అధికరణభేదో

౧. ఉక్కోటనభేదాది

౩౪౦. [చూళవ. ౨౧౫; పరి. ౨౭౫] చత్తారి అధికరణాని. వివాదాధికరణం, అనువాదాధికరణం, ఆపత్తాధికరణం, కిచ్చాధికరణం – ఇమాని చత్తారి అధికరణాని.

ఇమేసం చతున్నం అధికరణానం కతి ఉక్కోటా? ఇమేసం చతున్నం అధికరణానం దస ఉక్కోటా. వివాదాధికరణస్స ద్వే ఉక్కోటా, అనువాదాధికరణస్స చత్తారో ఉక్కోటా, ఆపత్తాధికరణస్స తయో ఉక్కోటా, కిచ్చాధికరణస్స ఏకో ఉక్కోటో – ఇమేసం చతున్నం అధికరణానం ఇమే దస ఉక్కోటా.

వివాదాధికరణం ఉక్కోటేన్తో కతి సమథే ఉక్కోటేతి? అనువాదాధికరణం ఉక్కోటేన్తో కతి సమథే ఉక్కోటేతి? ఆపత్తాధికరణం ఉక్కోటేన్తో కతి సమథే ఉక్కోటేతి? కిచ్చాధికరణం ఉక్కోటేన్తో కతి సమథే ఉక్కోటేతి?

వివాదాధికరణం ఉక్కోటేన్తో ద్వే సమథే ఉక్కోటేతి. అనువాదాధికరణం ఉక్కోటేన్తో చత్తారో సమథే ఉక్కోటేతి. ఆపత్తాధికరణం ఉక్కోటేన్తో తయో సమథే ఉక్కోటేతి. కిచ్చాధికరణం ఉక్కోటేన్తో ఏకం సమథం ఉక్కోటేతి.

౩౪౧. కతి ఉక్కోటా? కతిహాకారేహి ఉక్కోటనం పసవతి? కతిహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అధికరణం ఉక్కోటేతి? కతి పుగ్గలా అధికరణం ఉక్కోటేన్తా ఆపత్తిం ఆపజ్జన్తి?

ద్వాదస ఉక్కోటా. దసహాకారేహి ఉక్కోటనం పసవతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అధికరణం ఉక్కోటేతి. చత్తారో పుగ్గలా అధికరణం ఉక్కోటేన్తా ఆపత్తిం ఆపజ్జన్తి?

కతమే ద్వాదస ఉక్కోటా? అకతం కమ్మం, దుక్కటం కమ్మం, పున కాతబ్బం కమ్మం, అనిహతం, దున్నిహతం, పున నిహనితబ్బం, అవినిచ్ఛితం, దువినిచ్ఛితం, పున వినిచ్ఛితబ్బం, అవూపసన్తం, దువూపసన్తం, పున వూపసమేతబ్బన్తి – ఇమే ద్వాదస ఉక్కోటా.

కతమేహి దసహాకారేహి ఉక్కోటనం పసవతి? తత్థ జాతకం అధికరణం ఉక్కోటేతి, తత్థ జాతకం వూపసన్తం అధికరణం ఉక్కోటేతి, అన్తరామగ్గే అధికరణం ఉక్కోటేతి, అన్తరామగ్గే వూపసన్తం అధికరణం ఉక్కోటేతి, తత్థ గతం అధికరణం ఉక్కోటేతి, తత్థ గతం వూపసన్తం అధికరణం ఉక్కోటేతి, సతివినయం ఉక్కోటేతి, అమూళ్హవినయం ఉక్కోటేతి, తస్సపాపియసికం ఉక్కోటేతి, తిణవత్థారకం ఉక్కోటేతి – ఇమేహి దసహాకారేహి ఉక్కోటనం పసవతి.

కతమేహి చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అధికరణం ఉక్కోటేతి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛన్తో అధికరణం ఉక్కోటేతి, దోసాగతిం గచ్ఛన్తో అధికరణం ఉక్కోటేతి, మోహాగతిం గచ్ఛన్తో అధికరణం ఉక్కోటేతి, భయాగతిం గచ్ఛన్తో అధికరణం ఉక్కోటేతి – ఇమేహి చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అధికరణం ఉక్కోటేతి.

