౧. ముసావాదసిక్ఖాపదం

ఇమే ఖో పనాయస్మన్తో ద్వేనవుతి పాచిత్తియా

ధమ్మా ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి.

౧. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన హత్థకో సక్యపుత్తో వాదక్ఖిత్తో హోతి. సో తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాతి, పటిజానిత్వా అవజానాతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి, సమ్పజానముసా భాసతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేతి. తిత్థియా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ హత్థకో సక్యపుత్తో అమ్హేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్సతి, పటిజానిత్వా అవజానిస్సతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్సతి, సమ్పజానముసా భాసిస్సతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్సతీ’’తి!

అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం తిత్థియానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన హత్థకో సక్యపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా హత్థకం సక్యపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, ఆవుసో హత్థక, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాసి, పటిజానిత్వా అవజానాసి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరసి, సమ్పజానముసా భాససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేసీ’’తి? ‘‘ఏతే ఖో, ఆవుసో, తిత్థియా నామ యేన కేనచి జేతబ్బా; నేవ తేసం జయో దాతబ్బో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ హత్థకో సక్యపుత్తో తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్సతి, పటిజానిత్వా అవజానిస్సతి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్సతి, సమ్పజానముసా భాసిస్సతి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్సతీ’’తి!

అథ ఖో తే భిక్ఖూ హత్థకం సక్యపుత్తం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా హత్థకం సక్యపుత్తం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, హత్థక, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానాసి, పటిజానిత్వా అవజానాసి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరసి, సమ్పజానముసా భాససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేసీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, తిత్థియేహి సద్ధిం సల్లపన్తో అవజానిత్వా పటిజానిస్ససి, పటిజానిత్వా అవజానిస్ససి, అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరిస్ససి, సమ్పజానముసా భాసిస్ససి, సఙ్కేతం కత్వా విసంవాదేస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨. ‘‘సమ్పజానముసావాదే పాచిత్తియ’’న్తి.

౩. సమ్పజానముసావాదో నామ విసంవాదనపురేక్ఖారస్స వాచా, గిరా, బ్యప్పథో, వచీభేదో, వాచసికా విఞ్ఞత్తి, అట్ఠ అనరియవోహారా – అదిట్ఠం దిట్ఠం మేతి, అస్సుతం సుతం మేతి, అముతం ముతం మేతి, అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మేతి, దిట్ఠం అదిట్ఠం మేతి, సుతం అస్సుతం మేతి, ముతం అముతం మేతి, విఞ్ఞాతం అవిఞ్ఞాతం మేతి.

అదిట్ఠం నామ న చక్ఖునా దిట్ఠం. అస్సుతం నామ న సోతేన సుతం. అముతం నామ న ఘానేన ఘాయితం, న జివ్హాయ సాయితం, న కాయేన ఫుట్ఠం. అవిఞ్ఞాతం నామ న మనసా విఞ్ఞాతం. దిట్ఠం నామ చక్ఖునా దిట్ఠం. సుతం నామ సోతేన సుతం. ముతం నామ ఘానేన ఘాయితం, జివ్హాయ సాయితం, కాయేన ఫుట్ఠం. విఞ్ఞాతం నామ మనసా విఞ్ఞాతం.

౪. తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి.

చతూహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం.

పఞ్చహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం.

ఛహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం.

సత్తహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స’’ – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౫. తీహాకారేహి ‘‘అస్సుతం సుతం మే’’తి…పే… అముతం ముతం మేతి…పే… అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మేతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి.

చతూహాకారేహి…పే… పఞ్చహాకారేహి…పే… ఛహాకారేహి…పే… సత్తహాకారేహి ‘‘అవిఞ్ఞాతం విఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణితన్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౬. తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ‘‘అదిట్ఠం దిట్ఠఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స …పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అదిట్ఠం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అస్సుతం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అముతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి అవిఞ్ఞాతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౭. తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘అదిట్ఠం మే’’తి…పే… సుతం ‘‘అస్సుతం మే’’తి…పే… ముతం ‘‘అముతం మే’’తి…పే… విఞ్ఞాతం ‘‘అవిఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౮. తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘ముతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి దిట్ఠం ‘‘సుతఞ్చ మే ముతఞ్చ విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి సుతం ‘‘ముతఞ్చ మే విఞ్ఞాతఞ్చ దిట్ఠఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘సుతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి ముతం ‘‘విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠం మే’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘సుతం మే’’తి …పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘ముతం మే’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే ముతఞ్చా’’తి…పే… తీహాకారేహి విఞ్ఞాతం ‘‘దిట్ఠఞ్చ మే సుతఞ్చ ముతఞ్చా’’తి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స…పే….

౯. తీహాకారేహి దిట్ఠే వేమతికో దిట్ఠం నోకప్పేతి, దిట్ఠం నస్సరతి, దిట్ఠం పముట్ఠో హోతి…పే… సుతే వేమతికో సుతం నోకప్పేతి, సుతం నస్సరతి, సుతం పముట్ఠో హోతి…పే… ముతే వేమతికో ముతం నోకప్పేతి, ముతం నస్సరతి, ముతం పముట్ఠో హోతి…పే… విఞ్ఞాతే వేమతికో విఞ్ఞాతం నోకప్పేతి, విఞ్ఞాతం నస్సరతి, విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి… విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి విఞ్ఞాతఞ్చ మే సుతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే ముతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ ముతఞ్చాతి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి; విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చాతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౧౦. చతూహాకారేహి…పే… పఞ్చహాకారేహి…పే… ఛహాకారేహి…పే… సత్తహాకారేహి…పే… విఞ్ఞాతం పముట్ఠో హోతి, విఞ్ఞాతఞ్చ మే దిట్ఠఞ్చ సుతఞ్చ ముతఞ్చాతి సమ్పజానముసా భణన్తస్స ఆపత్తి పాచిత్తియస్స – పుబ్బేవస్స హోతి ‘‘ముసా భణిస్స’’న్తి, భణన్తస్స హోతి ‘‘ముసా భణామీ’’తి, భణితస్స హోతి ‘‘ముసా మయా భణిత’’న్తి, వినిధాయ దిట్ఠిం, వినిధాయ ఖన్తిం, వినిధాయ రుచిం, వినిధాయ భావం.

౧౧. అనాపత్తి దవా భణతి, రవా భణతి [దవాయ భణతి, రవాయ భణతి (స్యా.)]. ‘‘దవా భణతి నామ సహసా భణతి. రవా భణతి నామ ‘అఞ్ఞం భణిస్సామీ’తి అఞ్ఞం భణతి’’. ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

ముసావాదసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఠమం.