సముట్ఠానసీససఙ్ఖేపో
సముట్ఠానస్సుద్దానం
౨౫౭. అనిచ్చా సబ్బే సఙ్ఖారా, దుక్ఖానత్తా చ సఙ్ఖతా;
నిబ్బానఞ్చేవ పఞ్ఞత్తి, అనత్తా ఇతి నిచ్ఛయా.
బుద్ధచన్దే అనుప్పన్నే, బుద్ధాదిచ్చే అనుగ్గతే;
తేసం సభాగధమ్మానం, నామమత్తం న నాయతి.
దుక్కరం వివిధం కత్వా, పూరయిత్వాన పారమీ;
ఉప్పజ్జన్తి మహావీరా, చక్ఖుభూతా సబ్రహ్మకే.
తే దేసయన్తి సద్ధమ్మం, దుక్ఖహానిం సుఖావహం;
అఙ్గీరసో సక్యముని, సబ్బభూతానుకమ్పకో.
సబ్బసత్తుత్తమో సీహో, పిటకే తీణి దేసయి;
సుత్తన్తమభిధమ్మఞ్చ, వినయఞ్చ మహాగుణం.
ఏవం నీయతి సద్ధమ్మో, వినయో యది తిట్ఠతి;
ఉభతో చ విభఙ్గాని, ఖన్ధకా యా చ మాతికా.
మాలా సుత్తగుణేనేవ, పరివారేన గన్థితా;
తస్సేవ పరివారస్స, సముట్ఠానం నియతో కతం.
సమ్భేదం నిదానం చఞ్ఞం, సుత్తే దిస్సన్తి ఉపరి;
తస్మా సిక్ఖే పరివారం, ధమ్మకామో సుపేసలోతి.
తేరససముట్ఠానం
విభఙ్గే ద్వీసు పఞ్ఞత్తం, ఉద్దిసన్తి ఉపోసథే;
పవక్ఖామి సముట్ఠానం, యథాఞాయం సుణాథ మే.
పారాజికం యం పఠమం, దుతియఞ్చ తతో పరం;
సఞ్చరిత్తానుభాసనఞ్చ, అతిరేకఞ్చ చీవరం.
లోమాని పదసోధమ్మో, భూతం సంవిధానేన చ;
థేయ్యదేసనచోరీ చ, అననుఞ్ఞాతాయ తేరస.
తేరసేతే సముట్ఠాన నయా, విఞ్ఞూహి చిన్తితా.
ఏకేకస్మిం సముట్ఠానే, సదిసా ఇధ దిస్సరే.
౧. పఠమపారాజికసముట్ఠానం
౨౫౮. మేథునం సుక్కసంసగ్గో, అనియతా పఠమికా;
పుబ్బూపపరిపాచితా, రహో భిక్ఖునియా సహ.
సభోజనే రహో ద్వే చ, అఙ్గులి ఉదకే హసం;
పహారే ఉగ్గిరే చేవ, తేపఞ్ఞాసా చ సేఖియా.
అధక్ఖగామావస్సుతా, తలమట్ఠఞ్చ సుద్ధికా;
వస్సంవుట్ఠా చ ఓవాదం, నానుబన్ధే పవత్తినిం.
ఛసత్తతి ఇమే సిక్ఖా, కాయమానసికా కతా;
సబ్బే ఏకసముట్ఠానా, పఠమం పారాజికం యథా.
పఠమపారాజికసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౨. దుతియపారాజికసముట్ఠానం
౨౫౯. అదిన్నం విగ్గహుత్తరి, దుట్ఠుల్లా అత్తకామినం;
అమూలా అఞ్ఞభాగియా, అనియతా దుతియికా.
అచ్ఛిన్దే పరిణామనే, ముసా ఓమసపేసుణా;
దుట్ఠుల్లా పథవీఖణే, భూతం అఞ్ఞాయ ఉజ్ఝాపే.
నిక్కడ్ఢనం సిఞ్చనఞ్చ, ఆమిసహేతు భుత్తావీ;
ఏహి అనాదరి భింసా, అపనిధే చ జీవితం.
జానం సప్పాణకం కమ్మం, ఊనసంవాసనాసనా;
సహధమ్మికవిలేఖా, మోహో అమూలకేన చ.
కుక్కుచ్చం ధమ్మికం చీవరం, దత్వా [కుక్కుచ్చం ధమ్మికం చీవరం (సీ.), కుక్కుచ్చం ధమ్మికం దత్వా (స్యా.)] పరిణామేయ్య పుగ్గలే;
కిం తే అకాలం అచ్ఛిన్దే, దుగ్గహీ నిరయేన చ.