కతమే చత్తారో పుగ్గలా అధికరణం ఉక్కోటేన్తా ఆపత్తిం ఆపజ్జన్తి? తదహుపసమ్పన్నో ఉక్కోటేతి ఉక్కోటనకం పాచిత్తియం, ఆగన్తుకో ఉక్కోటేతి ఉక్కోటనకం పాచిత్తియం, కారకో ఉక్కోటేతి ఉక్కోటనకం పాచిత్తియం, ఛన్దదాయకో ఉక్కోటేతి ఉక్కోటనకం పాచిత్తియం – ఇమే చత్తారో పుగ్గలా అధికరణం ఉక్కోటేన్తా ఆపత్తిం ఆపజ్జన్తి.

౨. అధికరణనిదానాది

౩౪౨. వివాదాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? అనువాదాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? ఆపత్తాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? కిచ్చాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం?

వివాదాధికరణం వివాదనిదానం వివాదసముదయం వివాదజాతికం వివాదపభవం వివాదసమ్భారం వివాదసముట్ఠానం. అనువాదాధికరణం అనువాదనిదానం అనువాదసముదయం అనువాదజాతికం అనువాదపభవం అనువాదసమ్భారం అనువాదసముట్ఠానం. ఆపత్తాధికరణం ఆపత్తినిదానం ఆపత్తిసముదయం ఆపత్తిజాతికం ఆపత్తిపభవం ఆపత్తిసమ్భారం ఆపత్తిసముట్ఠానం. కిచ్చాధికరణం కిచ్చయనిదానం కిచ్చయసముదయం కిచ్చయజాతికం కిచ్చయపభవం కిచ్చయసమ్భారం కిచ్చయసముట్ఠానం.

వివాదాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? అనువాదాధికరణం…పే… ఆపత్తాధికరణం…పే… కిచ్చాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం?

వివాదాధికరణం హేతునిదానం, హేతుసముదయం, హేతుజాతికం, హేతుపభవం, హేతుసమ్భారం, హేతుసముట్ఠానం. అనువాదాధికరణం…పే… ఆపత్తాధికరణం…పే… కిచ్చాధికరణం హేతునిదానం, హేతుసముదయం, హేతుజాతికం, హేతుపభవం, హేతుసమ్భారం, హేతుసముట్ఠానం.

వివాదాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? అనువాదాధికరణం …పే… ఆపత్తాధికరణం…పే… కిచ్చాధికరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం?

వివాదాధికరణం పచ్చయనిదానం, పచ్చయసముదయం, పచ్చయజాతికం, పచ్చయపభవం, పచ్చయసమ్భారం, పచ్చయసముట్ఠానం. అనువాదాధికరణం…పే… ఆపత్తాధికరణం…పే… కిచ్చాధికరణం పచ్చయనిదానం, పచ్చయసముదయం, పచ్చయజాతికం, పచ్చయపభవం, పచ్చయసమ్భారం, పచ్చయసముట్ఠానం.

౩. అధికరణమూలాది

౩౪౩. చతున్నం అధికరణానం కతి మూలాని, కతి సముట్ఠానా? చతున్నం అధికరణానం తేత్తింస మూలాని, తేత్తింస సముట్ఠానా.

చతున్నం అధికరణానం కతమాని తేత్తింస మూలాని? వివాదాధికరణస్స ద్వాదస మూలాని, అనువాదాధికరణస్స చుద్దస మూలాని, ఆపత్తాధికరణస్స ఛ మూలాని, కిచ్చాధికరణస్స ఏకం మూలం, సఙ్ఘో – చతున్నం అధికరణానం ఇమాని తేత్తింస మూలాని.

చతున్నం అధికరణానం కతమే తేత్తింస సముట్ఠానా? వివాదాధికరణస్స అట్ఠారసభేదకరవత్థూని సముట్ఠానా, అనువాదాధికరణస్స చతస్సో విపత్తియో సముట్ఠానా, ఆపత్తాధికరణస్స సత్తాపత్తిక్ఖన్ధా సముట్ఠానా, కిచ్చాధికరణస్స చత్తారి కమ్మాని సముట్ఠానా – చతున్నం అధికరణానం ఇమే తేత్తింస సముట్ఠానా.

౪. అధికరణపచ్చయాపత్తి

౩౪౪. వివాదాధికరణం ఆపత్తానాపత్తీతి? వివాదాధికరణం న ఆపత్తి. కిం పన వివాదాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్యాతి? ఆమ, వివాదాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్య. వివాదాధికరణపచ్చయా కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతి? వివాదాధికరణపచ్చయా ద్వే ఆపత్తియో ఆపజ్జతి. ఉపసమ్పన్నం ఓమసతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స; అనుపసమ్పన్నం ఓమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స – వివాదాధికరణపచ్చయా ఇమా ద్వే ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.

