకథా ఓలోకేతబ్బా] జానన్తి పఞ్ఞత్తా, బుద్ధేనాదిచ్చబన్ధునా.

౪. అసాధారణాది

౩౩౮. వీసం ద్వే సతాని భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు;

తీణి సతాని చత్తారి భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు.

ఛచత్తారీసా భిక్ఖూనం, భిక్ఖునీహి అసాధారణా;

సతం తింసా చ భిక్ఖునీనం, భిక్ఖూహి అసాధారణా.

సతం సత్తతి ఛచ్చేవ, ఉభిన్నం అసాధారణా;

సతం సత్తతి చత్తారి, ఉభిన్నం సమసిక్ఖతా.

వీసం ద్వే సతాని భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు;

తే సుణోహి యథాతథం.

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘాదిసేసాని భవన్తి తేరస;

అనియతా ద్వే హోన్తి.

నిస్సగ్గియాని తింసేవ, ద్వేనవుతి చ ఖుద్దకా;

చత్తారో పాటిదేసనీయా, పఞ్చసత్తతి సేఖియా.

వీసం ద్వే సతాని చిమే హోన్తి భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు.

తీణి సతాని చత్తారి, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు, తే సుణోహి యథాతథం.

పారాజికాని అట్ఠ, సఙ్ఘాదిసేసాని భవన్తి సత్తరస;

నిస్సగ్గియాని తింసేవ, సతం సట్ఠి ఛ చేవ ఖుద్దకాని పవుచ్చన్తి.

అట్ఠ పాటిదేసనీయా, పఞ్చసత్తతి సేఖియా;

తీణి సతాని చత్తారి చిమే హోన్తి భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని;

ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి ఉపోసథేసు.

ఛచత్తారీసా భిక్ఖూనం, భిక్ఖునీహి అసాధారణా;

తే సుణోహి యథాతథం.

సఙ్ఘాదిసేసా, ద్వే అనియతేహి అట్ఠ;

నిస్సగ్గియాని ద్వాదస, తేహి తే హోన్తి వీసతి.

ద్వేవీసతి ఖుద్దకా, చతురో పాటిదేసనీయా;

ఛచత్తారీసా చిమే హోన్తి, భిక్ఖూనం భిక్ఖునీహి అసాధారణా.

సతం తింసా చ భిక్ఖునీనం, భిక్ఖూహి అసాధారణా;

తే సుణోహి యథాతథం.

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘమ్హా దస నిస్సరే;

నిస్సగ్గియాని ద్వాదస, ఛన్నవుతి చ ఖుద్దకా;

అట్ఠ పాటిదేసనీయా.

సతం తింసా చిమే హోన్తి భిక్ఖునీనం, భిక్ఖూహి అసాధారణా;

సతం సత్తతి ఛచ్చేవ, ఉభిన్నం అసాధారణా;

తే సుణోహి యథాతథం.

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘాదిసేసాని భవన్తి సోళస;

అనియతా ద్వే హోన్తి, నిస్సగ్గియాని చతువీసతి;

సతం అట్ఠారసా చేవ, ఖుద్దకాని పవుచ్చన్తి;

ద్వాదస పాటిదేసనీయా.

సతం సత్తతి ఛచ్చేవిమే హోన్తి, ఉభిన్నం అసాధారణా;

సతం సత్తతి చత్తారి, ఉభిన్నం సమసిక్ఖతా;

తే సుణోహి యథాతథం.

పారాజికాని చత్తారి, సఙ్ఘాదిసేసాని భవన్తి సత్త;

నిస్సగ్గియాని అట్ఠారస, సమసత్తతి ఖుద్దకా;

పఞ్చసత్తతి సేఖియాని.

సతం సత్తతి చత్తారి చిమే హోన్తి, ఉభిన్నం సమసిక్ఖతా;

అట్ఠే పారాజికా యే దురాసదా, తాలవత్థుసమూపమా.

పణ్డుపలాసో పుథుసిలా, సీసచ్ఛిన్నోవ సో నరో;

తాలోవ మత్థకచ్ఛిన్నో, అవిరుళ్హీ భవన్తి తే.

తేవీసతి సఙ్ఘాదిసేసా, ద్వే అనియతా;

ద్వే చత్తారీస నిస్సగ్గియా;

అట్ఠాసీతిసతం పాచిత్తియా, ద్వాదస పాటిదేసనీయా.

పఞ్చసత్తతి సేఖియా, తీహి సమథేహి సమ్మన్తి;

సమ్ముఖా చ పటిఞ్ఞాయ, తిణవత్థారకేన చ.

ద్వే ఉపోసథా ద్వే పవారణా;