౧. కత్థపఞ్ఞత్తివారో
౧. పారాజికకణ్డం
౧. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పఠమం పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్తం, కం ఆరబ్భ, కిస్మిం వత్థుస్మిం? అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తి? సాధారణపఞ్ఞత్తి, అసాధారణపఞ్ఞత్తి? ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తి? పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నం? కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి? చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తి? సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధో? ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి? చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణం? సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతి? కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయో? కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖం? కా విపత్తి? కా సమ్పత్తి? కా పటిపత్తి? కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమం పారాజికం పఞ్ఞత్తం? కే సిక్ఖన్తి? కే సిక్ఖితసిక్ఖా? కత్థ ఠితం? కే ధారేన్తి? కస్స వచనం? కేనాభతన్తి?
౨. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పఠమం పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? వేసాలియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? సుదిన్నో కలన్దపుత్తో పురాణదుతియికాయ మేథునం ధమ్మం పటిసేవి, తస్మిం వత్థుస్మిం. అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తీతి? ఏకా పఞ్ఞత్తి, ద్వే అనుపఞ్ఞత్తియో. అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థి. సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తీతి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి. సాధారణపఞ్ఞత్తి, అసాధారణపఞ్ఞత్తీతి? సాధారణపఞ్ఞత్తి. ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తీతి? ఉభతోపఞ్ఞత్తి. పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నన్తి? నిదానోగధం, నిదానపరియాపన్నం. కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతీతి? దుతియేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి. చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తీతి? సీలవిపత్తి. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధోతి? పారాజికాపత్తిక్ఖన్ధో. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో. చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణన్తి? ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ. కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయోతి? పఞ్ఞత్తి వినయో, విభత్తి అభివినయో. కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖన్తి? పఞ్ఞత్తి పాతిమోక్ఖం, విభత్తి అధిపాతిమోక్ఖం. కా విపత్తీతి? అసంవరో విపత్తి. కా సమ్పత్తీతి? సంవరో సమ్పత్తి. కా పటిపత్తీతి? న ఏవరూపం కరిస్సామీతి యావజీవం ఆపాణకోటికం సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. [అ. ని. ౧౦.౩౧] కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమం పారాజికం పఞ్ఞత్తన్తి? దస అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమం పారాజికం పఞ్ఞత్తం – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం పుగ్గలానం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖూనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా, వినయానుగ్గహాయ. కే సిక్ఖన్తీతి? సేక్ఖా చ పుథుజ్జనకల్యాణకా చ సిక్ఖన్తి. కే సిక్ఖితసిక్ఖాతి? అరహన్తో సిక్ఖితసిక్ఖా. కత్థ ఠితన్తి? సిక్ఖాకామేసు ఠితం. కే ధారేన్తీతి? యేసం వత్తతి తే ధారేన్తి. కస్స వచనన్తి? భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. కేనాభతన్తి? పరమ్పరాభతం –
౩. ఉపాలి దాసకో చేవ, సోణకో సిగ్గవో తథా;
మోగ్గలిపుత్తేన [మోగ్గలీపుత్తేన (స్యా.)] పఞ్చమా, ఏతే జమ్బుసిరివ్హయే [జమ్బుసరివ్హయే (సారత్థ)].
తతో మహిన్దో ఇట్టియో [ఇట్ఠియో (సీ.)], ఉత్తియో సమ్బలో [ఉట్టియో సమ్పలో (ఇతిపి)] తథా;
భద్దనామో చ పణ్డితో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, జమ్బుదీపా ఇధాగతా;
వినయం తే వాచయింసు, పిటకం తమ్బపణ్ణియా.
నికాయే పఞ్చ వాచేసుం, సత్త చేవ పకరణే;
తతో అరిట్ఠో మేధావీ, తిస్సదత్తో చ పణ్డితో.
విసారదో కాళసుమనో, థేరో చ దీఘనామకో;
దీఘసుమనో చ పణ్డితో.
పునదేవ [పునరేవ (స్యా.)] కాళసుమనో, నాగత్థేరో చ బుద్ధరక్ఖితో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, దేవత్థేరో [రేవత్థేరో (ఇతిపి)] చ పణ్డితో.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
బహుస్సుతో చూళనాగో, గజోవ దుప్పధంసియో.