తా ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం కతి విపత్తియో భజన్తి? చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణం? సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతిహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా? ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠన్తి? కతిహి అధికరణేహి కతిసు ఠానేసు కతిహి సమథేహి సమ్మన్తి?

తా ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం ఏకం విపత్తిం భజన్తి – ఆచారవిపత్తిం. చతున్నం అధికరణానం, ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం ద్వీహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా – సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా దుక్కటాపత్తిక్ఖన్ధేన. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠన్తి. ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; తీసు ఠానేసు – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే; తీహి సమథేహి సమ్మన్తి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ.

౩౪౫. అనువాదాధికరణం ఆపత్తానాపత్తీతి? అనువాదాధికరణం న ఆపత్తి. కిం పన అనువాదాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్యాతి? ఆమ, అనువాదాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్య. అనువాదాధికరణపచ్చయా, కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతి? అనువాదాధికరణపచ్చయా తిస్సో ఆపత్తియో ఆపజ్జతి. భిక్ఖుం అమూలకేన పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స; అమూలకేన సఙ్ఘాదిసేసేన అనుద్ధంసేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స; అమూలికాయ ఆచారవిపత్తియా అనుద్ధంసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స – అనువాదాధికరణపచ్చయా ఇమా తిస్సో ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.

తా ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం ద్వే విపత్తియో భజన్తి – సియా సీలవిపత్తిం, సియా ఆచారవిపత్తిం. చతున్నం అధికరణానం, ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం తీహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా – సియా సఙ్ఘాదిసేసాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా దుక్కటాపత్తిక్ఖన్ధేన. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠన్తి. యా తా ఆపత్తియో గరుకా తా ఆపత్తియో ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; ఏకమ్హి ఠానే – సఙ్ఘమజ్ఝే; ద్వీహి సమథేహి సమ్మన్తి – సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ. యా తా ఆపత్తియో లహుకా తా ఆపత్తియో ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; తీసు ఠానేసు – సఙ్ఘమజ్ఝే గణమజ్ఝే పుగ్గలస్స సన్తికే; తీహి సమథేహి సమ్మన్తి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ.

౩౪౬. ఆపత్తాధికరణం ఆపత్తానాపత్తీతి? ఆపత్తాధికరణం ఆపత్తి. కిం పన ఆపత్తాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్యాతి? ఆమ, ఆపత్తాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్య. ఆపత్తాధికరణపచ్చయా కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతి? ఆపత్తాధికరణపచ్చయా చతస్సో ఆపత్తియో ఆపజ్జతి. భిక్ఖునీ జానం పారాజికం ధమ్మం [పారాజికం ధమ్మం అజ్ఝాపన్నం (స్యా.)] పటిచ్ఛాదేతి, ఆపత్తి పారాజికస్స; వేమతికా పటిచ్ఛాదేతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స; భిక్ఖు సఙ్ఘాదిసేసం పటిచ్ఛాదేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స; ఆచారవిపత్తిం పటిచ్ఛాదేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స – ఆపత్తాధికరణపచ్చయా ఇమా చతస్సో ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.

తా ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం ద్వే విపత్తియో భజన్తి – సియా సీలవిపత్తిం సియా ఆచారవిపత్తిం. చతున్నం అధికరణానం – ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం చతూహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా – సియా పారాజికాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా థుల్లచ్చయాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా దుక్కటాపత్తిక్ఖన్ధేన. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠన్తి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠన్తి. యా సా ఆపత్తి అనవసేసా సా ఆపత్తి న కతమేన అధికరణేన, న కతమమ్హి ఠానే, న కతమేన సమథేన సమ్మతి. యా తా ఆపత్తియో లహుకా తా ఆపత్తియో ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; తీసు ఠానేసు – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే; తీహి సమథేహి సమ్మన్తి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ.

౩౪౭. కిచ్చాధికరణం ఆపత్తానాపత్తీతి? కిచ్చాధికరణం న ఆపత్తి. కిం పన కిచ్చాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్యాతి? ఆమ, కిచ్చాధికరణపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జేయ్య. కిచ్చాధికరణపచ్చయా కతి ఆపత్తియో ఆపజ్జతి? కిచ్చాధికరణపచ్చయా పఞ్చ ఆపత్తియో ఆపజ్జతి. ఉక్ఖిత్తానువత్తికా భిక్ఖునీ యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జతి, ఞత్తియా దుక్కటం; ద్వీహి కమ్మవాచాహి థుల్లచ్చయా; కమ్మవాచాపరియోసానే ఆపత్తి పారాజికస్స; భేదకానువత్తకా భిక్ఖూ యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స; పాపికాయ దిట్ఠియా యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – కిచ్చాధికరణపచ్చయా ఇమా పఞ్చ ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.

తా ఆపత్తియో చతున్నం విపత్తీనం ద్వే విపత్తియో భజన్తి – సియా సీలవిపత్తిం సియా ఆచారవిపత్తిం. చతున్నం అధికరణానం – ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం పఞ్చహి ఆపత్తిక్ఖన్ధేహి సఙ్గహితా – సియా పారాజికాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా సఙ్ఘాదిసేసాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా థుల్లచ్చయాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధేన, సియా దుక్కటాపత్తిక్ఖన్ధేన. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠన్తి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠన్తి. యా సా ఆపత్తి అనవసేసా సా ఆపత్తి న కతమేన అధికరణేన, న కతమమ్హి ఠానే, న కతమేన సమథేన సమ్మతి. యా సా ఆపత్తి గరుకా సా ఆపత్తి ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; ఏకమ్హి ఠానే – సఙ్ఘమజ్ఝే; ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ. యా తా ఆపత్తియో లహుకా తా ఆపత్తియో ఏకేన అధికరణేన – కిచ్చాధికరణేన; తీసు ఠానేసు – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే; తీహి సమథేహి సమ్మన్తి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ.

౫. అధికరణాధిప్పాయో

౩౪౮. వివాదాధికరణం హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం. వివాదాధికరణం న హోతి అనువాదాధికరణం, న హోతి ఆపత్తాధికరణం, న హోతి కిచ్చాధికరణం; అపి చ, వివాదాధికరణపచ్చయా హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం. యథా కథం వియ? [చూళవ. ౨౧౫; పరి. ౩౧౪] ఇధ భిక్ఖూ వివదన్తి – ధమ్మోతి వా అధమ్మోతి వా దుట్ఠుల్లాపత్తీతి వా అదుట్ఠుల్లాపత్తీతి వా. యం తత్థ భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో నానావాదో అఞ్ఞథావాదో విపచ్చతాయ వోహారో మేధకం, ఇదం వుచ్చతి వివాదాధికరణం. వివాదాధికరణే సఙ్ఘో వివదతి వివాదాధికరణం. వివదమానో అనువదతి అనువాదాధికరణం. అనువదమానో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి ఆపత్తాధికరణం. తాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి కిచ్చాధికరణం. ఏవం వివాదాధికరణపచ్చయా హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం.

అనువాదాధికరణం హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం. అనువాదాధికరణం న హోతి ఆపత్తాధికరణం, న హోతి కిచ్చాధికరణం, న హోతి వివాదాధికరణం; అపి చ, అనువాదాధికరణపచ్చయా హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం. యథా కథం వియ? ఇధ భిక్ఖూ భిక్ఖుం అనువదన్తి సీలవిపత్తియా వా ఆచారవిపత్తియా వా దిట్ఠివిపత్తియా వా ఆజీవవిపత్తియా వా. యో తత్థ అనువాదో అనువదనా అనుల్లపనా అనుభణనా అనుసమ్పవఙ్కతా అబ్భుస్సహనతా అనుబలప్పదానం, ఇదం వుచ్చతి అనువాదాధికరణం. అనువాదాధికరణే సఙ్ఘో వివదతి, వివాదాధికరణం. వివదమానో అనువదతి, అనువాదాధికరణం. అనువదమానో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, ఆపత్తాధికరణం. తాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి, కిచ్చాధికరణం. ఏవం అనువాదాధికరణపచ్చయా హోతి ఆపత్తాధికరణం, హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం.

ఆపత్తాధికరణం హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం. ఆపత్తాధికరణం న హోతి కిచ్చాధికరణం, న హోతి వివాదాధికరణం, న హోతి అనువాదాధికరణం; అపి చ, ఆపత్తాధికరణపచ్చయా హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం. యథా కథం వియ? [చూళవ. ౨౧౫; పరి. ౩౪౮] పఞ్చపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తాధికరణం, సత్తపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తాధికరణం, ఇదం వుచ్చతి ఆపత్తాధికరణం. ఆపత్తాధికరణే సఙ్ఘో వివదతి వివాదాధికరణం. వివదమానో అనువదతి అనువాదాధికరణం. అనువదమానో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి ఆపత్తాధికరణం. తాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి కిచ్చాధికరణం. ఏవం ఆపత్తాధికరణపచ్చయా హోతి కిచ్చాధికరణం, హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం.

కిచ్చాధికరణం హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం. కిచ్చాధికరణం న హోతి వివాదాధికరణం, న హోతి అనువాదాధికరణం, న హోతి ఆపత్తాధికరణం; అపి చ, కిచ్చాధికరణపచ్చయా హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం. యథా కథం వియ? యా సఙ్ఘస్స కిచ్చయతా కరణీయతా అపలోకనకమ్మం ఞత్తికమ్మం ఞత్తిదుతియకమ్మం ఞత్తిచతుత్థకమ్మం, ఇదం వుచ్చతి కిచ్చాధికరణం. కిచ్చాధికరణే సఙ్ఘో వివదతి వివాదాధికరణం. వివదమానో అనువదతి అనువాదాధికరణం. అనువదమానో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి ఆపత్తాధికరణం. తాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి కిచ్చాధికరణం. ఏవం కిచ్చాధికరణపచ్చయా హోతి వివాదాధికరణం, హోతి అనువాదాధికరణం, హోతి ఆపత్తాధికరణం.

౬. పుచ్ఛావారో

౩౪౯. యత్థ సతివినయో తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ సతివినయో? యత్థ అమూళ్హవినయో తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ అమూళ్హవినయో? యత్థ పటిఞ్ఞాతకరణం తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ పటిఞ్ఞాతకరణం? యత్థ యేభుయ్యసికా తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ యేభుయ్యసికా? యత్థ తస్సపాపియసికా తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ తస్సపాపియసికా? యత్థ తిణవత్థారకో తత్థ సమ్ముఖావినయో? యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ తిణవత్థారకో?

౭. విస్సజ్జనావారో

౩౫౦. యస్మిం సమయే సమ్ముఖావినయేన చ సతివినయేన చ అధికరణం వూపసమ్మతి – యత్థ సతివినయో తత్థ సమ్ముఖావినయో, యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ సతివినయో, న తత్థ అమూళ్హవినయో, న తత్థ పటిఞ్ఞాతకరణం, న తత్థ యేభుయ్యసికా, న తత్థ తస్సపాపియసికా, న తత్థ తిణవత్థారకో. యస్మిం సమయే సమ్ముఖావినయేన చ అమూళ్హవినయేన చ…పే… సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ…పే… సమ్ముఖావినయేన చ యేభుయ్యసికాయ చ…పే… సమ్ముఖావినయేన చ తస్సపాపియసికాయ చ…పే… సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ అధికరణం వూపసమ్మతి – యత్థ తిణవత్థారకో తత్థ సమ్ముఖావినయో, యత్థ సమ్ముఖావినయో తత్థ తిణవత్థారకో, న తత్థ సతివినయో, న తత్థ అమూళ్హవినయో, న తత్థ పటిఞ్ఞాతకరణం, న తత్థ యేభుయ్యసికా, న తత్థ తస్సపాపియసికా.

౮. సంసట్ఠవారో

౩౫౧. సమ్ముఖావినయోతి వా సతివినయోతి వా – ఇమే ధమ్మా సంసట్ఠా ఉదాహు విసంసట్ఠా? లబ్భా చ పనిమేసం ధమ్మానం వినిబ్భుజిత్వా వినిబ్భుజిత్వా నానాకరణం పఞ్ఞాపేతుం? సమ్ముఖావినయోతి వా అమూళ్హవినయోతి వా…పే… సమ్ముఖావినయోతి వా పటిఞ్ఞాతకరణన్తి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా యేభుయ్యసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తస్సపాపియసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తిణవత్థారకోతి – ఇమే ధమ్మా సంసట్ఠా ఉదాహు విసంసట్ఠా? లబ్భా చ పనిమేసం ధమ్మానం వినిబ్భుజిత్వా వినిబ్భుజిత్వా నానాకరణం పఞ్ఞాపేతుం?

