కథినభేదో

౧. కథినఅత్థతాది

౪౦౩. కస్స కథినం [కఠినం (సీ. స్యా.)] అనత్థతం? కస్స కథినం అత్థతం? కిన్తి కథినం అనత్థతం? కిన్తి కథినం అత్థతం?

కస్స కథినం అనత్థతన్తి? ద్విన్నం పుగ్గలానం అనత్థతం హోతి కథినం – అనత్థారకస్స చ అననుమోదకస్స చ. ఇమేసం ద్విన్నం పుగ్గలానం అనత్థతం హోతి కథినం.

కస్స కథినం అత్థతన్తి? ద్విన్నం పుగ్గలానం అత్థతం హోతి కథినం – అత్థారకస్స చ అనుమోదకస్స చ. ఇమేసం ద్విన్నం పుగ్గలానం అత్థతం హోతి కథినం.

కిన్తి కథినం అనత్థతన్తి? చతువీసతియా ఆకారేహి అనత్థతం హోతి కథినం, న ఉల్లిఖితమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న ధోవనమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న చీవరవిచారణమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న ఛేదనమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న బన్ధనమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న ఓవట్టియకరణమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న కణ్డుసకరణమత్తేన [న గణ్డుసకరణమత్తేన (క.)] అత్థతం హోతి కథినం, న దళ్హీకమ్మకరణమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న అనువాతకరణమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న పరిభణ్డకరణమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న ఓవద్ధేయ్యకరణమత్తేన [న ఓవట్టేయ్యకరణమత్తేన (సీ. స్యా.), న ఓవదేయ్యకరణమత్తేన (క.)] అత్థతం హోతి కథినం, న కమ్బలమద్దనమత్తేన అత్థతం హోతి కథినం, న నిమిత్తకతేన అత్థతం హోతి కథినం, న పరికథాకతేన అత్థతం హోతి కథినం, న కుక్కుకతేన అత్థతం హోతి కథినం, న సన్నిధికతేన అత్థతం హోతి కథినం, న నిస్సగ్గియేన అత్థతం హోతి కథినం, న అకప్పకతేన అత్థతం హోతి కథినం, న అఞ్ఞత్ర సఙ్ఘాటియా అత్థతం హోతి కథినం, న అఞ్ఞత్ర ఉత్తరాసఙ్గేన అత్థతం హోతి కథినం, న అఞ్ఞత్ర అన్తరవాసకేన అత్థతం హోతి కథినం, న అఞ్ఞత్ర పఞ్చకేన వా అతిరేకపఞ్చకేన వా తదహేవ సఞ్ఛిన్నేన సమణ్డలీకతేన అత్థతం హోతి కథినం, న అఞ్ఞత్ర పుగ్గలస్స అత్థారా అత్థతం హోతి కథినం, సమ్మా చే అత్థతం హోతి కథినం తం చే నిస్సీమట్ఠో అనుమోదతి. ఏవమ్పి అనత్థతం హోతి కథినం.

నిమిత్తకమ్మం నామ నిమిత్తం కరోతి – ‘‘ఇమినా దుస్సేన కథినం అత్థరిస్సామీ’’తి. పరికథా నామ పరికథం కరోతి – ‘‘ఇమాయ పరికథాయ కథినదుస్సం నిబ్బత్తేస్సామీ’’తి. కుక్కుకతం నామ అనాదియదానం వుచ్చతి. సన్నిధి నామ ద్వే సన్నిధియో – కరణసన్నిధి వా నిచయసన్నిధి వా. నిస్సగ్గియం నామ కయిరమానే అరుణం ఉట్ఠహతి [ఉద్రియతి (సీ. స్యా.)]. ఇమేహి చతువీసతియా ఆకారేహి అనత్థతం హోతి కథినం.