ధమ్మపాలితనామో చ, రోహణే [రోహణో (సీ.)] సాధుపూజితో;
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో ఖేమనామో తిపేటకో.
దీపే తారకరాజావ పఞ్ఞాయ అతిరోచథ;
ఉపతిస్సో చ మేధావీ, ఫుస్సదేవో మహాకథీ.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
మహాకథీ మహాసివో, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో.
పునదేవ ఉపాలి మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
మహానాగో మహాపఞ్ఞో, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
పునదేవ అభయో మేధావీ, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో.
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
సాసనం అనురక్ఖన్తో, జమ్బుదీపే పతిట్ఠితో.
చూళాభయో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
చూళదేవో [ఫుస్సదేవో (సీ.)] చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
సివత్థేరో చ మేధావీ, వినయే సబ్బత్థ కోవిదో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, వినయఞ్ఞూ మగ్గకోవిదా;
వినయం దీపే పకాసేసుం, పిటకం తమ్బపణ్ణియాతి.
౪. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన దుతియం పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? రాజగహే పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ధనియం కుమ్భకారపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ధనియో కుమ్భకారపుత్తో రఞ్ఞో దారూని అదిన్నం ఆదియి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౫. తతియం పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? వేసాలియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? సమ్బహులా భిక్ఖూ అఞ్ఞమఞ్ఞం జీవితా వోరోపేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౬. చతుత్థం పారాజికం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? వేసాలియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? వగ్గుముదాతీరియే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? వగ్గుముదాతీరియా భిక్ఖూ గిహీనం అఞ్ఞమఞ్ఞస్స ఉత్తరిమనుస్సధమ్మస్స వణ్ణం భాసింసు, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
చత్తారో పారాజికా నిట్ఠితా.
తస్సుద్దానం –
మేథునాదిన్నాదానఞ్చ, మనుస్సవిగ్గహుత్తరి;
పారాజికాని చత్తారి, ఛేజ్జవత్థూ అసంసయాతి.
౨. సఙ్ఘాదిసేసకణ్డం
౭. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తో? కం ఆరబ్భ? కిస్మిం వత్థుస్మిం? అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తి? సాధారణపఞ్ఞత్తి, అసాధారణపఞ్ఞత్తి? ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తి? పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నం? కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి? చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తి? సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధో? ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి? చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణం? సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతి? కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయో? కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖం? కా విపత్తి, కా సమ్పత్తి, కా పటిపత్తి? కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో పఞ్ఞత్తో? కే సిక్ఖన్తి, కే సిక్ఖితసిక్ఖా? కత్థ ఠితం? కే ధారేన్తి? కస్స వచనం? కేనాభతన్తి?
౮. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం సేయ్యసకం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా సేయ్యసకో హత్థేన ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తీతి? ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థి. సబ్బత్థ పఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తీతి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి. సాధారణపఞ్ఞత్తి, అసాధారణపఞ్ఞత్తీతి? అసాధారణపఞ్ఞత్తి. ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తీతి? ఏకతోపఞ్ఞత్తి. పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నన్తి? నిదానోగధం నిదానపరియాపన్నం. కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతీతి? తతియే ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి. చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తీతి? సీలవిపత్తి. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధోతి? సఙ్ఘాదిసేసో ఆపత్తిక్ఖన్ధో. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో. చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణన్తి? ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? ద్వీహి సమథేహి సమ్మతి – సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ. కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయోతి? పఞ్ఞత్తి వినయో, విభత్తి అభివినయో. కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖన్తి? పఞ్ఞత్తి పాతిమోక్ఖం, విభత్తి అధిపాతిమోక్ఖం. కా విపత్తీతి? అసంవరో విపత్తి. కా సమ్పత్తీతి? సంవరో సమ్పత్తి. కా పటిపత్తీతి? న ఏవరూపం కరిస్సామీతి యావజీవం ఆపాణకోటికం సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. [అ. ని. ౧౦.౩౧] కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో పఞ్ఞత్తోతి? దస అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా ఉపక్కమిత్వా అసుచిం మోచేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో పఞ్ఞత్తో – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం పుగ్గలానం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖూనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా, వినయానుగ్గహాయ. కే సిక్ఖన్తీతి? సేక్ఖా చ పుథుజ్జనకల్యాణకా చ సిక్ఖన్తి. కే సిక్ఖితసిక్ఖాతి? అరహన్తో సిక్ఖితసిక్ఖా. కత్థ ఠితన్తి? సిక్ఖాకామేసు ఠితం. కే ధారేన్తీతి? యేసం వత్తతి, తే ధారేన్తి. కస్స వచనన్తి? భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. కేనాభతన్తి? పరమ్పరాభతం –
ఉపాలి దాసకో చేవ, సోణకో సిగ్గవో తథా;
మోగ్గలిపుత్తేన పఞ్చమా, ఏతే జమ్బుసిరివ్హయే.