సమ్ముఖావినయోతి వా సతివినయోతి వా – ఇమే ధమ్మా సంసట్ఠా, నో విసంసట్ఠా; న చ లబ్భా ఇమేసం ధమ్మానం వినిబ్భుజిత్వా వినిబ్భుజిత్వా నానాకరణం పఞ్ఞాపేతుం. సమ్ముఖావినయోతి వా అమూళ్హవినయోతి వా…పే… సమ్ముఖావినయోతి వా పటిఞ్ఞాతకరణన్తి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా యేభుయ్యసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తస్సపాపియసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తిణవత్థారకోతి వా – ఇమే ధమ్మా సంసట్ఠా, నో విసంసట్ఠా; న చ లబ్భా ఇమేసం ధమ్మానం వినిబ్భుజిత్వా వినిబ్భుజిత్వా నానాకరణం పఞ్ఞాపేతుం.

౯. సత్తసమథనిదానం

౩౫౨. సమ్ముఖావినయో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో కింసముట్ఠానో? సతివినయో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? అమూళ్హవినయో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? పటిఞ్ఞాతకరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? యేభుయ్యసికా కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా, కింసముట్ఠానా? తస్సపాపియసికా కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా, కింసముట్ఠానా తిణవత్థారకో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో?

సమ్ముఖావినయో నిదాననిదానో, నిదానసముదయో, నిదానజాతికో, నిదానపభవో, నిదానసమ్భారో, నిదానసముట్ఠానో. సతివినయో…పే… అమూళ్హవినయో…పే… పటిఞ్ఞాతకరణం నిదాననిదానం, నిదానసముదయం, నిదానజాతికం, నిదానపభవం, నిదానసమ్భారం, నిదానసముట్ఠానం. యేభుయ్యసికా…పే… తస్సపాపియసికా నిదాననిదానా, నిదానసముదయా, నిదానజాతికా, నిదానపభవా, నిదానసమ్భారా, నిదానసముట్ఠానా. తిణవత్థారకో నిదాననిదానో, నిదానసముదయో, నిదానజాతికో, నిదానపభవో, నిదానసమ్భారో, నిదానసముట్ఠానో.

సమ్ముఖావినయో హేతునిదానో, హేతుసముదయో, హేతుజాతికో, హేతుపభవో, హేతుసమ్భారో, హేతుసముట్ఠానో. సతివినయో…పే… అమూళ్హవినయో…పే… పటిఞ్ఞాతకరణం హేతునిదానం, హేతుసముదయం, హేతుజాతికం, హేతుపభవం, హేతుసమ్భారం, హేతుసముట్ఠానం. యేభుయ్యసికా…పే… తస్సపాపియసికా హేతునిదానా, హేతుసముదయా, హేతుజాతికా, హేతుపభవా, హేతుసమ్భారా, హేతుసముట్ఠానా. తిణవత్థారకో హేతునిదానో, హేతుసముదయో, హేతుజాతికో, హేతుపభవో, హేతుసమ్భారో, హేతుసముట్ఠానో.

సమ్ముఖావినయో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? సతివినయో…పే… అమూళ్హవినయో…పే… పటిఞ్ఞాతకరణం…పే… యేభుయ్యసికా…పే… తస్సపాపియసికా…పే… తిణవత్థారకో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? సమ్ముఖావినయో పచ్చయనిదానో, పచ్చయసముదయో, పచ్చయజాతికో, పచ్చయపభవో, పచ్చయసమ్భారో, పచ్చయసముట్ఠానో. సతివినయో…పే… అమూళ్హవినయో…పే… పటిఞ్ఞాతకరణం పచ్చయనిదానం, పచ్చయసముదయం, పచ్చయజాతికం, పచ్చయపభవం, పచ్చయసమ్భారం, పచ్చయసముట్ఠానం. యేభుయ్యసికా…పే… తస్సపాపియసికా పచ్చయనిదానా, పచ్చయసముదయా, పచ్చయజాతికా, పచ్చయపభవా, పచ్చయసమ్భారా, పచ్చయసముట్ఠానా. తిణవత్థారకో పచ్చయనిదానో, పచ్చయసముదయో, పచ్చయజాతికో, పచ్చయపభవో, పచ్చయసమ్భారో, పచ్చయసముట్ఠానో.

౩౫౩. సత్తన్నం సమథానం కతి మూలాని, కతి సముట్ఠానా? సత్తన్నం సమథానం ఛబ్బీస మూలాని, ఛత్తింస సముట్ఠానా. సత్తన్నం సమథానం కతమాని ఛబ్బీ మూలాని? సమ్ముఖావినయస్స చత్తారి మూలాని. సఙ్ఘసమ్ముఖతా, ధమ్మసమ్ముఖతా, వినయసమ్ముఖతా, పుగ్గలసమ్ముఖతా; సతివినయస్స చత్తారి మూలాని; అమూళ్హవినయస్స చత్తారి మూలాని; పటిఞ్ఞాతకరణస్స ద్వే మూలాని – యో చ దేసేతి యస్స చ దేసేతి; యేభుయ్యసికాయ చత్తారి మూలాని; తస్సపాపియసికాయ చత్తారి మూలాని; తిణవత్థారకస్స చత్తారి మూలాని – సఙ్ఘసమ్ముఖతా, ధమ్మసమ్ముఖతా, వినయసమ్ముఖతా, పుగ్గలసమ్ముఖతా – సత్తన్నం సమథానం ఇమాని ఛబ్బీస మూలాని.