కిన్తి కథినం అత్థతన్తి? సత్తరసహి ఆకారేహి అత్థతం హోతి కథినం. అహతేన అత్థతం హోతి కథినం, అహతకప్పేన అత్థతం హోతి కథినం, పిలోతికాయ అత్థతం హోతి కథినం, పంసుకూలేన అత్థతం హోతి కథినం, పాపణికేన అత్థతం హోతి కథినం, అనిమిత్తకతేన అత్థతం హోతి కథినం, అపరికథాకతేన అత్థతం హోతి కథినం, అకుక్కుకతేన అత్థతం హోతి కథినం, అసన్నిధికతేన అత్థతం హోతి కథినం, అనిస్సగ్గియేన అత్థతం హోతి కథినం, కప్పకతేన అత్థతం హోతి కథినం, సఙ్ఘాటియా అత్థతం హోతి కథినం, ఉత్తరాసఙ్గేన అత్థతం హోతి కథినం, అన్తరవాసకేన అత్థతం హోతి కథినం, పఞ్చకేన వా అతిరేకపఞ్చకేన వా తదహేవ సఞ్ఛిన్నేన సమణ్డలీకతేన అత్థతం హోతి కథినం, పుగ్గలస్స అత్థారా అత్థతం హోతి కథినం, సమ్మా చే అత్థతం హోతి కథినం, తం చే సీమట్ఠో అనుమోదతి, ఏవమ్పి అత్థతం హోతి కథినం. ఇమేహి సత్తరసహి ఆకారేహి అత్థతం హోతి కథినం.

సహ కథినస్స అత్థారా కతి ధమ్మా జాయన్తి? సహ కథినస్స అత్థారా పన్నరస ధమ్మా జాయన్తి – అట్ఠ మాతికా, ద్వే పలిబోధా, పఞ్చానిసంసా. సహ కథినస్స అత్థారా ఇమే పన్నరస ధమ్మా జాయన్తి.

౨. కథినఅనన్తరపచ్చయాది

౪౦౪. పయోగస్స కతమే ధమ్మా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో, పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో? పుబ్బకరణస్స కతమే ధమ్మా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో…పే… పచ్చుద్ధారస్స కతమే ధమ్మా… అధిట్ఠానస్స కతమే ధమ్మా… అత్థారస్స కతమే ధమ్మా… మాతికానఞ్చ పలిబోధానఞ్చ కతమే ధమ్మా… వత్థుస్స కతమే ధమ్మా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో, పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో?

పుబ్బకరణం పయోగస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పయోగో పుబ్బకరణస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పుబ్బకరణం పయోగస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్చుద్ధారో పుబ్బకరణస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పుబ్బకరణం పచ్చుద్ధారస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్చుద్ధారో పుబ్బకరణస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. అధిట్ఠానం పచ్చుద్ధారస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్చుద్ధారో అధిట్ఠానస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. అధిట్ఠానం పచ్చుద్ధారస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. అత్థారో అధిట్ఠానస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. అధిట్ఠానం అత్థారస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. అత్థారో అధిట్ఠానస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. మాతికా చ పలిబోధా చ అత్థారస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. అత్థారో మాతికానఞ్చ పలిబోధానఞ్చ పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. మాతికా చ పలిబోధా చ అత్థారస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో. ఆసా చ అనాసా చ వత్థుస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో, ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. వత్థు ఆసానఞ్చ అనాసానఞ్చ పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. ఆసా చ అనాసా చ వత్థుస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. పన్నరస ధమ్మా సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో.

౩. పుబ్బకరణనిదానాదివిభాగో

౪౦౫. పుబ్బకరణం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? పచ్చుద్ధారో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? అధిట్ఠానం కింనిదానం, కింసముదయం, కింజాతికం, కింపభవం, కింసమ్భారం, కింసముట్ఠానం? అత్థారో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? మాతికా చ పలిబోధా చ కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా కింసముట్ఠానా? ఆసా చ అనాసా చ కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా, కింసముట్ఠానా?

పుబ్బకరణం పయోగనిదానం, పయోగసముదయం, పయోగజాతికం, పయోగపభవం, పయోగసమ్భారం, పయోగసముట్ఠానం. పచ్చుద్ధారో పుబ్బకరణనిదానో, పుబ్బకరణసముదయో, పుబ్బకరణజాతికో, పుబ్బకరణపభవో, పుబ్బకరణసమ్భారో, పుబ్బకరణసముట్ఠానో. అధిట్ఠానం పచ్చుద్ధారనిదానం, పచ్చుద్ధారసముదయం, పచ్చుద్ధారజాతికం, పచ్చుద్ధారపభవం, పచ్చుద్ధారసమ్భారం, పచ్చుద్ధారసముట్ఠానం. అత్థారో అధిట్ఠాననిదానో, అధిట్ఠానసముదయో, అధిట్ఠానజాతికో, అధిట్ఠానపభవో, అధిట్ఠానసమ్భారో, అధిట్ఠానసముట్ఠానో. మాతికా చ పలిబోధా చ అత్థారనిదానా, అత్థారసముదయా, అత్థారజాతికా, అత్థారపభవా, అత్థారసమ్భారా, అత్థారసముట్ఠానా. ఆసా చ అనాసా చ వత్థునిదానా, వత్థుసముదయా, వత్థుజాతికా, వత్థుపభవా, వత్థుసమ్భారా, వత్థుసముట్ఠానా.

