౧౬౨. పిలిన్దవచ్ఛవత్థు

౨౭౦. [ఇదం వత్థు పారా. ౬౧౮ ఆదయో] తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రాజగహే పబ్భారం సోధాపేతి లేణం కత్తుకామో. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం ఏతదవోచ – ‘‘కిం, భన్తే, థేరో కారాపేతీ’’తి? ‘‘పబ్భారం, మహారాజ, సోధాపేమి, లేణం కత్తుకామో’’తి. ‘‘అత్థో, భన్తే, అయ్యస్స ఆరామికేనా’’తి? ‘‘న ఖో, మహారాజ, భగవతా ఆరామికో అనుఞ్ఞాతో’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, భగవన్తం పటిపుచ్ఛిత్వా మమ ఆరోచేయ్యాథా’’తి. ‘ఏవం, మహారాజా’తి ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి, సమాదపేసి, సముత్తేజేసి, సమ్పహంసేసి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మతా పిలిన్దవచ్ఛేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో ఉట్ఠాయాసనా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.

అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో భగవతో సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘రాజా, భన్తే, మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆరామికం దాతుకామో. కథం ను ఖో, భన్తే, మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆరామిక’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం ఏతదవోచ – ‘‘అనుఞ్ఞాతో, భన్తే, భగవతా ఆరామికో’’తి? ‘‘ఏవం, మహారాజా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, అయ్యస్స ఆరామికం దమ్మీ’’తి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స ఆరామికం పటిస్సుత్వా, విస్సరిత్వా, చిరేన సతిం పటిలభిత్వా, అఞ్ఞతరం సబ్బత్థకం మహామత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘యో మయా, భణే, అయ్యస్స ఆరామికో పటిస్సుతో, దిన్నో సో ఆరామికో’’తి? ‘‘న ఖో, దేవ, అయ్యస్స ఆరామికో దిన్నో’’తి. ‘‘కీవ చిరం ను ఖో, భణే, ఇతో [ఇతో రత్తి (స్యా.)] హి తం హోతీ’’తి? అథ ఖో సో మహామత్తో రత్తియో గణేత్వా [విగణేత్వా (సీ.)] రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ఏతదవోచ – ‘‘పఞ్చ, దేవ, రత్తిసతానీ’’తి. తేన హి, భణే, అయ్యస్స పఞ్చ ఆరామికసతాని దేహీతి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో సో మహామత్తో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పటిస్సుత్వా ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స పఞ్చ ఆరామికసతాని పాదాసి, పాటియేక్కో గామో నివిసి. ‘ఆరామికగామకోతి’పి నం ఆహంసు, ‘పిలిన్దగామకో’తిపి నం ఆహంసు.

౨౭౧. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తస్మిం గామకే కులూపకో హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ పిలిన్దగామం పిణ్డాయ పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన తస్మిం గామకే ఉస్సవో హోతి. దారకా అలఙ్కతా మాలాకితా కీళన్తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పిలిన్దగామకే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన అఞ్ఞతరస్స ఆరామికస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. తేన ఖో పన సమయేన తస్సా ఆరామికినియా ధీతా అఞ్ఞే దారకే అలఙ్కతే మాలాకితే పస్సిత్వా రోదతి – ‘మాలం మే దేథ, అలఙ్కారం మే దేథా’తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తం ఆరామికినిం ఏతదవోచ – ‘‘కిస్సాయం దారికా రోదతీ’’తి? ‘‘అయం, భన్తే, దారికా అఞ్ఞే దారకే అలఙ్కతే మాలాకితే పస్సిత్వా రోదతి – ‘మాలం మే దేథ, అలఙ్కారం మే దేథా’తి. కుతో అమ్హాకం దుగ్గతానం మాలా, కుతో అలఙ్కారో’’తి? అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో అఞ్ఞతరం తిణణ్డుపకం గహేత్వా తం ఆరామికినిం ఏతదవోచ – ‘‘హన్దిమం తిణణ్డుపకం తస్సా దారికాయ సీసే పటిముఞ్చా’’తి. అథ ఖో సా ఆరామికినీ తం తిణణ్డుపకం గహేత్వా తస్సా దారికాయ సీసే పటిముఞ్చి. సా అహోసి సువణ్ణమాలా అభిరూపా, దస్సనీయా, పాసాదికా; నత్థి తాదిసా రఞ్ఞోపి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా. మనుస్సా రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఆరోచేసుం – ‘‘అముకస్స, దేవ, ఆరామికస్స ఘరే సువణ్ణమాలా అభిరూపా, దస్సనీయా, పాసాదికా; నత్థి తాదిసా దేవస్సపి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా; కుతో తస్స దుగ్గతస్స? నిస్సంసయం చోరికాయ ఆభతా’’తి.

అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో తం ఆరామికకులం బన్ధాపేసి. దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ పిలిన్దగామం పిణ్డాయ పావిసి. పిలిన్దగామకే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన తస్స ఆరామికస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా పటివిస్సకే పుచ్ఛి – ‘‘కహం ఇమం ఆరామికకులం గత’’న్తి? ‘‘ఏతిస్సా, భన్తే, సువణ్ణమాలాయ కారణా రఞ్ఞా బన్ధాపిత’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో యేన రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స, మహారాజ, ఆరామికకులం బన్ధాపిత’’న్తి? ‘‘తస్స, భన్తే, ఆరామికస్స ఘరే సువణ్ణమాలా అభిరూపా, దస్సనీయా, పాసాదికా; నత్థి తాదిసా అమ్హాకమ్పి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా; కుతో తస్స దుగ్గతస్స? నిస్సంసయం చోరికాయ ఆభతా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పాసాదం సువణ్ణన్తి అధిముచ్చి; సో అహోసి సబ్బసోవణ్ణమయో. ‘‘ఇదం పన తే, మహారాజ, తావ బహుం సువణ్ణం కుతో’’తి? ‘అఞ్ఞాతం, భన్తే, అయ్యస్సేవేసో ఇద్ధానుభావో’తి తం ఆరామికకులం ముఞ్చాపేసి.

మనుస్సా ‘‘అయ్యేన కిర పిలిన్దవచ్ఛేన సరాజికాయ పరిసాయ ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సిత’’న్తి అత్తమనా అభిప్పసన్నా ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స పఞ్చ భేసజ్జాని అభిహరింసు, సేయ్యథిదం – సప్పిం, నవనీతం, తేలం, మధుం [సప్పి నవనీతం తేలం మధు (క.)], ఫాణితం. పకతియాపి చ ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో లాభీ హోతి పఞ్చన్నం భేసజ్జానం; లద్ధం లద్ధం పరిసాయ విస్సజ్జేతి. పరిసా చస్స హోతి బాహుల్లికా; లద్ధం లద్ధం కోలమ్బేపి [కోళుమ్బేపి (క.)], ఘటేపి, పూరేత్వా పటిసామేతి; పరిస్సావనానిపి, థవికాయోపి, పూరేత్వా వాతపానేసు లగ్గేతి. తాని ఓలీనవిలీనాని తిట్ఠన్తి. ఉన్దూరేహిపి విహారా ఓకిణ్ణవికిణ్ణా హోన్తి. మనుస్సా విహారచారికం ఆహిణ్డన్తా పస్సిత్వా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘అన్తోకోట్ఠాగారికా ఇమే సమణా సక్యపుత్తియా, సేయ్యథాపి రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో’’తి. అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా, తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖూ ఏవరూపాయ బాహుల్లాయ చేతేస్సన్తీ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తే అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ ఏవరూపాయ బాహుల్లాయ చేతేన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవాతి…పే… విగరహిత్వా ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘యాని ఖో పన తాని గిలానానం భిక్ఖూనం పటిసాయనీయాని భేసజ్జాని, సేయ్యథిదం – సప్పి, నవనీతం, తేలం, మధు, ఫాణితం, తాని పటిగ్గహేత్వా సత్తాహపరమం సన్నిధికారకం పరిభుఞ్జితబ్బాని. తం అతిక్కామయతో యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి.

పిలిన్దవచ్ఛవత్థు నిట్ఠితం.

భేసజ్జానుఞ్ఞాతభాణవారో నిట్ఠితో పఠమో.