సత్తన్నం సమథానం కతమే ఛత్తింస సముట్ఠానా? సతివినయస్స కమ్మస్స కిరియా, కరణం, ఉపగమనం, అజ్ఝుపగమనం, అధివాసనా, అప్పటిక్కోసనా. అమూళ్హవినయస్స కమ్మస్స…పే… పటిఞ్ఞాతకరణస్స కమ్మస్స… యేభుయ్యసికాయ కమ్మస్స… తస్సపాపియసికాయ కమ్మస్స… తిణవత్థారకస్స కమ్మస్స కిరియా, కరణం, ఉపగమనం, అజ్ఝుపగమనం, అధివాసనా, అప్పటిక్కోసనా – సత్తన్నం సమథానం ఇమే ఛత్తింస సముట్ఠానా.

౧౦. సత్తసమథనానత్థాది

౩౫౪. సమ్ముఖావినయోతి వా సతివినయోతి వా – ఇమే ధమ్మా నానత్థా నానాబ్యఞ్జనా ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నానం? సమ్ముఖావినయోతి వా అమూళ్హవినయోతి వా…పే… సమ్ముఖావినయోతి వా పటిఞ్ఞాతకరణన్తి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా యేభుయ్యసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తస్సపాపియసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తిణవత్థారకోతి వా – ఇమే ధమ్మా నానత్థా నానాబ్యఞ్జనా ఉదాహు ఏకత్థా బ్యఞ్జనమేవ నానం? సమ్ముఖావినయోతి వా సతివినయోతి వా – ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానాబ్యఞ్జనా చ. సమ్ముఖావినయోతి వా అమూళ్హవినయోతి వా…పే… సమ్ముఖావినయోతి వా పటిఞ్ఞాతకరణన్తి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా యేభుయ్యసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తస్సపాపియసికాతి వా… సమ్ముఖావినయోతి వా తిణవత్థారకోతి వా – ఇమే ధమ్మా నానత్థా చేవ నానా బ్యఞ్జనా చ.

౩౫౫. [చూళవ. ౨౨౪] వివాదో వివాదాధికరణం, వివాదో నో అధికరణం, అధికరణం నో వివాదో, అధికరణఞ్చేవ వివాదో చ? సియా వివాదో వివాదాధికరణం, సియా వివాదో నో అధికరణం, సియా అధికరణం నో వివాదో, సియా అధికరణఞ్చేవ వివాదో చ.

తత్థ కతమో వివాదో వివాదాధికరణం? ఇధ భిక్ఖూ వివదన్తి ధమ్మోతి వా అధమ్మోతి వా…పే… దుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి వా అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి వా. యం తత్థ భణ్డనం, కలహో, విగ్గహో, వివాదో, నానావాదో, అఞ్ఞథావాదో, విపచ్చతాయ వోహారో, మేధకం – అయం వివాదో వివాదాధికరణం.

తత్థ కతమో వివాదో నో అధికరణం? మాతాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి మాతరా వివదతి, పితాపి పుత్తేన వివదతి, పుత్తోపి పితరా వివదతి, భాతాపి భాతరా వివదతి, భాతాపి భగినియా వివదతి, భగినీపి భాతరా వివదతి, సహాయోపి సహాయేన వివదతి – అయం వివాదో నో అధికరణం.

తత్థ కతమం అధికరణం నో వివాదో? అనువాదాధికరణం, ఆపత్తాధికరణం, కిచ్చాధికరణం – ఇదం అధికరణం నో వివాదో.

తత్థ కతమం అధికరణఞ్చేవ వివాదో చ? వివాదాధికరణం అధికరణఞ్చేవ వివాదో చ.

౩౫౬. [చూళవ. ౨౨౪ ఆదయో] అనువాదో అనువాదాధికరణం, అనువాదో నో అధికరణం, అధికరణం నో అనువాదో, అధికరణఞ్చేవ అనువాదో చ? సియా అనువాదో అనువాదాధికరణం, సియా అనువాదో నో అధికరణం, సియా అధికరణం నో అనువాదో, సియా అధికరణఞ్చేవ అనువాదో చ.