౪౦౬. పయోగో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో, పుబ్బకరణం…పే… పచ్చుద్ధారో… అధిట్ఠానం… అత్థారో… మాతికా చ పలిబోధా చ… వత్థు… ఆసా చ అనాసా చ కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా, కింసముట్ఠానా?

పయోగో హేతునిదానో, హేతుసముదయో, హేతుజాతికో, హేతుపభవో, హేతుసమ్భారో, హేతుసముట్ఠానో. పుబ్బకరణం…పే… పచ్చుద్ధారో… అధిట్ఠానం… అత్థారో … మాతికా చ పలిబోధా చ… వత్థు… ఆసా చ అనాసా చ హేతునిదానా, హేతుసముదయా, హేతుజాతికా, హేతుపభవా, హేతుసమ్భారా, హేతుసముట్ఠానా.

౪౦౭. పయోగో కింనిదానో, కింసముదయో, కింజాతికో, కింపభవో, కింసమ్భారో, కింసముట్ఠానో? పుబ్బకరణం…పే… పచ్చుద్ధారో… అధిట్ఠానం… అత్థారో… మాతికా చ పలిబోధా చ… వత్థు… ఆసా చ అనాసా చ కింనిదానా, కింసముదయా, కింజాతికా, కింపభవా, కింసమ్భారా, కింసముట్ఠానా?

పయోగో పచ్చయనిదానో, పచ్చయసముదయో, పచ్చయజాతికో, పచ్చయపభవో, పచ్చయసమ్భారో, పచ్చయసముట్ఠానో. పుబ్బకరణం…పే… పచ్చుద్ధారో… అధిట్ఠానం… అత్థారో… మాతికా చ పలిబోధా చ… వత్థు… ఆసా చ అనాసా చ పచ్చయనిదానా, పచ్చయసముదయా, పచ్చయజాతికా, పచ్చయపభవా, పచ్చయసమ్భారా, పచ్చయసముట్ఠానా.

౪౦౮. పుబ్బకరణం కతిహి ధమ్మేహి సఙ్గహితం? పుబ్బకరణం సత్తహి ధమ్మేహి సఙ్గహితం. ధోవనేన, విచారణేన, ఛేదనేన, బన్ధనేన, సిబ్బనేన, రజనేన, కప్పకరణేన – పుబ్బకరణం ఇమేహి సత్తహి ధమ్మేహి సఙ్గహితం.

పచ్చుద్ధారో కతిహి ధమ్మేహి సఙ్గహితో? పచ్చుద్ధారో తీహి ధమ్మేహి సఙ్గహితో – సఙ్ఘాటియా, ఉత్తరాసఙ్గేన, అన్తరవాసకేన.

అధిట్ఠానం కతిహి ధమ్మేహి సఙ్గహితం? అధిట్ఠానం తీహి ధమ్మేహి సఙ్గహితం – సఙ్ఘాటియా, ఉత్తరాసఙ్గేన, అన్తరవాసకేన.

అత్థారో కతిహి ధమ్మేహి సఙ్గహితో? అత్థారో ఏకేన ధమ్మేన సఙ్గహితో – వచీభేదేన.

కథినస్స కతి మూలాని, కతి వత్థూని, కతి భూమియో? కథినస్స ఏకం మూలం – సఙ్ఘో; తీణి వత్థూని – సఙ్ఘాటి, ఉత్తరాసఙ్గో, అన్తరవాసకో, ఛ భూమియో – ఖోమం, కప్పాసికం, కోసేయ్యం, కమ్బలం, సాణం, భఙ్గం.

కథినస్స కో ఆది, కిం మజ్ఝే, కిం పరియోసానం? కథినస్స పుబ్బకరణం ఆది, క్రియా మజ్ఝే, అత్థారో పరియోసానం.