తతో మహిన్దో ఇట్టియో, ఉత్తియో సమ్బలో తథా;
భద్దనామో చ పణ్డితో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, జమ్బుదీపా ఇధాగతా;
వినయం తే వాచయింసు, పిటకం తమ్బపణ్ణియా.
నికాయే పఞ్చ వాచేసుం, సత్త చేవ పకరణే;
తతో అరిట్ఠో మేధావీ, తిస్సదత్తో చ పణ్డితో.
విసారదో కాళసుమనో, థేరో చ దీఘనామకో;
దీఘసుమనో చ పణ్డితో.
పునదేవ కాళసుమనో, నాగత్థేరో చ బుద్ధరక్ఖితో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, దేవత్థేరో చ పణ్డితో.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
బహుస్సుతో చూళనాగో, గజోవ దుప్పధంసియో.
ధమ్మపాలితనామో చ, రోహణే సాధుపూజితో;
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో, ఖేమనామో తిపేటకో.
దీపే తారకరాజావ, పఞ్ఞాయ అతిరోచథ;
ఉపతిస్సో చ మేధావీ, ఫుస్సదేవో మహాకథీ.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
మహాకథీ మహాసివో, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో.
పునదేవ ఉపాలి మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
మహానాగో మహాపఞ్ఞో, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
పునదేవ అభయో మేధావీ, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో.
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
సాసనం అనురక్ఖన్తో, జమ్బుదీపే పతిట్ఠితో.
చూళాభయో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
చూళదేవో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
సివత్థేరో చ మేధావీ, వినయే సబ్బత్థ కోవిదో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, వినయఞ్ఞూ మగ్గకోవిదో;
వినయం దీపే పకాసేసుం, పిటకం తమ్బపణ్ణియాతి.
౯. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన మాతుగామేన సద్ధిం కాయసంసగ్గం సమాపజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ మాతుగామేన సద్ధిం కాయసంసగ్గం సమాపజ్జి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో…పే….
౧౦. మాతుగామం దుట్ఠుల్లాహి వాచాహి ఓభాసన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ మాతుగామం దుట్ఠుల్లాహి వాచాహి ఓభాసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౧౧. మాతుగామస్స సన్తికే అత్తకామపారిచరియాయ వణ్ణం భాసన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ మాతుగామస్స సన్తికే అత్తకామపారిచరియాయ వణ్ణం అభాసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౧౨. సఞ్చరిత్తం సమాపజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ సఞ్చరిత్తం సమాపజ్జి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో సముట్ఠాతి, న వాచతో న చిత్తతో; సియా వాచతో సముట్ఠాతి, న కాయతో న చిత్తతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ సముట్ఠాతి, న చిత్తతో; సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౧౩. సఞ్ఞాచికా కుటిం కారాపేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? ఆళవియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆళవకే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆళవకా భిక్ఖూ సఞ్ఞాచికాయ కుటియో కారాపేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౧౪. మహల్లకం విహారం కారాపేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? కోసమ్బియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఛన్నం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఛన్నో విహారవత్థుం సోధేన్తో అఞ్ఞతరం చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౧౫. భిక్ఖుం అమూలకేన పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? రాజగహే పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? మేత్తియభూమజకే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం అమూలకేన పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౧౬. భిక్ఖుం అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చి దేసం లేసమత్తం ఉపాదాయ పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? రాజగహే పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? మేత్తియభూమజకే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం అఞ్ఞభాగియస్స అధికరణస్స కిఞ్చి దేసం లేసమత్తం ఉపాదాయ పారాజికేన ధమ్మేన అనుద్ధంసేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౧౭. సఙ్ఘభేదకస్స భిక్ఖునో యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? రాజగహే పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? దేవదత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? దేవదత్తో సమగ్గస్స సఙ్ఘస్స భేదాయ పరక్కమి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౧౮. భేదానువత్తకానం భిక్ఖూనం యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తానం సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? రాజగహే పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? సమ్బహులా భిక్ఖూ దేవదత్తస్స సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమన్తస్స అనువత్తకా అహేసుం వగ్గవాదకా, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౧౯. దుబ్బచస్స భిక్ఖునో యావతతియం సమనుభాసనా న పటినిస్సజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? కోసమ్బియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఛన్నం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఛన్నో భిక్ఖూహి సహధమ్మికం వుచ్చమానో అత్తానం అవచనీయం అకాసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౨౦. కులదూసకస్స భిక్ఖునో యావతతియం సమనుభాసనాయ న పటినిస్సజ్జన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ సఙ్ఘేన పబ్బాజనీయకమ్మకతా భిక్ఖూ ఛన్దగామితా దోసగామితా మోహగామితా భయగామితా పాపేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఏకేన సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
తేరస సఙ్ఘాదిసేసా నిట్ఠితా.