గణం విభఙ్గం దుబ్బలం, కథినాఫాసుపస్సయం;
అక్కోసచణ్డీ మచ్ఛరీ, గబ్భినీ చ పాయన్తియా.
ద్వేవస్సం సిక్ఖా సఙ్ఘేన, తయో చేవ గిహీగతా;
కుమారిభూతా తిస్సో చ, ఊనద్వాదససమ్మతా.
అలం తావ సోకావాసం, ఛన్దా అనువస్సా చ ద్వే;
సిక్ఖాపదా సత్తతిమే, సముట్ఠానా తికా కతా.
కాయచిత్తేన న వాచా, వాచాచిత్తం న కాయికం;
తీహి ద్వారేహి జాయన్తి, పారాజికం దుతియం యథా.
దుతియపారాజికసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౩. సఞ్చరిత్తసముట్ఠానం
౨౬౦. సఞ్చరీ కుటి విహారో, ధోవనఞ్చ పటిగ్గహో;
విఞ్ఞత్తుత్తరి అభిహట్ఠుం, ఉభిన్నం దూతకేన చ.
కోసియా సుద్ధద్వేభాగా, ఛబ్బస్సాని నిసీదనం;
రిఞ్చన్తి రూపికా చేవ, ఉభో నానప్పకారకా.
ఊనబన్ధనవస్సికా, సుత్తం వికప్పనేన చ;
ద్వారదానసిబ్బాని [ద్వారదానసిబ్బినీ (సీ. స్యా.)] చ, పూవపచ్చయజోతి చ.
రతనం సూచి మఞ్చో చ, తూలం నిసీదనకణ్డు చ;
వస్సికా చ సుగతేన, విఞ్ఞత్తి అఞ్ఞం చేతాపనా.
ద్వే సఙ్ఘికా మహాజనికా, ద్వే పుగ్గలలహుకా గరు;
ద్వే విఘాసా సాటికా చ, సమణచీవరేన చ.
సమపఞ్ఞాసిమే ధమ్మా, ఛహి ఠానేహి జాయరే;
కాయతో న వాచాచిత్తా, వాచతో న కాయమనా.
కాయవాచా న చ చిత్తా [న చిత్తతో (సీ. స్యా.)], కాయచిత్తా న వాచికా [న వాచతో (సీ. స్యా.)];
వాచాచిత్తా న కాయేన, తీహి ద్వారేహి [తీహి ఠానేహి (స్యా.)] జాయరే.
ఛసముట్ఠానికా ఏతే, సఞ్చరిత్తేన సాదిసా.
సఞ్చరిత్తసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౪. సమనుభాసనాసముట్ఠానం
౨౬౧. భేదానువత్తదుబ్బచ, దూసదుట్ఠుల్లదిట్ఠి చ;
ఛన్దం ఉజ్జగ్ఘికా ద్వే చ, ద్వే చ సద్దా న బ్యాహరే.
ఛమా నీచాసనే ఠానం, పచ్ఛతో ఉప్పథేన చ;
వజ్జానువత్తిగహణా, ఓసారే పచ్చాచిక్ఖనా.
కిస్మిం సంసట్ఠా ద్వే వధి, విసిబ్బే దుక్ఖితాయ చ;
పున సంసట్ఠా న వూపసమే, ఆరామఞ్చ పవారణా.
అన్వద్ధం [అన్వద్ధమాసం (సీ. స్యా.)] సహ జీవినిం, ద్వే చీవరం అనుబన్ధనా;
సత్తతింస ఇమే ధమ్మా, కాయవాచాయ చిత్తతో.
సబ్బే ఏకసముట్ఠానా, సమనుభాసనా యథా.
సమనుభాసనాసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౫. కథినసముట్ఠానం
౨౬౨. ఉబ్భతం కథినం తీణి, పఠమం పత్తభేసజ్జం;
అచ్చేకం చాపి సాసఙ్కం, పక్కమన్తేన వా దువే.
ఉపస్సయం పరమ్పరా, అనతిరిత్తం నిమన్తనా;
వికప్పం రఞ్ఞో వికాలే, వోసాసారఞ్ఞకేన చ.
ఉస్సయాసన్నిచయఞ్చ, పురే పచ్ఛా వికాలే చ;
పఞ్చాహికా సఙ్కమనీ, ద్వేపి ఆవసథేన చ.
పసాఖే ఆసనే చేవ, తింస ఏకూనకా ఇమే;
కాయవాచా న చ చిత్తా [న చిత్తతో (స్యా.)], తీహి ద్వారేహి జాయరే.
ద్విసముట్ఠానికా సబ్బే, కథినేన సహాసమా.
కథినసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౬. ఏళకలోమసముట్ఠానం
౨౬౩. ఏళకలోమా ద్వే సేయ్యా, ఆహచ్చ పిణ్డభోజనం;
గణవికాలసన్నిధి, దన్తపోనేన చేలకా.