౪౦౯. కతిహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అభబ్బో కథినం అత్థరితుం? కతిహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో భబ్బో కథినం అత్థరితుం? అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అభబ్బో కథినం అత్థరితుం. అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో భబ్బో కథినం అత్థరితుం. కతమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అభబ్బో కథినం అత్థరితుం? పుబ్బకరణం న జానాతి, పచ్చుద్ధారం న జానాతి, అధిట్ఠానం న జానాతి, అత్థారం న జానాతి, మాతికం న జానాతి, పలిబోధం న జానాతి, ఉద్ధారం న జానాతి, ఆనిసంసం న జానాతి – ఇమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో అభబ్బో కథినం అత్థరితుం. కతమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో భబ్బో కథినం అత్థరితుం? పుబ్బకరణం జానాతి, పచ్చుద్ధారం జానాతి, అధిట్ఠానం జానాతి, అత్థారం జానాతి, మాతికం జానాతి, పలిబోధం జానాతి, ఉద్ధారం జానాతి, ఆనిసంసం జానాతి – ఇమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో పుగ్గలో భబ్బో కథినం అత్థరితుం.

౪౧౦. కతినం పుగ్గలానం కథినత్థారా న రుహన్తి? కతినం పుగ్గలానం కథినత్థారా రుహన్తి? తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా న రుహన్తి. తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా రుహన్తి. కతమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా న రుహన్తి? నిస్సీమట్ఠో అనుమోదతి, అనుమోదేన్తో న వాచం భిన్దతి, వాచం భిన్దన్తో న పరం విఞ్ఞాపేతి – ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా న రుహన్తి. కతమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా రుహన్తి? సీమట్ఠో అనుమోదతి, అనుమోదేన్తో వాచం భిన్దతి, వాచం భిన్దన్తో పరం విఞ్ఞాపేతి – ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం కథినత్థారా రుహన్తి.

౪౧౧. కతి కథినత్థారా న రుహన్తి? కతి కథినత్థారా రుహన్తి? తయో కథినత్థారా న రుహన్తి. తయో కథినత్థారా రుహన్తి. కతమే తయో కథినత్థారా న రుహన్తి? వత్థువిపన్నఞ్చేవ హోతి, కాలవిపన్నఞ్చ, కరణవిపన్నఞ్చ – ఇమే తయో కథినత్థారా న రుహన్తి. కతమే తయో కథినత్థారా రుహన్తి? వత్థుసమ్పన్నఞ్చేవ హోతి, కాలసమ్పన్నఞ్చ, కరణసమ్పన్నఞ్చ – ఇమే తయో కథినత్థారా రుహన్తి.

౪. కథినాదిజానితబ్బవిభాగో

౪౧౨. కథినం జానితబ్బం, కథినత్థారో జానితబ్బో, కథినస్స అత్థారమాసో జానితబ్బో, కథినస్స అత్థారవిపత్తి జానితబ్బా, కథినస్స అత్థారసమ్పత్తి జానితబ్బా, నిమిత్తకమ్మం జానితబ్బం, పరికథా జానితబ్బా, కుక్కుకతం జానితబ్బం, సన్నిధి జానితబ్బా, నిస్సగ్గియం జానితబ్బం.

కథినం జానితబ్బన్తి తేసఞ్ఞేవ ధమ్మానం సఙ్గహో సమవాయో నామం నామకమ్మం నామధేయ్యం నిరుత్తి బ్యఞ్జనం అభిలాపో యదిదం కథినన్తి.

కథినస్స అత్థారమాసో జానితబ్బోతి వస్సానస్స పచ్ఛిమో మాసో జానితబ్బో.

కథినస్స అత్థారవిపత్తి జానితబ్బాతి చతువీసతియా ఆకారేహి కథినస్స అత్థారవిపత్తి జానితబ్బా.

కథినస్స అత్థారసమ్పత్తి జానితబ్బాతి సత్తరసహి ఆకారేహి కథినస్స అత్థారసమ్పత్తి జానితబ్బా.

నిమిత్తకమ్మం జానితబ్బన్తి నిమిత్తం కరోతి ఇమినా దుస్సేన కథినం అత్థరిస్సామీతి.

పరికథా జానితబ్బాతి పరికథం కరోతి ఇమాయ పరికథాయ కథినదుస్సం నిబ్బత్తేస్సామీతి.

కుక్కుకతం జానితబ్బన్తి అనాదియదానం జానితబ్బం.

సన్నిధి జానితబ్బాతి ద్వే సన్నిధియో జానితబ్బా – కరణసన్నిధి వా నిచయసన్నిధి వా.