తస్సుద్దానం –
విస్సట్ఠి కాయసంసగ్గం, దుట్ఠుల్లం అత్తకామఞ్చ;
సఞ్చరిత్తం కుటీ చేవ, విహారో చ అమూలకం.
కిఞ్చిదేసఞ్చ భేదో చ, తస్సేవ [తథేవ (క.)] అనువత్తకా;
దుబ్బచం కులదూసఞ్చ, సఙ్ఘాదిసేసా తేరసాతి.
౩. అనియతకణ్డం
౨౧. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పఠమో అనింయతో కత్థ పఞ్ఞత్తో? కం ఆరబ్భ? కిస్మిం వత్థుస్మిం? అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి, సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి పదేసపఞ్ఞత్తి, సాధారణపఞ్ఞత్తి అసాధారణపఞ్ఞత్తి, ఏకతోపఞ్ఞత్తి ఉభతోపఞ్ఞత్తి, పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నం, కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి, చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తి, సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధో, ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి, చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణం, సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతి, కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయో, కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖం, కా విపత్తి, కా సమ్పత్తి, కా పటిపత్తి, కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమో అనియతో పఞ్ఞత్తో, కే సిక్ఖన్తి, కే సిక్ఖితసిక్ఖా, కత్థ ఠితం, కే ధారేన్తి, కస్స వచనం కేనాభతన్తి.
౨౨. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన పఠమో అనియతో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ మాతుగామేన సద్ధిం ఏకో ఏకాయ రహో పటిచ్ఛన్నే ఆసనే అలఙ్కమ్మనియే నిసజ్జం కప్పేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తీతి? ఏకా పఞ్ఞత్తి. అనుపఞ్ఞత్తి అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థి. సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తీతి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి. సాధారణపఞ్ఞత్తి, అసాధారణపఞ్ఞత్తీతి? అసాధారణపఞ్ఞత్తి. ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తీతి? ఏకతోపఞ్ఞత్తి. పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నన్తి? నిదానోగధం నిదానపరియాపన్నం. కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతీతి? చతుత్థేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి. చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తీతి? సియా సీలవిపత్తి సియా ఆచారవిపత్తి. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధోతి? సియా పారాజికాపత్తిక్ఖన్ధో సియా సఙ్ఘాదిసేసాపత్తిక్ఖన్ధో సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధో. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? ఏకే సముట్ఠానేన సముట్ఠాతి – కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో. చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణన్తి? ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? తీహి సమథేహి సమ్మతి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ. కో తత్థ వినయో, కో తత్థ అభివినయోతి? పఞ్ఞత్తి వినయో, విభత్తి అభివినయో. కిం తత్థ పాతిమోక్ఖం, కిం తత్థ అధిపాతిమోక్ఖన్తి? పఞ్ఞత్తి పాతిమోక్ఖం, విభత్తి అధిపాతిమోక్ఖం. కా విపత్తీతి? అసంవరో విపత్తి. కా సమ్పత్తీతి? సంవరో సమ్పత్తి. కా పటిపత్తీతి? న ఏవరూపం కరిస్సామీతి యావజీవం ఆపాణకోటికం సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. [అ. ని. ౧౦.౩౧] కతి అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమో అనియతో పఞ్ఞత్తోతి? దస అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా పఠమో అనియతో పఞ్ఞత్తో – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం పుగ్గలానం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖూనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా, వినయానుగ్గహాయ. కే సిక్ఖన్తీతి? సేక్ఖా చ పుథుజ్జనకల్యాణకా చ సిక్ఖన్తి. కే సిక్ఖితసిక్ఖాతి? అరహన్తో సిక్ఖితసిక్ఖా. కత్థ ఠితన్తి? సిక్ఖాకామేసు ఠితం. కే ధారేన్తీతి? యేసం వత్తతి తే ధారేన్తి. కస్స వచనన్తి? భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. కేనాభతన్తి? పరమ్పరాభతం –
ఉపాలి దాసకో చేవ, సోణకో సిగ్గవో తథా;
మోగ్గలిపుత్తేన పఞ్చమా, ఏతే జమ్బుసిరివ్హయే.
