౬౯. పాతిమోక్ఖుద్దేసానుజాననా

౧౩౩. అథ ఖో భగవతో రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘యంనూనాహం యాని మయా భిక్ఖూనం పఞ్ఞత్తాని సిక్ఖాపదాని, తాని నేసం పాతిమోక్ఖుద్దేసం అనుజానేయ్యం. సో నేసం భవిస్సతి ఉపోసథకమ్మ’’న్తి. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ఇధ మయ్హం, భిక్ఖవే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది ‘యంనూనాహం యాని మయా భిక్ఖూనం పఞ్ఞత్తాని సిక్ఖాపదాని, తాని నేసం పాతిమోక్ఖుద్దేసం అనుజానేయ్యం. సో నేసం భవిస్సతి ఉపోసథకమ్మ’న్తి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఉద్దిసితబ్బం. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౩౪. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఉపోసథం కరేయ్య, పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసేయ్య. కిం సఙ్ఘస్స పుబ్బకిచ్చం? పారిసుద్ధిం ఆయస్మన్తో ఆరోచేథ. పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసిస్సామి. తం సబ్బేవ సన్తా సాధుకం సుణోమ మనసి కరోమ. యస్స సియా ఆపత్తి, సో ఆవికరేయ్య. అసన్తియా ఆపత్తియా తుణ్హీ భవితబ్బం. తుణ్హీభావేన ఖో పనాయస్మన్తే పరిసుద్ధాతి వేదిస్సామి. యథా ఖో పన పచ్చేకపుట్ఠస్స వేయ్యాకరణం హోతి, ఏవమేవం [ఏవమేవ (క)] ఏవరూపాయ పరిసాయ యావతతియం అనుస్సావితం హోతి. యో పన భిక్ఖు యావతతియం అనుస్సావియమానే సరమానో సన్తిం ఆపత్తిం నావికరేయ్య, సమ్పజానముసావాదస్స హోతి. సమ్పజానముసావాదో ఖో పనాయస్మన్తో అన్తరాయికో ధమ్మో వుత్తో భగవతా. తస్మా, సరమానేన భిక్ఖునా ఆపన్నేన విసుద్ధాపేక్ఖేన సన్తీ ఆపత్తి ఆవికాతబ్బా; ఆవికతా హిస్స ఫాసు హోతీ’’తి.

౧౩౫. పాతిమోక్ఖన్తి ఆదిమేతం ముఖమేతం పముఖమేతం కుసలానం ధమ్మానం. తేన వుచ్చతి పాతిమోక్ఖన్తి. ఆయస్మన్తోతి పియవచనమేతం గరువచనమేతం సగారవసప్పతిస్సాధివచనమేతం ఆయస్మన్తోతి. ఉద్దిసిస్సామీతి ఆచిక్ఖిస్సామి దేసేస్సామి పఞ్ఞపేస్సామి పట్ఠపేస్సామి వివరిస్సామి విభజిస్సామి ఉత్తానిం కరిస్సామి [ఉత్తానీ కరిస్సామి (సీ. స్యా.)] పకాసేస్సామి. తన్తి పాతిమోక్ఖం వుచ్చతి. సబ్బేవ సన్తాతి యావతికా తస్సా పరిసాయ థేరా చ నవా చ మజ్ఝిమా చ, ఏతే వుచ్చన్తి సబ్బేవ సన్తాతి. సాధుకం సుణోమాతి అట్ఠిం కత్వా మనసి కత్వా సబ్బచేతసా [సబ్బం చేతసా (స్యా. క.)] సమన్నాహరామ. మనసి కరోమాతి ఏకగ్గచిత్తా అవిక్ఖిత్తచిత్తా అవిసాహటచిత్తా నిసామేమ. యస్స సియా ఆపత్తీతి థేరస్స వా నవస్స వా మజ్ఝిమస్స వా, పఞ్చన్నం వా ఆపత్తిక్ఖన్ధానం అఞ్ఞతరా ఆపత్తి, సత్తన్నం వా ఆపత్తిక్ఖన్ధానం అఞ్ఞతరా ఆపత్తి. సో ఆవికరేయ్యాతి సో దేసేయ్య, సో వివరేయ్య, సో ఉత్తానిం కరేయ్య, సో పకాసేయ్య సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. అసన్తీ నామ ఆపత్తి అనజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా వుట్ఠితా. తుణ్హీ భవితబ్బన్తి అధివాసేతబ్బం న బ్యాహరితబ్బం. పరిసుద్ధాతి వేదిస్సామీతి జానిస్సామి ధారేస్సామి. యథా ఖో పన పచ్చేకపుట్ఠస్స వేయ్యాకరణం హోతీతి యథా ఏకేన ఏకో పుట్ఠో బ్యాకరేయ్య, ఏవమేవ తస్సా పరిసాయ జానితబ్బం మం పుచ్ఛతీతి. ఏవరూపా నామ పరిసా భిక్ఖుపరిసా వుచ్చతి. యావతతియం అనుస్సావితం హోతీతి సకిమ్పి అనుస్సావితం హోతి, దుతియమ్పి అనుస్సావితం హోతి, తతియమ్పి అనుస్సావితం హోతి. సరమానోతి జానమానో సఞ్జానమానో. సన్తీ నామ ఆపత్తి అజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా అవుట్ఠితా. నావికరేయ్యాతి న దేసేయ్య, న వివరేయ్య, న ఉత్తానిం కరేయ్య, న పకాసేయ్య సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. సమ్పజానముసావాదస్స హోతీతి. సమ్పజానముసావాదే కిం హోతి? దుక్కటం హోతి. అన్తరాయికో ధమ్మో వుత్తో భగవతాతి. కిస్స అన్తరాయికో? పఠమస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, దుతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, తతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, చతుత్థస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, ఝానానం విమోక్ఖానం సమాధీనం సమాపత్తీనం నేక్ఖమ్మానం నిస్సరణానం పవివేకానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ అన్తరాయికో. తస్మాతి తఙ్కారణా. సరమానేనాతి జానమానేన సఞ్జానమానేన. విసుద్ధాపేక్ఖేనాతి వుట్ఠాతుకామేన విసుజ్ఝితుకామేన. సన్తీ నామ ఆపత్తి అజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా అవుట్ఠితా. ఆవికాతబ్బాతి ఆవికాతబ్బా సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. ఆవికతా హిస్స ఫాసు హోతీతి. కిస్స ఫాసు హోతి? పఠమస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, దుతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, తతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, చతుత్థస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, ఝానానం విమోక్ఖానం సమాధీనం సమాపత్తీనం నేక్ఖమ్మానం నిస్సరణానం పవివేకానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ ఫాసు హోతీతి.

౧౩౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా పాతిమోక్ఖుద్దేసో అనుఞ్ఞాతోతి – దేవసికం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, దేవసికం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథే పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా ఉపోసథే పాతిమోక్ఖుద్దేసో అనుఞ్ఞాతోతి – పక్ఖస్స తిక్ఖత్తుం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి, చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, పక్ఖస్స తిక్ఖత్తుం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సకిం పక్ఖస్స చాతుద్దసే వా పన్నరసే వా పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ యథాపరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి సకాయ సకాయ పరిసాయ. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, యథాపరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం సకాయ సకాయ పరిసాయ. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమగ్గానం ఉపోసథకమ్మన్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘సమగ్గానం ఉపోసథకమ్మ’న్తి. కిత్తావతా ను ఖో సామగ్గీ హోతి, యావతా ఏకావాసో, ఉదాహు సబ్బా పథవీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏత్తావతా సామగ్గీ యావతా ఏకావాసోతి.