నిస్సగ్గియం జానితబ్బన్తి కరియమానే అరుణం ఉట్ఠహతి.

కథినత్థారో జానితబ్బోతి సచే సఙ్ఘస్స కథినదుస్సం ఉప్పన్నం హోతి, సఙ్ఘేన కథం పటిపజ్జితబ్బం, అత్థారకేన కథం పటిపజ్జితబ్బం, అనుమోదకేన కథం పటిపజ్జితబ్బం.

౪౧౩. సఙ్ఘేన ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన కథినత్థారకస్స భిక్ఖునో దాతబ్బం, తేన కథినత్థారకేన భిక్ఖునా తదహేవ ధోవిత్వా విమజ్జిత్వా విచారేత్వా ఛిన్దిత్వా సిబ్బేత్వా రజిత్వా కప్పం కత్వా కథినం అత్థరితబ్బం. సచే సఙ్ఘాటియా కథినం అత్థరితుకామో హోతి, పోరాణికా సఙ్ఘాటి పచ్చుద్ధరితబ్బా, నవా సఙ్ఘాటి అధిట్ఠాతబ్బా. ఇమాయ సఙ్ఘాటియా కథినం అత్థరామీతి వాచా భిన్దితబ్బా. సచే ఉత్తరాసఙ్గేన కథినం అత్థరితుకామో హోతి, పోరాణకో ఉత్తరాసఙ్గో పచ్చుద్ధరితబ్బో, నవో ఉత్తరాసఙ్గో అధిట్ఠాతబ్బో. ఇమినా ఉత్తరాసఙ్గేన కథినం అత్థరామీతి వాచా భిన్దితబ్బా. సచే అన్తరవాసకేన కథినం అత్థరితుకామో హోతి, పోరాణకో అన్తరవాసకో పచ్చుద్ధరితబ్బో, నవో అన్తరవాసకో అధిట్ఠాతబ్బో. ఇమినా అన్తరవాసకేన కథినం అత్థరామీతి వాచా భిన్దితబ్బా. తేన కథినత్థారకేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అత్థతం, భన్తే, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో, అనుమోదథా’’తి. తేహి అనుమోదకేహి భిక్ఖూహి ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అత్థతం, ఆవుసో, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో, అనుమోదామా’’తి. తేన కథినత్థారకేన భిక్ఖునా సమ్బహులే భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘అత్థతం, భన్తే, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో, అనుమోదథా’’తి. తేహి అనుమోదకేహి భిక్ఖూహి ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అత్థతం, ఆవుసో, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో అనుమోదామా’’తి. తేన కథినత్థారకేన భిక్ఖునా ఏకం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అత్థతం, ఆవుసో, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో, అనుమోదాహీ’’తి. తేన అనుమోదకేన భిక్ఖునా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అత్థతం, ఆవుసో, సఙ్ఘస్స కథినం, ధమ్మికో కథినత్థారో, అనుమోదామీ’’తి.

౫. పుగ్గలస్సేవకథినత్థారో

౪౧౪. సఙ్ఘో కథినం అత్థరతి, గణో కథినం అత్థరతి, పుగ్గలో కథినం అత్థరతీతి. న సఙ్ఘో కథినం అత్థరతి, న గణో కథినం అత్థరతి, పుగ్గలో కథినం అత్థరతీతి. హఞ్చి న సఙ్ఘో కథినం అత్థరతి, న గణో కథినం అత్థరతి, పుగ్గలో కథినం అత్థరతి. సఙ్ఘస్స అనత్థతం హోతి కథినం, గణస్స అనత్థతం హోతి కథినం, పుగ్గలస్స అత్థతం హోతి కథినం. సఙ్ఘో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి గణో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి పుగ్గలో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతీతి న సఙ్ఘో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి, న గణో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి, పుగ్గలో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతీతి. హఞ్చి న సఙ్ఘో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి, న గణో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి, పుగ్గలో పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి. సఙ్ఘస్స అనుద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం, గణస్స అనుద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం, పుగ్గలస్స ఉద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం. సఙ్ఘస్స సామగ్గియా గణస్స సామగ్గియా పుగ్గలస్స ఉద్దేసా సఙ్ఘస్స ఉద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం, గణస్స ఉద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం, పుగ్గలస్స ఉద్దిట్ఠం హోతి పాతిమోక్ఖం. ఏవమేవ న సఙ్ఘో కథినం అత్థరతి, న గణో కథినం అత్థరతి, పుగ్గలో కథినం అత్థరతి. సఙ్ఘస్స అనుమోదనాయ గణస్స అనుమోదనాయ పుగ్గలస్స అత్థారా సఙ్ఘస్స అత్థతం హోతి కథినం, గణస్స అత్థతం హోతి కథినం, పుగ్గలస్స అత్థతం హోతి కథినన్తి.

