౬. అధికరణపరియాయవారో

౨౯౨. వివాదాధికరణస్స – కిం పుబ్బఙ్గమం? కతి ఠానాని? కతి వత్థూని? కతి భూమియో? కతి హేతూ? కతి మూలాని? కతిహాకారేహి వివదతి? వివాదాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతి?

అనువాదాధికరణస్స – కిం పుబ్బఙ్గమం? కతి ఠానాని? కతి వత్థూని? కతి భూమియో? కతి హేతూ? కతి మూలాని? కతిహాకారేహి అనువదతి? అనువాదాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతి?

ఆపత్తాధికరణస్స – కిం పుబ్బఙ్గమం? కతి ఠానాని? కతి వత్థూని? కతి భూమియో? కతి హేతూ? కతి మూలాని? కతిహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి? ఆపత్తాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతి?

కిచ్చాధికరణస్స – కిం పుబ్బఙ్గమం? కతి ఠానాని? కతి వత్థూని? కతి భూమియో? కతి హేతూ? కతి మూలాని? కతిహాకారేహి కిచ్చం జాయతి? కిచ్చాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతి?

౨౯౩. వివాదాధికరణస్స కిం పుబ్బఙ్గమన్తి? లోభో పుబ్బఙ్గమో, దోసో పుబ్బఙ్గమో, మోహో పుబ్బఙ్గమో, అలోభో పుబ్బఙ్గమో, అదోసో పుబ్బఙ్గమో, అమోహో పుబ్బఙ్గమో. కతి ఠానానీతి? అట్ఠారస భేదకరవత్థూని ఠానాని. కతి వత్థూనీతి? అట్ఠారస భేదకరవత్థూని. కతి భూమియోతి? అట్ఠారస భేదకరవత్థూని భూమియో. కతి హేతూతి? నవ హేతూ – తయో కుసలహేతూ, తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ. కతి మూలానీతి? ద్వాదస మూలాని. కతిహాకారేహి వివదతీతి? ద్వీహాకారేహి వివదతి – ధమ్మదిట్ఠి వా అధమ్మదిట్ఠి వా. [చూళవ. ౨౨౮] వివాదాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? వివాదాధికరణం ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ యేభుయ్యసికాయ చ.

౨౯౪. అనువాదాధికరణస్స కిం పుబ్బఙ్గమన్తి? లోభో పుబ్బఙ్గమో, దోసో పుబ్బఙ్గమో, మోహో పుబ్బఙ్గమో, అలోభో పుబ్బఙ్గమో, అదోసో పుబ్బఙ్గమో, అమోహో పుబ్బఙ్గమో. కతి ఠానానీతి? చతస్సో విపత్తియో ఠానాని. కతి వత్థూనీతి? చతస్సో విపత్తియో వత్థూని. కతి భూమియోతి? చతస్సో విపత్తియో భూమియో. కతి హేతూతి? నవ హేతూ – తయో కుసలహేతూ, తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ. కతి మూలానీతి? చుద్దస మూలాని. కతిహాకారేహి అనువదతీతి? ద్వీహాకారేహి అనువదతి – వత్థుతో వా ఆపత్తితో వా. [చూళవ. ౨౩౬] అనువాదాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? అనువాదాధికరణం చతూహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ సతివినయేన చ అమూళ్హవినయేన చ తస్సపాపియసికాయ చ.

౨౯౫. ఆపత్తాధికరణస్స కిం పుబ్బఙ్గమన్తి? లోభో పుబ్బఙ్గమో, దోసో పుబ్బఙ్గమో, మోహో పుబ్బఙ్గమో, అలోభో పుబ్బఙ్గమో, అదోసో పుబ్బఙ్గమో, అమోహో పుబ్బఙ్గమో. కతి ఠానానీతి? సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధా ఠానాని. కతి వత్థూనీతి? సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధా వత్థూని. కతి భూమియోతి? సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధా భూమియో. కతి హేతూతి? ఛ హేతూ [కతి హేతూతి నవ హేతూ, తయో కుసలహేతూ (సీ. స్యా.)] – తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ. కతి మూలానీతి? ఛ ఆపత్తిసముట్ఠానాని మూలాని. కతిహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతీతి? ఛహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – అలజ్జితా, అఞ్ఞాణతా, కుక్కుచ్చపకతతా, అకప్పియే కప్పియసఞ్ఞితా, కప్పియే అకప్పియసఞ్ఞితా, సతిసమ్మోసా. [చూళవ. ౨౩౯] ఆపత్తాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? ఆపత్తాధికరణం తీహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ.

౨౯౬. కిచ్చాధికరణస్స కిం పుబ్బఙ్గమన్తి? లోభో పుబ్బఙ్గమో, దోసో పుబ్బఙ్గమో, మోహో పుబ్బఙ్గమో, అలోభో పుబ్బఙ్గమో, అదోసో పుబ్బఙ్గమో, అమోహో పుబ్బఙ్గమో. కతి ఠానానీతి? చత్తారి కమ్మాని ఠానాని. కతి వత్థూనీతి? చత్తారి కమ్మాని వత్థూని. కతి భూమియోతి? చత్తారి కమ్మాని భూమియో. కతి హేతూతి? నవ హేతూ – తయో కుసలహేతూ, తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ. కతి మూలానీతి? ఏకం మూలం – సఙ్ఘో. కతిహాకారేహి కిచ్చం జాయతీతి? ద్వీహాకారేహి కిచ్చం జాయతి – ఞత్తితో వా అపలోకనతో వా. [చూళవ. ౨౪౨] కిచ్చాధికరణం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? కిచ్చాధికరణం ఏకేన సమథేన సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన.

కతి సమథా? సత్త సమథా. సమ్ముఖావినయో, సతివినయో, అమూళ్హవినయో, పటిఞ్ఞాతకరణం, యేభుయ్యసికా, తస్సపాపియసికా, తిణవత్థారకో – ఇమే సత్త సమథా.

సియా ఇమే సత్త సమథా దస సమథా హోన్తి, దస సమథా సత్త సమథా హోన్తి వత్థువసేన పరియాయేన సియాతి.

కథఞ్చ సియా? వివాదాధికరణస్స ద్వే సమథా, అనువాదాధికరణస్స చత్తారో సమథా, ఆపత్తాధికరణస్స తయో సమథా, కిచ్చాధికరణస్స ఏకో సమథో. ఏవం ఇమే సత్త సమథా దస సమథా హోన్తి, దస సమథా సత్త సమథా హోన్తి వత్థువసేన పరియాయేన.

పరియాయవారో నిట్ఠితో ఛట్ఠో.