తత్థ కతమో అనువాదో అనువాదాధికరణం? ఇధ భిక్ఖూ భిక్ఖుం అనువదన్తి సీలవిపత్తియా వా ఆచారవిపత్తియా వా దిట్ఠివిపత్తియా వా ఆజీవవిపత్తియా వా. యో తత్థ అనువాదో, అనువదనా అనుల్లపనా అనుభణనా అనుసమ్పవఙ్కతా అబ్భుస్సహనతా అనుబలప్పదానం – అయం అనువాదో అనువాదాధికరణం.

తత్థ కతమో అనువాదో నో అధికరణం? మాతాపి పుత్తం అనువదతి, పుత్తోపి మాతరం అనువదతి, పితాపి పుత్తం అనువదతి, పుత్తోపి పితరం అనువదతి, భాతాపి భాతరం అనువదతి, భాతాపి భగినిం అనువదతి, భగినీపి భాతరం అనువదతి, సహాయోపి సహాయం అనువదతి – అయం అనువాదో నో అధికరణం.

తత్థ కతమం అధికరణం నో అనువాదో? ఆపత్తాధికరణం కిచ్చాధికరణం వివాదాధికరణం – ఇదం అధికరణం నో అనువాదో.

తత్థ కతమం అధికరణఞ్చేవ అనువాదో చ? అనువాదాధికరణం అధికరణఞ్చేవ అనువాదో చ.

౩౫౭. ఆపత్తి ఆపత్తాధికరణం, ఆపత్తి నో అధికరణం, అధికరణం నో ఆపత్తి, అధికరణఞ్చేవ ఆపత్తి చ? సియా ఆపత్తి ఆపత్తాధికరణం, సియా ఆపత్తి నో అధికరణం, సియా అధికరణం నో ఆపత్తి, సియా అధికరణఞ్చేవ ఆపత్తి చ.

తత్థ కతమా ఆపత్తి ఆపత్తాధికరణం? పఞ్చపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తాధికరణం. సత్తపి ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఆపత్తాధికరణం. అయం ఆపత్తి ఆపత్తాధికరణం.

తత్థ కతమా ఆపత్తి నో అధికరణం? సోతాపత్తి సమాపత్తి – అయం ఆపత్తి నో అధికరణం.

తత్థ కతమం అధికరణం నో ఆపత్తి? కిచ్చాధికరణం వివాదాధికరణం అనువాదాధికరణం – ఇదం అధికరణం నో ఆపత్తి.

తత్థ కతమం అధికరణఞ్చేవ ఆపత్తి చ? ఆపత్తాధికరణం అధికరణఞ్చేవ ఆపత్తి చ.

౩౫౮. [చూళవ. ౨౨౩] కిచ్చం కిచ్చాధికరణం, కిచ్చం నో అధికరణం, అధికరణం నో కిచ్చం, అధికరణఞ్చేవ కిచ్చఞ్చ? సియా కిచ్చం కిచ్చాధికరణం, సియా కిచ్చం నో అధికరణం, సియా అధికరణం నో కిచ్చం, సియా అధికరణఞ్చేవ కిచ్చఞ్చ.

తత్థ కతమం కిచ్చం కిచ్చాధికరణం? యా సఙ్ఘస్స కిచ్చయతా కరణీయతా అపలోకనకమ్మం ఞత్తికమ్మం ఞత్తిదుతియకమ్మం ఞత్తిచతుత్థకమ్మం – ఇదం కిచ్చం కిచ్చాధికరణం.

తత్థ కతమం కిచ్చం నో అధికరణం? ఆచరియకిచ్చం ఉపజ్ఝాయకిచ్చం [ఉపజ్ఝాయకిచ్చం సకిచ్చం (క.)] సమానుపజ్ఝాయకిచ్చం సమానాచరియకిచ్చం – ఇదం కిచ్చం నో అధికరణం.

తత్థ కతమం అధికరణం నో కిచ్చం? వివాదాధికరణం అనువాదాధికరణం ఆపత్తాధికరణం – ఇదం అధికరణం నో కిచ్చం.

తత్థ కతమం అధికరణఞ్చేవ కిచ్చఞ్చ? కిచ్చాధికరణం అధికరణఞ్చేవ కిచ్చం చాతి.

అధికరణభేదో నిట్ఠితో.