౬. పలిబోధపఞ్హాబ్యాకరణం

౪౧౫. పక్కమనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

పక్కమనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, చీవరపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

తస్స సహ బహిసీమగమనా, ఆవాసపలిబోధో ఛిజ్జతి.

నిట్ఠానన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

నిట్ఠానన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, ఆవాసపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

చీవరే నిట్ఠితే చీవరపలిబోధో ఛిజ్జతి.

సన్నిట్ఠానన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

సన్నిట్ఠానన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, ద్వే పలిబోధా అపుబ్బం అచరిమం ఛిజ్జన్తి.

నాసనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

నాసనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, ఆవాసపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

చీవరే నట్ఠే చీవరపలిబోధో ఛిజ్జతి.

సవనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

సవనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, చీవరపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

తస్స సహ సవనేన, ఆవాసపలిబోధో ఛిజ్జతి.

ఆసావచ్ఛేదికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

ఆసావచ్ఛేదికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, ఆవాసపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

చీవరాసాయ ఉపచ్ఛిన్నాయ చీవరపలిబోధో ఛిజ్జతి.

సీమాతిక్కమనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

సీమాతిక్కమనన్తికో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, చీవరపలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి;

తస్స బహిసీమే [బహిసీమగతస్స (సీ. స్యా.)] ఆవాసపలిబోధో ఛిజ్జతి.

సహుబ్భారో కథినుద్ధారో [సఉబ్భారో (క.)], వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం పుచ్ఛామి, కతమో పలిబోధో పఠమం ఛిజ్జతి.

సహుబ్భారో కథినుద్ధారో, వుత్తో ఆదిచ్చబన్ధునా;

ఏతఞ్చ తాహం విస్సజ్జిస్సం, ద్వే పలిబోధా అపుబ్బం అచరిమం ఛిజ్జన్తీతి.

౪౧౬. కతి కథినుద్ధారా సఙ్ఘాధీనా? కతి కథినుద్ధారా పుగ్గలాధీనా? కతి కథినుద్ధారా నేవ సఙ్ఘాధీనా న పుగ్గలాధీనా? ఏకో కథినుద్ధారో సఙ్ఘాధీనో – అన్తరుబ్భారో. చత్తారో కథినుద్ధారా పుగ్గలాధీనా – పక్కమనన్తికో, నిట్ఠానన్తికో, సన్నిట్ఠానన్తికో, సీమాతిక్కమనన్తికో. చత్తారో కథినుద్ధారా నేవ సఙ్ఘాధీనా న పుగ్గలాధీనా – నాసనన్తికో, సవనన్తికో, ఆసావచ్ఛేదికో, సహుబ్భారో. కతి కథినుద్ధారా అన్తోసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి? కతి కథినుద్ధారా బహిసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి? కతి కథినుద్ధారా సియా అన్తోసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి సియా బహిసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి? ద్వే కథినుద్ధారా అన్తోసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి – అన్తరుబ్భారో, సహుబ్భారో. తయో కథినుద్ధారా బహిసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి – పక్కమనన్తికో, సవనన్తికో, సీమాతిక్కమనన్తికో. చత్తారో కథినుద్ధారా సియా అన్తోసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి సియా బహిసీమాయ ఉద్ధరియ్యన్తి – నిట్ఠానన్తికో, సన్నిట్ఠానన్తికో, నాసనన్తికో, ఆసావచ్ఛేదికో.

కతి కథినుద్ధారా ఏకుప్పాదా ఏకనిరోధా? కతి కథినుద్ధారా ఏకుప్పాదా నానానిరోధా? ద్వే కథినుద్ధారా ఏకుప్పాదా ఏకనిరోధా – అన్తరుబ్భారో, సహుబ్భారో. అవసేసా కథినుద్ధారా ఏకుప్పాదా నానానిరోధాతి.

కథినభేదో నిట్ఠితో.