ఉయ్యుత్తం సేనం [ఉయ్యుత్తం వసే (స్యా.)] ఉయ్యోధి, సురా ఓరేన న్హాయనా;
దుబ్బణ్ణే ద్వే దేసనికా, లసుణుపతిట్ఠే నచ్చనా.
న్హానమత్థరణం సేయ్యా, అన్తోరట్ఠే తథా బహి;
అన్తోవస్సం చిత్తాగారం, ఆసన్ది సుత్తకన్తనా.
వేయ్యావచ్చం సహత్థా చ, అభిక్ఖుకావాసేన చ;
ఛత్తం యానఞ్చ సఙ్ఘాణిం, అలఙ్కారం గన్ధవాసితం.
భిక్ఖునీ సిక్ఖమానా చ, సామణేరీ గిహినియా;
అసంకచ్చికా ఆపత్తి, చత్తారీసా చతుత్తరి.
కాయేన న వాచాచిత్తేన, కాయచిత్తేన న వాచతో;
ద్విసముట్ఠానికా సబ్బే, సమా ఏళకలోమికాతి.
ఏళకలోమసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౭. పదసోధమ్మసముట్ఠానం
౨౬౪. పదఞ్ఞత్ర అసమ్మతా, తథా అత్థఙ్గతేన చ;
తిరచ్ఛానవిజ్జా ద్వే వుత్తా, అనోకాసో [అనోకాసే (సీ. స్యా.)] చ పుచ్ఛనా.
సత్త సిక్ఖాపదా ఏతే, వాచా న కాయచిత్తతో [కాయచిత్తకా (క.)];
వాచాచిత్తేన జాయన్తి, న తు కాయేన జాయరే.
ద్విసముట్ఠానికా సబ్బే, పదసోధమ్మసదిసా.
పదసోధమ్మసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౮. అద్ధానసముట్ఠానం
౨౬౫. అద్ధాననావం పణీతం, మాతుగామేన సంహరే;
ధఞ్ఞం నిమన్తితా చేవ, అట్ఠ చ పాటిదేసనీ.
సిక్ఖా పన్నరస ఏతే, కాయా న వాచా న మనా;
కాయవాచాహి జాయన్తి, న తే చిత్తేన జాయరే.
కాయచిత్తేన జాయన్తి, న తే జాయన్తి వాచతో;
కాయవాచాహి చిత్తేన, సముట్ఠానా చతుబ్బిధా.
పఞ్ఞత్తా బుద్ధఞాణేన, అద్ధానేన సహా సమా [సమానయా (స్యా.)].
అద్ధానసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౯. థేయ్యసత్థసముట్ఠానం
౨౬౬. థేయ్యసత్థం ఉపస్సుతి, సూపవిఞ్ఞాపనేన చ;
రత్తిఛన్నఞ్చ ఓకాసం, ఏతే బ్యూహేన సత్తమా.
కాయచిత్తేన జాయన్తి, న తే జాయన్తి వాచతో;
తీహి ద్వారేహి జాయన్తి, ద్విసముట్ఠానికా ఇమే.
థేయ్యసత్థసముట్ఠానా, దేసితాదిచ్చబన్ధునా.
థేయ్యసత్థసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౧౦. ధమ్మదేసనాసముట్ఠానం
౨౬౭. ఛత్తపాణిస్స సద్ధమ్మం, న దేసేన్తి తథాగతా;
ఏవమేవ [తథేవ (సీ. స్యా.)] దణ్డపాణిస్స, సత్థఆవుధపాణినం.
పాదుకుపాహనా యానం, సేయ్యపల్లత్థికాయ చ;
వేఠితోగుణ్ఠితో చేవ, ఏకాదసమనూనకా.
వాచాచిత్తేన జాయన్తి, న తే జాయన్తి కాయతో;
సబ్బే ఏకసముట్ఠానా, సమకా ధమ్మదేసనే.
ధమ్మదేసనాసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౧౧. భూతారోచనసముట్ఠానం
౨౬౮. భూతం కాయేన జాయతి, న వాచా న చ చిత్తతో;
వాచతో చ సముట్ఠాతి, న కాయా న చ చిత్తతో.
కాయవాచాయ జాయతి, న తు జాయతి చిత్తతో;
భూతారోచనకా నామ, తీహి ఠానేహి జాయతి.
భూతారోచనసముట్ఠానం నిట్ఠితం.
౧౨. చోరివుట్ఠాపనసముట్ఠానం
౨౬౯. చోరీ వాచాయ చిత్తేన, న తం జాయతి కాయతో;
జాయతి తీహి ద్వారేహి, చోరివుట్ఠాపనం ఇదం;