తతో మహిన్దో ఇట్టియో, ఉత్తియో సమ్బలో తథా;
భద్దనామో చ పణ్డితో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, జమ్బుదీపా ఇధాగతా;
వినయం తే వాచయింసు, పిటకం తమ్బపణ్ణియా.
నికాయే పఞ్చ వాచేసుం, సత్త చేవ పకరణే;
తతో అరిట్ఠో మేధావీ, తిస్సదత్తో చ పణ్డితో.
విసారదో కాళసుమనో, థేరో చ దీఘనామకో;
దీఘసుమనో చ పణ్డితో.
పునదేవ కాళసుమనో, నాగత్థేరో చ బుద్ధరక్ఖితో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, దేవత్థేరో చ పణ్డితో.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
బహుస్సుతో చూళనాగో, గజోవ దుప్పధంసియో.
ధమ్మపాలితనామో చ, రోహణే సాధుపూజితో;
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో, ఖేమనామో తిపేటకో.
దీపే తారకరాజావ పఞ్ఞాయ అతిరోచథ;
ఉపతిస్సో చ మేధావీ, ఫుస్సదేవో మహాకథీ.
పునదేవ సుమనో మేధావీ, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
మహాకథీ మహాసివో, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో.
పునదేవ ఉపాలి మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
మహానాగో మహాపఞ్ఞో, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
పునదేవ అభయో మేధావీ, పిటకే సబ్బత్థ కోవిదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో.
తస్స సిస్సో మహాపఞ్ఞో, పుప్ఫనామో బహుస్సుతో;
సాసనం అనురక్ఖన్తో, జమ్బుదీపే పతిట్ఠితో.
చూళాభయో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
తిస్సత్థేరో చ మేధావీ, సద్ధమ్మవంసకోవిదో.
చూళదేవో చ మేధావీ, వినయే చ విసారదో;
సివత్థేరో చ మేధావీ, వినయే సబ్బత్థ కోవిదో.
ఏతే నాగా మహాపఞ్ఞా, వినయఞ్ఞూ మగ్గకోవిదా;
వినయం దీపే పకాసేసుం, పిటకం తమ్బపణ్ణియాతి.
౨౩. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన దుతియో అనియతో కత్థ పఞ్ఞత్తోతి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తో. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ మాతుగామేన సద్ధిం ఏకో ఏకాయ రహో నిసజ్జం కప్పేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. అత్థి తత్థ పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తీతి? ఏకా పఞ్ఞత్తి. అనుపఞ్ఞత్తి అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి తస్మిం నత్థి. సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తీతి? సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి. సాధారణపఞ్ఞత్తి అసాధారణపఞ్ఞత్తీతి? అసాధారణపఞ్ఞత్తి. ఏకతోపఞ్ఞత్తి ఉభతోపఞ్ఞత్తీతి? ఏకతోపఞ్ఞత్తి. పఞ్చన్నం పాతిమోక్ఖుద్దేసానం కత్థోగధం కత్థ పరియాపన్నన్తి? నిదానోగధం నిదానపరియాపన్నం. కతమేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతీతి? చతుత్థేన ఉద్దేసేన ఉద్దేసం ఆగచ్ఛతి. చతున్నం విపత్తీనం కతమా విపత్తీతి? సియా సీలవిపత్తి, సియా ఆచారవిపత్తి. సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం కతమో ఆపత్తిక్ఖన్ధోతి? సియా సఙ్ఘాదిసేసాపత్తిక్ఖన్ధో, సియా పాచిత్తియాపత్తిక్ఖన్ధో. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం కతిహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతీతి? తీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న వాచతో; సియా వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి, న కాయతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి. చతున్నం అధికరణానం కతమం అధికరణన్తి? ఆపత్తాధికరణం. సత్తన్నం సమథానం కతిహి సమథేహి సమ్మతీతి? తీహి సమథేహి సమ్మతి – సియా సమ్ముఖావినయేన చ పటిఞ్ఞాతకరణేన చ, సియా సమ్ముఖావినయేన చ తిణవత్థారకేన చ…పే….
ద్వే అనియతా నిట్ఠితా.
తస్సుద్దానం –
అలఙ్కమ్మనియఞ్చేవ, తథేవ చ న హేవ ఖో;
అనియతా సుపఞ్ఞత్తా, బుద్ధసేట్ఠేన తాదినాతి.
౪. నిస్సగ్గియకణ్డం
౧. కథినవగ్గో
౨౪. యం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన అతిరేకచీవరం దసాహం అతిక్కామేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? వేసాలియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అతిరేకచీవరం ధారేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ద్వీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ వాచతో చ సముట్ఠాతి, న చిత్తతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౨౫. ఏకరత్తం తిచీవరేన విప్పవసన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? సమ్బహులా భిక్ఖూ భిక్ఖూనం హత్థే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా సన్తరుత్తరేన జనపదచారికం పక్కమింసు, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ద్వీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ వాచతో చ సముట్ఠాతి, న చిత్తతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౨౬. అకాలచీవరం పటిగ్గహేత్వా మాసం అతిక్కామేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? సమ్బహులా భిక్ఖూ అకాలచీవరం పటిగ్గహేత్వా మాసం అతిక్కామేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి, ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ద్వీహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి – సియా కాయతో చ వాచతో చ సముట్ఠాతి, న చిత్తతో; సియా కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠాతి…పే….
౨౭. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా పురాణచీవరం ధోవాపేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా పురాణచీవరం ధోవాపేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౨౮. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో చీవరం పటిగ్గణ్హన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? రాజగహే పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉదాయిం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉదాయీ అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో చీవరం పటిగ్గహేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౨౯. అఞ్ఞాతకం గహపతిం వా గహపతానిం వా చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో అఞ్ఞాతకం సేట్ఠిపుత్తం చీవరం విఞ్ఞాపేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి ఏకా అనుపఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౩౦. అఞ్ఞాతకం గహపతిం వా గహపతానిం వా తతుత్తరి చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ న మత్తం జానిత్వా బహుం చీవరం విఞ్ఞాపేసుం, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౩౧. పుబ్బే అప్పవారితస్స అఞ్ఞాతకం గహపతికం ఉపసఙ్కమిత్వా చీవరే వికప్పం ఆపజ్జన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో పుబ్బే అప్పవారితో అఞ్ఞాతకం గహపతికం ఉపసఙ్కమిత్వా చీవరే వికప్పం ఆపజ్జి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౩౨. పుబ్బే అప్పవారితస్స అఞ్ఞాతకే గహపతికే ఉపసఙ్కమిత్వా చీవరే వికప్పం ఆపజ్జన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో పుబ్బే అప్పవారితో అఞ్ఞాతకే గహపతికే ఉపసఙ్కమిత్వా చీవరే వికప్పం ఆపజ్జి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
౩౩. అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన చీవరం అభినిప్ఫాదేన్తస్స నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం కత్థ పఞ్ఞత్తన్తి? సావత్థియం పఞ్ఞత్తం. కం ఆరబ్భాతి? ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఆరబ్భ. కిస్మిం వత్థుస్మిన్తి? ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో ఉపాసకేన – ‘‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’’తి వుచ్చమానో నాగమేసి, తస్మిం వత్థుస్మిం. ఏకా పఞ్ఞత్తి. ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం ఛహి సముట్ఠానేహి సముట్ఠాతి…పే….
కథినవగ్గో పఠమో.